Wymioty u dzieci: kiedy uspokoić rodziców, potraktować jako objaw ostrzegawczy, a kiedy skierować na konsultację?

Opis przypadku Do oddziału pomocy doraźnej przyniesiono miesięcznego chłopca, który od tygodnia wymiotuje po posiłkach. Dziecko urodziło się o czasie, bez powikłań okołoporodowych, karmione było mieszanką mleczną, a jego masa ciała w drugim tygodniu życia powróciła do poziomu masy urodzeniowej. Od 7 dni chłopiec okresowo wymiotuje przetrawionym mlekiem, a w dniu przyjęcia do szpitala opiekujący się nim pediatra odnotował u dziecka ubytek masy ciała około 120 g w porównaniu z ostatnim badaniem. Podczas badania przedmiotowego stwierdzono, że niemowlę jest nieco podsypiające i ma zapadnięte ciemiączko. Poza tym nie było żadnych innych odchyleń od normy, w tym również podczas badania brzucha. W badaniu ultrasonograficznym jamy brzusznej odźwiernik miał prawidłową długość i szerokość. Nie zaobserwowano jednak żadnego ruchu treści pokarmowej dystalnie od niego. W okolicy przedodźwiernikowej zauważono obszar o wzmożonej echogeniczności. Wykonano badanie radiologiczne górnego odcinka przewodu pokarmowego po podaniu środka cieniującego oraz endoskopię, które ujawniły obecność przegrody w okolicy przedodźwiernikowej. Przegrodę wycięto operacyjnie. Fizjologia wymiotów Wymioty polegają na energicznym wydaleniu zawartości żołądka i są wysoce skoordynowanym procesem odruchowym. Mogą być objawem wielu chorób ostrych i przewlekłych,w tym prowadzących do zwiększenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego, a także zaburzeń metabolicznych i wad anatomicznych oraz chorób obejmujących błonę śluzową przewodu pokarmowego. Obniżenie przepony oraz skurcz błony mięśniowej ścian jamy brzusznej przy równoczesnej relaksacji wpustu żołądka powoduje przemieszczenie się treści żołądkowej w górę do przełyku. Proces ten jest koordynowany przez ośrodek wymiotny zlokalizowany w ośrodkowym układzie nerwowym. Do ośrodka wymiotnego docierają pobudzenia czuciowe z jądra przedsionka (nerw VIII), z przewodu pokarmowego włóknami dośrodkowymi (aferentnymi) nerwu błędnego (nerw X) oraz drogą krwi przez pole najdalsze, znane też jako chemoreceptorowa strefa wyzwalająca. Zachowania stereotypowe towarzyszące wymiotom są wynikiem pobudzeń odśrodkowych (eferentnych) pochodzących z ośrodka wymiotnego i przewodzonych przez nerw błędny, przeponowy oraz nerwy współczulne. Rodzaje wymiotów Wymioty można podzielić według ich charakteru, przyczyn, a także składu treści. Mogą być chlustające lub nie. Termin chlustający odnosi się do wymiotów forsownych, które mogą być objawem zwiększonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego, zwłaszcza wtedy, gdy występująw godzinach porannych. Wymioty chlustające są też klasycznym objawem zwężenia odźwiernika. Wymioty niechlustające najczęściej spotyka się w refluksie żołądkowo-przełykowym. Ten nieco arbitralny podział nie może być podstawą do ustalenia ostatecznego rozpoznania.