Czy prenatalne czynniki ryzyka są przyczyną zaburzeń psychicznych? Zachowaj ostrożność wobec wnioskowania przyczynowego

Wpływ prenatalnych czynników ryzyka na rozwój płodu

Konsekwencje zagrożeń prenatalnych dla płodu są dobrze znane. Na przykład teratogenne działanie talidomidu, wirusa różyczki i dużych stężeń alkoholu we wczesnym etapie ciąży jest bezdyskusyjne i było rozpoznawane od wielu lat, ponieważ powoduje możliwe do wykrycia wady wrodzone. Stopniowo wzrastała świadomość faktu, że ekspozycja na niekorzystne czynniki w późniejszym etapie ciąży może wiązać się z większym zakresem zagrożeń dla płodu, które nie są dostrzegane od razu, ponieważ nie powodują widocznych defektów.
Jednym z przykładów jest ekspozycja płodu na palenie tytoniu przez matkę. Dobrze wiadomo, że wewnątrzmaciczne narażenie na palenie tytoniu prowadzi do mniejszej masy urodzeniowej, co przeważnie uznaje się za skutek działania określonych toksyn na rozwój płodu na późnym etapie jego rozwoju. Uważa się, że inne niekorzystne czynniki prenatalne, takie jak zły stan odżywienia płodu, wpływają na rozwój płodu w odmienny sposób, przez pewien rodzaj biologicznego programowania. Uważa się, że ekspozycja na wcześnie działające niekorzystne czynniki we wrażliwym okresie rozwoju prowadzi do strukturalnych, fizjologicznych i metabolicznych zmian u płodu, które nie powodują rozpoznawalnych wad, ale zwiększają podatność na wystąpienie chorób w późniejszym życiu. Przypuszcza się, że efektem tego rodzaju programowania jest zależność między małą masą urodzeniową – wskaźnikiem odżywienia płodu – a większą częstością chorób układu krążenia w wieku dorosłym.