Postwencja – wsparcie dla osób po samobójczym zgonie kogoś bliskiego

W strategii opracowanej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) „Zdrowie dla wszystkich w XXI wieku” za główny cel przyjęto redukcję wskaźnika samobójstw o 1/3, czyli nikt nie zakładał, że znajdziemy skuteczną „szczepionkę” zapobiegającą w 100% zachowaniom samobójczym. Wdrażane od ponad 20 lat programy profilaktyczne o statusie ustaw w wielu krajach Europy (poza Polską) istotnie wpłynęły na redukcję współczynnika samobójstw. Finlandia była pierwszym państwem na świecie, które zrealizowało narodowy program profilaktyki samobójstw (w latach 1986-96 wszystkie cztery fazy: część badawczo-diagnostyczną, opracowanie strategii, wdrożenie, ewaluację) i osiągnęło przewidywane zmniejszenie liczby samobójstw.
W fazie badawczej programów zapobiegania samobójstwom ocenia się problematykę samobójstw pod kątem różnych czynników ryzyka, z uwzględnieniem kulturowej specyfiki. Wśród czynników ryzyka wyróżnia się: demograficzne (płeć, wiek, rasa, miejsce zamieszkania), społeczno-ekonomiczne (sytuacja rodzinna, szkolna, w grupie rówieśniczej), psychologiczne (cechy osobowości, postawy, poziom funkcjonowania, sposoby radzenia sobie, obecność stresorów), chorobowe (w tym somatyczne i psychiczne) oraz biologiczne (neurochemiczne i genetyczne). Ich identyfikacja i aktualizacja warunkują skuteczność programów zapobiegających samobójstwom i wskazują grupy ryzyka. Do grupy ryzyka zaliczane są też osoby, które utraciły kogoś bliskiego w wyniku samobójstwa.
W 2008 roku w Polsce według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) stwierdzono 5681 samobójstw dokonanych (w tym 274 w grupie wiekowej 15-19), co odpowiada średnim wartościom światowym w przeliczeniu na 100 000 mieszkańców (całkowity współczynnik samobójstw 14,9/100 000, a w grupie wiekowej 15-19 lat 10,2/100 000). Natomiast według Komendy Głównej Policji w 2008 roku liczba zamachów samobójczych osób w wieku do 19 lat wynosiła 416 (266 mężczyzn), w tym odnotowano zgon 349, a powyżej 19 r.ż. – 5237 (4207 mężczyzn), w tym zgon 3964, co daje łącznie mniejszą liczbę bezwzględną samobójstw dokonanych (n=4313) w porównaniu do danych GUS.