Streszczenie
Niektóre choroby skóry są traktowane jako idiopatyczne zaburzenia czynnościowe, takie jak idiopatyczny świąd, który może być uogólniony lub ograniczony (np. świąd odbytu, sromu, moszny). Niektóre pierwotne zaburzenia psychiczne, takie jak dysmorfofobia (body dysmorphic disorder, BDD) lub urojenia typu somatycznego (np. urojenia pasożytnicze lub nieprzyjemnego zapachu ciała) ze względu na początkowe dolegliwości somatyczne są powodem zgłaszania się pacjentów do dermatologów. Większość pacjentów z urojeniami parazytozy lub dysmorfofobią unika wizyty u psychiatry lub innego specjalisty z zakresu zdrowia psychicznego oraz odmawia skierowania do takiego specjalisty. Ponadto w praktyce dermatologicznej spotyka się osoby z zaburzeniami kompulsyjnymi, które mogą być częścią zespołu obsesyjno-kompulsyjnego lub też występować samodzielnie (np. trichotillomania, przeczosy psychogenne, onychofagia). Do samouszkodzeń skóry zalicza się wywołane umyślnie zapalenie skóry (dermatitis artefacta) i plamicę psychogenną. Kolejnym istotnym aspektem z pogranicza psychiatrii i dermatologii jest szeroki zakres skórnych działań niepożądanych leków psychotropowych. Więcej szczegółowych informacji na te tematy można znaleźć w piśmiennictwie. Pierwsza część serii koncentrowała się na atopowym zapaleniu skóry i łuszczycy, w drugiej dokonano przeglądu łysienia plackowatego, pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego. Trzecia część dotyczy trądziku pospolitego i przewlekłego świądu idiopatycznego. TRĄDZIK POSPOLITY Trądzik pospolity jest częstą chorobą skóry, dotyczącą gruczołów łojowych z sebum blokującym ujścia mieszków włosowych, która charakteryzuje się różnorodnością zmian skórnych, takich jak zaskórniki, grudki zapalne, krostki i guzki. Najczęściej zajętymi obszarami skóry są twarz i górna część szyi, ale zmiany mogą występować również na skórze klatki piersiowej, pleców i ramion. Większość przypadków trądziku pospolitego rozwija się w okresie wczesnego dojrzewania, dotycząc 85% nastolatków i przedłuża się na okres dorosłości. W czasie okresu dojrzewania częstość trądziku wzrasta z wiekiem i rozwojem płciowym. U dziewcząt wystąpienie pierwszej miesiączki wiąże się ze zwiększoną częstością występowania trądziku, co może wyjaśniać, dlaczego dorastające dziewczynki są bardziej podatne niż chłopcy na negatywne skutki psychologiczne trądziku. Przebieg trądziku ma zwykle charakter samoograniczający się, ze stopniową poprawą i spontanicznym ustępowaniem po kilku latach, choć niekiedy może się utrzymywać się do 30-40 r.ż. Możliwe powikłania trądziku to rozwój pozaciąganych hipertroficznych blizn, jak również niepożądany wpływ psychologiczny, opisany poniżej. Chociaż przetrwały trądzik jest częstszy u kobiet niż u mężczyzn, u tych ostatnich wydaje się mieć cięższy przebieg. Przyczyna trądziku pospolitego nie jest znana, jednak w jego patogenezę zaangażowanych jest prawdopodobnie wiele czynników, w tym czynniki genetyczne, zapalne, flora fizjologiczna skóry, aktywność hormonalna i stres. Chociaż związek trądziku ze stresem jest obserwowany od dawna, to był on oceniany w niewielu badaniach prospektywnych. W jednym z nich stwierdzono, że u osób z trądzikiem zmiany mogą nasilać się w czasie sesji egzaminacyjnej. Stwierdzono, że związek między stresem a nasileniem trądziku jest istotny, ale nie wydaje się, aby był on związany ze zwiększoną produkcją łoju. Nasilenie trądziku przez stres może być związane z różnymi mediatorami neuroendokrynnymi włączając steroidy nadnerczowe, kortykoliberynę, melanokortynę, β-endorfiny, wazoaktywny peptyd jelitowy, neuropeptyd Y, insulinopodobny czynnik wzrostu i peptyd związany z genem dla kalcytoniny. Od dawna obserwowano, że lit może wywoływać lub pogarszać przebieg trądziku, opisanych jest kilka przypadków trądziku wywołanego aripiprazolem, lamotryginą, kwasem walproinowym i innymi lekami przeciwdrgawkowymi, jak również atypowym lekiem przeciwdepresyjnym – amineptyną. Ciężki przebieg trądziku jest związany z większą częstością współwystępowania depresji, lęku, gorszym obrazem własnego wyglądu i niską samooceną. Nie dziwi więc to, że objawy psychiczne są częstsze w przypadku nasilonego trądziku i w późniejszych stadiach dojrzewania płciowego. Przeprowadzone w Nowej Zelandii badanie przekrojowe około 10 000 nastolatków dowiodło, że problem trądziku jest związany ze zwiększonym ryzykiem objawów depresyjnych (iloraz szans [OR] 2,04), lękowych (OR 2,3) i próbami samobójczymi (OR 1,83). Związek trądziku z próbami samobójczymi utrzymywał się mimo odpowiedniej kontroli objawów depresyjnych i lękowych (OR 1,5).
Dodaj do ulubionych