Wskaźnik wapniowo-kreatyninowy w moczu u 4-miesięcznego wcześniaka i 4-miesięcznego niemowlęcia urodzonego o czasie

Interpretacja badań

Przypadek 1. Hiperkalciuria wtórna do niedoboru fosforanów w diecie.
Przypadek 2. Hiperkalciuria wtórna do przedawkowania witaminy D.

Omówienie przypadków

Przypadek 1
Czteromiesięczny wcześniak urodzony w 27 tygodniu ciąży z masą urodzeniową ciała 1000 g został skierowany do poradni konsultacyjnej z powodu rozmiękania potylicy. Niemowlę od momentu wypisu ze szpitala (tj. od 6 tygodni) karmione  jest wyłącznie pokarmem kobiecym i przyjmuje 1 kroplę witaminy D. Zdecydowano o wykonaniu kompleksowej oceny gospodarki wapniowofosforanowej łącznie z oznaczeniem stężenia 25-hydroksywitaminy (25-OHD) w celu potwierdzenia/wykluczenia krzywicy z niedoboru witaminy D. Wartości wskaźnika Ca/kreat w porcji moczu wskazują na hiperkalciurię. Jest ona wtórna do niedoboru fosforanów w diecie, o czym świadczy niskie stężenie fosforanów w surowicy (powinno wynosić powyżej 1,8 mmol/l), bardzo wysoki, sięgający prawie 100%, wskaźnik resorpcji zwrotnej fosforanów i fakt karmienia wcześniaka wyłącznie pokarmem kobiecym. Podwyższona aktywność fosfatazy zasadowej i rozmiękanie potylicy wskazują, że niedobór fosforanów jest na tyle głęboki i długotrwały, że u dziecka możemy rozpoznać osteopenię wcześniaków. Nie wątpliwie wyłączne karmienie pokarmem kobiecym skrajnie  niedojrzałych wcześniaków bez dodatkowej suplementacji minerałów jest jej istotnym czynnikiem etiologicznym. Podwyższona aktywność fosfatazy zasadowej i rozmiękanie potylicy są typowe dla osteopenii wcześniaków, ale mogą również nasuwać podejrzenie niedoborów witaminy D. Przeciwko temu świadczy jednak prowadzona dotychczas suplementacja oraz wysokie stężenia wapnia we krwii i podwyższone wartości wskaźnika Ca/kreat (patrz diagnostyka różnicowa w tabeli 3). Prawidłowe stężenie witaminy D u dziecka pozwoliło jednoznacznie wykluczyć krzywicę z niedoboru witaminy D.

Rozpoznanie

Osteopenia wcześniaków z niedoboru fosforanów.