Streszczenie
Słowa kluczowe: zaburzenie osobowości typu borderline, dysregulacja afektywna, impulsywność, procesy odczuwania bólu, czynnościowe badania obrazowe
W tym artykule przeglądowym przedstawiono najnowsze i najważniejsze dane na temat neurobiologii zaburzenia osobowości typu borderline (BD), jak również leżące u podstaw tego zaburzenia wymiary temperamentu. Charakterologiczną konstelację osobowości BD tworzą różnorodne, istotne ograniczenia ważnych funkcji związanych z regulacją afektywną, kontrolą impulsów, samooceną, jak również opracowywaniem informacji społecznych. Zaburzenia wymienionych funkcji wpływają na to jak dana osoba postrzega swoje otoczenie, jak internalizuje swoje przeżycia, jakie występują u niej tendencje tworzenia relacji i konfliktów, a w wreszcie na to, jakie metody terapeutyczne można zastosować w leczeniu.
Aktualna koncepcja zaburzenia osobowości typu borderline
Podczas gdy we wcześniejszych koncepcjach głównymi cechami zaburzenia osobowości typu borderline (BD) były zwiększona gotowość do agresji, rozszczepienie na tylko dobre lub tylko złe reprezentacje self i obiektów oraz stosowanie prymitywnych, bliskich psychotyczności mechanizmów obronnych, to obecnie w ramach teorii biospołecznej za najważniejszy objaw BD uznaje się zaburzenie regulacji afektywnej (patrz przegląd). W aktualnym projekcie klasyfikacji BD w DSM-5 jest mowa o „negatywnej emocjonalności”, która wyróżnia się labilnością emocjonalną, lękliwością, depresyjnością, skłonnością do autoagresji, jak również niewielkim zaufaniem do samego siebie. Przede wszystkim coraz więcej wskazuje na to, że emocjonalność osób z BD charakteryzuje się nie tylko nadmierną reaktywnością emocjonalną w odpowiedzi na otaczające wydarzenia, ale także zwiększoną pobudliwością afektywną. Jak opisują Kuo i Linehan, pacjentki z BD charakteryzują się wyjściowo negatywnym nastrojem i podwyższoną reaktywnością elektrodermalną już w stanie spoczynku. Podwyższona reaktywność emocjonalna występuje pod postacią zwiększonej czujności na bodźce negatywne:
Pacjenci z BD nawet na słabo wyrażone bodźce emocjonalne reagują bardzo szybko rozwijającym się pobudzeniem afektywnym.
Oprócz tego chorzy nie potrafią różnicować odrębnych emocji takich, jak lęk, złość czy zwątpienie, a także cechują się skłonnością do występowania niezróżnicowanego nastroju dysforycznego, który ulega kumulacji w czasie męczących i nieprzyjemnych stanów napięcia. Zespół badawczy autorki, stosując monitoring ambulatoryjny, wykazał, że u osób z BD występują średnio dziewięciokrotnie silniejsze subiektywnie przeżywane stany bardzo nieprzyjemnego napięcia, które typowo charakteryzowały się szybkim narastaniem i opóźnionym ustępowaniem. Dodatkowo udało się potwierdzić ścisły związek między stanami napięcia i dysocjacyjnym sposobem przeżywania. Ponadto, osoby z BD mają trudności z tłumieniem nieistotnych dystraktorów emocjonalnych, co powoduje zaburzenie procesów uwagi oraz celowego działania.
Dodaj do ulubionych