Wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne u osób w podeszłym wieku

Zasady dawkowania leków przeciwpsychotycznych były pierwotnie ustalane na podstawie badań z udziałem młodszych osób i dlatego mogą nie mieć zastosowania do leczenia osób w wieku podeszłym. Mając na względzie najnowsze, alarmujące dane wskazujące na to, że wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne jest zależna od wieku, szczególnie ważne jest, aby przy ich dawkowaniu uwzględniać to, że chory się starzeje. Stosowanie leków przeciwpsychotycznych jest związane nie tylko z ryzykiem występowania somatycznych i neurologicznych objawów niepożądanych, ale również ze zwiększeniem całkowitej śmiertelności oraz nagłych zgonów sercowych w populacji narażonej na działanie tych leków. W tym artykule omówiono zagadnienie podatności osób w podeszłym wieku na wystąpienie objawów niepożądanych w trakcie stosowania leków przeciwpsychotycznych oraz najnowsze modele farmakokinetyczne i farmakodynamiczne wyjaśniające występowania tego zjawiska.

Słowa kluczowe: leki przeciwpsychotyczne, starzenie się, schizofrenia

Wprowadzenie

Leki przeciwpsychotyczne są powszechnie używane w terapii objawów psychotycznych i zaburzeń zachowania u osób w podeszłym wieku. W najnowszych badaniach stwierdzono jednak, że ich stosowanie jest związane ze zwiększeniem ryzyka zachorowalności na choroby serca i śmiertelności z powodu tych chorób. Liczba osób, które przekroczyły 75 r.ż. stale rośnie: 4 w 1998 roku osoby powyżej 75 r.ż. stanowiły 13% populacji Stanów Zjednoczonych, a szacuje się, że w 2030 roku liczba osób w podeszłym wieku będzie stanowiła przynajmniej 20% tej populacji. Można oczekiwać, że wraz ze wzrostem liczby osób w podeszłym wieku równolegle będzie zwiększać się liczba chorych stosujących leki przeciwpsychotyczne. W jednym z badań stwierdzono, że odsetek pacjentów w podeszłym wieku przyjmujących leki przeciwpsychotyczne zwiększył się z 2,3% w 1993 roku do 3,0% w 2002 roku. Obserwowane zmiany demograficzne oraz dane wskazujące na zwiększenie chorobowości i śmiertelności przy stosowaniu leków przeciwpsychotycznych, zmuszają do opracowania metod indywidualizowania dawkowania w taki sposób, żeby zmniejszyć ekspozycję chorych na leki przeciwpsychotyczne przez ustalenie stanu równowagi między koniecznością leczenia objawów psychopatologicznych a zachowaniem przez pacjentów poczucia dobrostanu. Do osiągnięcia tego celu potrzebne jest ustalenie jasnych wskazań do stosowania leków przeciwpsychotycznych u osób w podeszłym wieku, a także poznanie mechanizmów fizjologicznych związanej z wiekiem wrażliwości na te leki, które można by wykorzystać w praktyce klinicznej.
W artykule przedstawiono wskazania do stosowania farmakoterapii, zalecenia na temat dawkowania leków przeciwpsychotycznych u osób w podeszłym wieku oraz działania niepożądane i powikłania związane ze starzeniem się organizmu. Następnie omówiono teorie i najnowsze badania odnoszące się do względnego wpływu związanych z wiekiem zmian farmakodynamicznych na zjawisko wrażliwości na leki. Na koniec przedstawiono możliwość zaadaptowania tych badań do praktyki klinicznej.