Streszczenie
Społeczne konsekwencje i uwarunkowania używania substancji psychoaktywnych od lat znajdują się w obszarze zainteresowania socjologii problemów społecznych, która rozwija się od początku poprzedniego stulecia. Kolejne perspektywy (teorie) socjologiczne są produktem historycznych, kulturowych i ekonomicznych uwarunkowań epoki. Każda z teorii koncentruje się na jakimś szczególnym aspekcie zjawisk, nazywanych problemami społecznymi, każda proponuje określone metody badania ich uwarunkowań. W kolejnych podrozdziałach pokrótce zostaną omówione najważniejsze perspektywy badawcze pojawiające się w toku rozwoju socjologii problemów społecznych, w ramach których badano również problem alkoholizmu, narkomanii, a także nadużywania leków psychotropowych. Od początku rozwoju socjologii problemów społecznych alkoholizm i narkomania znajdowały się w obszarze jej zainteresowań i można je określić mianem klasycznych problemów społecznych.
Różne perspektywy socjologii problemów społecznych
Współcześnie funkcjonują obok siebie perspektywy patologii społecznej, teorii naznaczania i konstrukcjonizmu społecznego, przywoływane przez poszczególnych badaczy w zależności od tego, jaki kontekst problemów związanych z używaniem substancji psychoaktywnych jest przedmiotem badania.
Patologia społeczna
Perspektywa patologii społecznej kształtowała się na początku stulecia w Stanach Zjednoczonych. Popularna ówcześnie była wiara w prawo naturalne. Zakładano, że celem socjologa powinna być odpowiedź na pytanie, jak społeczeństwo powinno funkcjonować i rozwijać się w zgodzie z prawem naturalnym. Społeczeństwo porównywane było z organizmem funkcjonującym prawidłowo tylko wtedy, gdy wszystkie jego części są zdrowe. Nosicielami problemów społecznych były nieprawidłowo funkcjonujące, „chore” jednostki z uszkodzeniami, przestępcy i uzależnieni. Za istotnych przedstawicieli perspektywy patologii społecznej uznawani są, między innymi, Herbert Spencer, Samuel Smith, Cesare Lambroso i Philip Slater. Według Spencera problemy społeczne wywołują ludzie lub sytuacje zaburzające normalne funkcjonowanie organizmu społecznego. Są oni (ludzie) albo one (sytuacje) „chorymi elementami organizmu społecznego”. Takie nieprawidłowe funkcjonowanie może wynikać z dwojakich przyczyn: naturalnego braku zdolności jednostek do pozostawania w zgodzie z ideami i instytucjami społecznymi lub błędów społeczeństwa, które nie dysponuje mechanizmami dostosowania jednostki do zmiennych warunków życia. Dla Spencera zarówno wady jednostki, jak i błędy socjalizacji składały się na zachowania i sytuacje powodujące problemy społeczne.
Dodaj do ulubionych