Streszczenie
Kampania Stowarzyszenia Fair Deal wzywa do „spójnej polityki opartej na praktyce zorientowanej na zdrowienie”. W różnych ośrodkach w Wielkiej Brytanii podjęto już wiele dobrze przygotowanych inicjatyw opartych na koncepcji zdrowienia. Podejście oparte na zdrowieniu ma również ogromną potencjalną wartość w przypadku ośrodków psychiatrii sądowej, co opisano poniżej. Autorzy sugerują jednak, że problemy osób przebywających w ośrodkach psychiatrii sądowej są wyjątkowe i stwarzają trudności dla obowiązujących obecnie programów zdrowienia. Zwrócono szczególną uwagę na pytanie, czy i w jaki sposób modele oparte na zdrowieniu mogą uwzględniać antyspołeczne wartości i przekonania sprawców przestępstw czynów zabronionych. Autorzy przedstawili z własnej praktyki klinicznej przykłady szczególnie złożonych sytuacji. Nie starali się krytykować programów zdrowienia jako takich ani dewaluować pomocnych inicjatyw. Sformułowali raczej pytania i zaoferowali rozwiązania problemów na podstawie teorii indywidualnej tożsamości przybierającej formę narracji życiowej.
Czym jest zdrowienie?
Pojęcie „zdrowienia” wykorzystywane w ośrodkach zdrowia psychicznego obejmuje różne podejścia mające na celu zmianę równowagi władzy i priorytetów między personelem i osobami korzystającymi z opieki. Szeroko akceptowana jest definicja indywidualnego zdrowienia Williama Anthony’ego:
„Zdrowienie jest głęboko osobistym, wyjątkowym procesem zmiany postaw, wartości, uczuć, celów, umiejętności lub ról. Oznacza możliwość prowadzenia życia satysfakcjonującego, pełnego nadziei i sensu, nawet w obliczu ograniczeń powodowanych przez chorobę. Proces zdrowienia obejmuje kształtowanie nowych znaczeń i celów życiowych, w miarę wychodzenia poza katastroficzne konsekwencje choroby psychicznej.”
Podstawowe znaczenie ma rozróżnienie między zdrowieniem klinicznym i zdrowieniem osobowym. To pierwsze pojęcie, w swojej najprostszej postaci, jest zgodne z tradycyjną koncepcją zdrowienia opartą na naukach biologicznych i oznacza zauważalny wynik lub stan, oceniany przez klinicystów – taki sam dla wszystkich osób. W przeciwieństwie do tego własne zdrowienie rozumie się jako „podróż w głąb życia, a nie jako wynik do osiągnięcia”. Pojęcie to może nakładać się na pojęcie zdrowienia klinicznego, jednak nie jest jego synonimem. Z definicji zdrowienie osobowe obejmuje bardziej różnorodną i stale zmieniającą się aktywność. Dlatego jego operacjonalizacja jest trudna, chociaż nie niemożliwa.
Przekonywano, że zdrowienie osobowe, a nie tylko kliniczne, powinno oznaczać zaprzestanie korzystania z pomocy ośrodków zdrowia psychicznego, ponieważ w tym procesie kładzie się nacisk na indywidualne wartości i relacje, a także dominację postrzegania siebie jako człowieka nad postrzeganiem siebie jako pacjenta. W konsekwencji w ośrodkach zdrowia psychicznego nie wykorzystuje się jednego modelu zdrowienia. Mamy raczej do czynienia z wielością ośrodków zorientowanych na zdrowienie, które oferują „zestaw postaw i wartości praktykowanych przez doświadczonych lekarzy zajmujących się zdrowiem psychicznym".
Dodaj do ulubionych