Streszczenie

Kwestia sporna

Związek między paleniem tytoniu a chorobami psychicznymi jest tak silny, że kuszące wydaje się założenie, iż jest nierozerwalny. Częstość palenia tytoniu wśród osób z rozpoznaniem zaburzeń psychicznych jest nieproporcjonalnie duża. Sięga 40-50% u osób z rozpoznaniem zaburzeń depresyjnych i lękowych oraz około 70% lub więcej u chorych na schizofrenię, niezależnie od innych wpływających na to czynników, takich jak wiek i status społeczno-ekonomiczny. Palenie tytoniu znacząco przyczynia się do chorobowości i zbyt dużej umieralności osób z poważnymi chorobami psychicznymi. Sugerowano, że nadmierna umieralność chorych na schizofrenię jest związana przede wszystkim z paleniem tytoniu. Osoby z poważnymi zaburzeniami psychicznymi 2-3-krotnie częściej cierpią z powodu chorób związanych z paleniem tytoniu, w tym chorób układu krążenia i nowotworowych.
Wielu lekarzy zajmujących się zdrowiem psychicznym uważa palenie tytoniu za zjawisko, które wykracza poza obszarich bezpośrednich oddziaływań i odpowiedzialności, uznając je za związane raczej ze zdrowiem somatycznym. Trzeba jednak zauważyć, że palenie tytoniu spełnia fizjologiczne, behawioralne i społeczne kryteria zespołu uzależnienia, zaś związana z nim chorobowość i śmiertelność na poziomie społecznym przekracza konsekwencje uzależnienia od innych substancji lub innych pojedynczych zachowań. Palenie tytoniu zasługuje na uwagę również w związku z leczeniem chorób psychicznych. Ze względu na wspólny metabolizm niektórych leków przeciwpsychotycznych i węglowodorów zawartych w dymie tytoniowym u osób palących przeważnie konieczne są większe dawki leków przeciwpsychotycznych. Co więcej, nikotyna, będąca głównym składnikiem psychoaktywnym dymu tytoniowego, bezpośrednio wpływa na funkcje poznawcze, nastrój i uwagę, a skutki jej działania są podobne do częstych objawów wielu zaburzeń psychicznych. Mimo to wielu lekarzy zajmujących się zdrowiem psychicznym uważa palenie tytoniu za istotny mechanizm radzenia sobie, uznając je za sposób samoleczenia. Umożliwianie i zakazywanie palenia tytoniu to często stosowane nagrody lub kary za stosowanie się do zaleceń związanych z leczeniem, odgrywające ważną rolę w interakcjach między pacjentami a personelem na oddziałach psychiatrycznych.

Pełny tekst artykułu

Artykuł archiwalny w formacie PDF

Otwórz PDF (100 KB)