Streszczenie
W zaburzeniach psychicznych często stwierdza się zakłócenie zarówno cyklu snu i czuwania, jak i rytmu okołodobowego (o około 24-godzinnym okresie). Okołodobowy rytm wydzielania melatoniny przez szyszynkę, sterowany przez jądra nadskrzyżowaniowe, jest odzwierciedleniem mechanizmów uczestniczących w regulacji cyklu snu i czuwania. Melatonina wywiera działanie sprzyjające zaśnięciu oraz regulujące cykl snu i czuwania przez swoistą aktywację receptorów melatoninowych MT1 i MT2, występujących w dużym zagęszczeniu w tych jądrach. U zdrowych osób, melatonina indukuje sen w procesie zależnym od fazy rytmu okołodobowego. Działania nasenne i regulujące rytm melatoniny i jej agonistów (ramelteon, agomelatonina) czynią je istotnym dodatkiem do arsenału środków stosowanych w leczeniu związanych z zaburzeniami psychicznymi zaburzeń snu i rytmu okołodobowego. Większość procesów fizjologicznych dużej grupy gatunków wykazuje cykliczną zmienność w ciągu dnia. U ssaków, w tym człowieka, miejscem powstawania i kształtowania się rytmów około dobowych jestośrodkowy generator rytmu, czyli zegar biologiczny. Jest on położony w jądrach nad skrzyżowaniowych znajdujących się w przednim podwzgórzu (rycina). Zegar ten odmierza zaprogramowany genetycznie rytm, który różni się nieco od 24-godzinnego, i musi być z nim zestrojony (zsynchronizowany) przez zewnętrzne sygnały czasu (przede wszystkim cykl światła/ciemności, ponad to rozkład posiłków lub kontaktów społecznych). Przy braku tych znaczników czasu (Zeitgebers) wewnętrzny rytm okołodobowy utrzymuje się, na rzucając własny cykl o okresie około, lecz nie dokładnie 24-go dzinnym. U ludzi długość endogennego cyklu zegara biologicznego wynosi średnio 24,2 h, czyli codziennie spóźnia się on o około 12 minut względem ze wnętrznego rytmu światła/ciemności.
Dodaj do ulubionych