Przegląd badań na temat farmakoterapii objawów negatywnych schizofrenii

W tym artykule dokonano przeglądu publikacji na temat farmakoterapii objawów negatywnych, przy czym szczególną uwagę zwrócono na badania opublikowane w ostatnich dwóch latach. Wyniki badań jednoznacznie potwierdzają korzystny wpływ agonistów receptora N-metylo-D-asparginianowego, natomiast nie wykazują istotnej skuteczności leków przeciwpsychotycznych i przeciwdepresyjnych. Badania na temat skuteczności leków prokognitywnych nie przyniosły jednoznacznych wyników. Próby zastosowania innych leków, takich jak minocyklina i kwasy tłuszczowe omega, przyniosły zachęcające rezultaty, ale są to wstępne wyniki, które wymagają potwierdzenia. Autorzy omówili wyniki i projekty przeprowadzonych badań na temat farmakoterapii objawów negatywnych schizofrenii wraz z ich znaczeniem dla przyszłych prac w tym zakresie.

Słowa kluczowe: schizofrenia, objawy negatywne, leczenie, farmakoterapia, agonista receptora NMDA

Wprowadzenie

Rys historyczny
Wstępna koncepcja schizofrenii Eugena Bleulera na temat pierwotnych, charakterystycznych objawów schizofrenii zakładała, że objawy negatywne, takie jak upośledzenie społecznego/emocjonalnego funkcjonowania chorego, są ważniejsze niż objawy pozytywne, takie jak omamy i urojenia. Dalsze próby podziału schizofrenii według objawów pozytywnych i negatywnych zaowocowały różnymi opisami schizofrenii od schizofrenii typu I i II według Crowa, do schizofrenii negatywnej według Andreasen i schizofrenii deficytowej według Carpentera. Peter Liddle, jako pierwszy nadał objawom negatywnym schizofrenii odrębny wymiar kliniczny i wyodrębnił trzy zespoły: zespół zubożenia psychomotorycznego charakteryzujący się ubóstwem mowy i spłyceniem afektu, zespół dezorganizacji i zespół błędnej oceny rzeczywistości. Kolejne badania, w których uczestniczyły większe, bardziej heterogenne grupy, potwierdziły obecność tych zespołów u chorych oraz względną stabilność objawów negatywnych w przebiegu schizofrenii. Wiele badań udowodniało, że objawy negatywne są wyraźne już w czasie ujawnienia się pierwszego epizodu psychozy, przy czym ich nasilenie jest różne i zależy od funkcjonowania przedchorobowego i płci chorego. Ponadto, obecność objawów negatywnych ma znaczenie przy ustaleniu rozpoznania i dalszego funkcjonowania pacjenta. W przebiegu choroby objawy negatywne utrzymują się raczej na stałym poziomie, są mniej podatne na leczenie i mogą pogłębiać się wraz z upływem czasu. U około jednej trzeciej chorych na schizofrenię występuje postać deficytowa choroby, w której dominują nasilone i trwałe objawy negatywne. Schizofrenia deficytowa występuje u osób o niższym statusie ekonomicznym, niezależnie od grupy etnicznej i łączy się z upośledzeniem funkcji poznawczych chorych oraz gorszymi wynikami leczenia.

Definicja objawów negatywnych
Za objawy negatywne schizofrenii uważa się zaburzenie prawidłowego funkcjonowania społecznego i emocjonalnego chorych, zmniejszenie zdolności do wyrażania emocji, upośledzenie mowy i czynności wolicjonalnych, zmniejszenie zdolności do odczuwania przyjemności i ograniczenie aktywności społecznej chorych. Objawy negatywne można podzielić na pierwotne lub osiowe oraz na wtórne. Wtórne objawy negatywne mogą ulegać zmianom i wiążą się z objawami pozytywnymi, depresją, lękiem, działaniem leków i zbyt małą stymulacją środowiskową.