Streszczenie
Jeszcze do niedawna dysponowano ograniczoną liczbą danych umożliwiających stworzenie algorytmu leczenia depresji u ciężarnych. Wytyczne na temat leczenia depresji u kobiet w ciąży formułowano na podstawie przesiewowych testów toksykologicznych oceniających teratogenność i mutagenność leków w badaniach na modelach zwierzęcych. Wiedza kliniczna w zakresie stosowania selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) u ciężarnych dotyczy przeważnie fluoksetyny, a publikacje na ten temat ograniczają się do wyników 12 badań, w których zbadano w sumie 2600 kobiet w ciąży i 4000 noworodków urodzonych z ciąż, w trakcie których matki przyjmowały leki z grupy SSRI. Ostatnio opublikowano kilka poprawnych metodologicznie prac, przeprowadzonych z wykorzystaniem obszernych baz danych, co zwiększyło zasób wiedzy na temat leczenia depresji u ciężarnych. Oznaczenie ryzyka stosowania leków przeciwdepresyjnych w ciąży Ze względu na konieczność stworzenia lepszego systemu oznakowania leków stosowanych przez ciężarne dziesięć lat temu FDA (Food and Drug Administration) opublikowała system klasyfikacyjny do oceny ryzyka stosowania leku podczas ciąży. Brak odpowiednich badań klinicznych leków przeciwdepresyjnych spowodował, że przy tworzeniu klasyfikacji FDA wykorzystano wyniki badań na zwierzętach. W badaniach oceniających szkodliwość stosowania leku oceniano następujące parametry: toksyczność leku dla matki i zarodka, występowanie wad rozwojowych u płodu, umieralność noworodków, opóźnienie wzrostu i rozwoju potomstwa oraz upośledzenie jego funkcjonowania. W systemie klasyfikacyjnym FDA dawki toksyczne dla zwierząt przeliczane są na dawki terapeutyczne leku stosowane u ludzi z uwzględnieniem przy tym masy ciała. Na tej podstawie utworzono podział na następujące kategorie: A,B, C, D i X, przy czym stosowanie leku kategorii A oznacza najmniejsze, a leku kategorii X największe ryzyko. Działanie teratogenne leków z grupy SSRI Szacuje się, że około 3% ciężarnych stosuje leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI w okresie bezpośrednio poprzedzającym zajście w ciążę lub na jej początku. Wyniki badania klinicznego firmy GlaxoSmithKline(GSK) wykazały podwyższone ryzyko wystąpienia poważnych wad wrodzonych u noworodka, jeśli jego matka podczas ciąży przyjmowała paroksetynę w okresie organogenezy. Na 527 ciąż, w których w pierwszym trymestrze ciężarne przyjmowały paroksetynę, u 23 noworodków stwierdzono poważne wady rozwojowe. Większość z tych wad dotyczyła układu krążenia, był to głównie ubytek przegrody międzykomorowej. W porównaniu do innych leków przeciwdepresyjnych skorygowany iloraz szans (odds ratio, OR) wystąpienia wady wrodzonej u noworodka po stosowaniu paroksetyny przez matkę w pierwszym trymestrze ciąży wynosi 2,2 (95% przedział ufności [PU] 1,3-3,6). Dlatego FDA i instytucje odpowiedzialne za politykę zdrowotną w Kanadzie wydały stosowne ostrzeżenia, w których cytowano powyższe wnioski i wyniki innego, anonimowego badania. FDA zmieniło kategorię dotyczącą stosowania paroksetyny podczas ciąży z C (badania na zwierzętach wykazały działania niepożądane dla płodu lub nie wykonano odpowiednich badań kontrolowanych z udziałem ludzi) na D (badania u ciężarnych wykazały ryzyko dla płodu). Zarówno FDA, jaki Canadian Medical Association podkreśliły, że bezwzględna wartość ryzyka wystąpienia wady serca u płodu na skutek stosowania paroksetyny przez ciężarną jest nadal mała (wynosi w przybliżeniu 2% w porównaniu do 1% w przypadku ciąż, w których matki nie stosowały tego leku) i ostrzega przed nagłym przerwaniem leczenia przeciwdepresyjnego bez właściwego zastanowienia.
Dodaj do ulubionych