Objawy zespołu CHARGE i asocjacji VATER/VACTERL u noworodków

STRESZCZENIE Neonatolodzy często mają pod opieką noworodki z mnogimi wadami wrodzonymi. Ustalenie rozpoznania niesie ze sobą implikacje dotyczące leczenia chorego noworodka. W niniejszej pracy analizujemy obraz kliniczny zespołu CHARGE i asocjacji VATER/VACTERL u noworodków. Odpowiednią diagnostykę można wdrożyć po klinicznym rozpoznaniu objawów tych jednostek chorobowych. W ocenie niemowlęcia z mnogimi wadami wrodzonymi ustalenie rozpoznania wpływa na postępowanie i ocenę ryzyka powtórzenia się choroby w kolejnej ciąży. W 1982 r. International Group zdefiniowała asocjację jako „przypadkowe występowanie u dwóch lub więcej osób wielu wad wrodzonych które nie są kompleksami, czyli wadami obszarów rozwojowych (polytypic field defect) ani sekwencją czy zespołem”. Ogólnie mówiąc, asocjacje nie mają znanego podłoża genetycznego, nie są związane z zaburzeniami rozwoju i charakteryzują się niskim ryzykiem wystąpienia w kolejnej ciąży zarówno w przypadku rodziców, jak i samego chorego. Z kolei zespół na ogół odnosi się do grupy wad wrodzonych, które można wytłumaczyć znanym czynnikiem rozwojowym lub genetycznym. Często towarzyszą mu zaburzenia rozwoju i może być związany ze znacznym ryzykiem powtórzenia się w kolejnej ciąży zarówno w przypadku rodziców, jak i chorego. W ostatnim dziesięcioleciu w dziedzinie genetyki molekularnej dokonano ogromnych postępów, odkrywając podłoże genetyczne wielu zaburzeń. Zespół CHARGE stanowi przykład zaburzenia genetycznego, które do momentu odkrycia leżącej u jego podstaw przyczyny molekularnej uznawano za asocjację. VATER/VACTERL nadal uznawana jest za asocjację. Ten akronim opisuje zaburzenia, które częściej występują wspólnie niż osobno. Patogenna przyczyna tej asocjacji pozostaje nieznana. Zespół CHARGE W 1979 r. Hall opisał 17 dzieci z licznymi wadami wrodzonymi. U wszystkich dzieci występowała atrezja nozdrzy tylnych. W tym samym roku Hittner i wsp. opisali 10 dzieci z częściowym ubytkiem jednej ze struktur oka, wrodzoną wadą serca i utratą słuchu. Akronim CHARGE jako pierwsi utworzyli Pagon i wsp. w 1981 r. Obejmuje on częściowy ubytek jednej ze struktur oka (coloboma), wadę serca (heart defect), atrezję nozdrzy tylnych (atresia choanae), opóźnienie wzrastania i rozwoju (retarded growth and development), hipoplazję narządów płciowych (genital hypoplasia) oraz wady dotyczące uszu i głuchotę (ear anomalies/deafness). Ponieważ w 2004 r. odkryto przyczynę tej choroby, tę asocjację obecnie określa się mianem zespołu CHARGE. Zespół CHARGE występuje z częstością 1 na 10 000-15 000 urodzeń i choć jest to zaburzenie autosomalne dominujące, większość przypadków jest typu simplex (pierwszym wykrytym w rodzinie).