Wczesne interwencje, terapia poznawczo-behawioralna oraz interwencje rodzinne we wczesnych psychozach – przegląd systematyczny

Wyniki: Wczesne interwencje zmniejszyły częstość hospitalizacji i nawrotów oraz nasilenie objawów, a także poprawiły dostęp doświadczeń medycznych i zaangażowanie w leczenie. Oddzielnie stosowane interwencje rodzinne zmniejszały częstość przyjęć do szpitala, podczas gdy sama terapia poznawczo-behawioralna redukowała nasilenie objawów, z ograniczonym wpływem na częstość nawrotów i hospitalizacji.
Wnioski: Wydaje się, że wczesne interwencje stosowane w grupie chorych z wczesną psychozą przynoszą istotne korzyści kliniczne w porównaniu ze opieką standardową. Dołączenie CBT oraz interwencji rodzinnych może poprawić wyniki leczenia w tym krytycznym okresie. Określenie długoterminowych korzyści z tych metod u chorych z wczesną lub przewlekłą psychozą wymaga dalszych badań.

Wczesne interwencje opracowano z myślą o szczególnych potrzebach chorych z wczesną psychozą. Zwykle między początkiem pierwszego epizodu psychotycznego a wdrożeniem skutecznego leczenia upływa czas, kiedy psychoza nie jest leczona. Skrócenie czasu nieleczonej psychozy może poprawić rokowanie chorych na schizofrenię. Celem wczesnych interwencji jest wykrycie rozwijających się objawów, skrócenie czasu nieleczonej psychozy, umożliwienie wcześniejszego dostępu do skutecznego leczenia – szczególnie w krytycznym początkowym okresie choroby (3-5 lat po wystąpieniu pierwszych objawów). Chociaż do tej pory za skutecznością takiego postępowania przemawiało niewiele dowodów, w Australii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Nowej Zelandii i innych państwach powstały centra wczesnych interwencji, a rozpowszechnianie tego rodzaju świadczeń było zalecane przez National Service Framework for Mental Health oraz w obowiązujących w Anglii i Walii wytycznych leczenia schizofrenii wydanych przez National Institute for Healthand Clinical Excellence (NICE).
Od tego czasu dostępność wczesnych interwencji stale rosła;10 obecnie w Wielkiej Brytanii działa 145 oferujących tę terapię ośrodków, pod opieką których jest łącznie 15 750 pacjentów (wg Care Service Improvement Partnership, informacja osobista, 2009). Stopniowo zmieniały się także same zespoły wczesnych interwencji. Obecnie są to zwykle wielospecjalistyczne zespoły środowiskowej opieki psychiatrycznej, które łączą w swojej działalności farmakoterapię, interwencje rodzinne, terapię poznawczo-behawioralną (CBT), treningi umiejętności społecznych, trening rozwiązywania problemów, zarządzanie w sytuacjach kryzysowych i prowadzenie przypadku. Choć rośnie liczba dowodów naukowych na skuteczność tych metod, szczegółowe korzyści z ich stosowania wciąż nie zostały jasno przedstawione. Dlatego przygotowując aktualizację wytycznych NICE dotyczących leczenia schizofrenii, autorzy przeprowadzili systematyczny przegląd publikacji dotyczących wczesnych interwencji u osób z pierwszym epizodem choroby lub wczesną psychozą. Wczesne interwencje łączą w sobie różne oparte na dowodach interwencje psychologiczne, stąd autorzy analizowali także dane dotyczące odrębnego stosowania terapii poznawczo-behawioralnej lub samych interwencji rodzinnych w odniesieniu do wczesnych psychoz.