Psychogeriatria: zagadnienia patogenetyczne

Opieka psychiatryczna nad osobami w podeszłym wieku mało kogo nastraja optymistycznie. Psychiatrzy często postrzegają starszych pacjentów jako opornych na leczenie, nierzadko w nieuprawniony sposób traktują ich jako "organicznych". Taki sposób myślenia może prowadzić do nieoferowania tym chorym pełnej palety możliwości terapeutycznych współczesnej psychiatrii i traktowania nierzadko niezadowalających efektów leczenia jako optymalnych. Oddziaływania psychoterapeutyczne i psychospołeczne, choć podkreślane jako bardzo ważne przez specjalistów w dziedzinie, często nie są proponowane, a w znacznej mierze wynika to z przekonania o ich nieskuteczności u chorych w podeszłym wieku.
Mamy zatem do czynienia ze szczególnie trudną, złożoną patogenetycznie grupą chorych, u których pełną i długoterminową poprawę rzeczywiście bywa trudno uzyskać, a z drugiej strony stereotyp nieomalże z reguły cierpiącego na zaburzenia organiczne (czytaj opornego na leczenie ex definitione) pacjenta, który skutecznie powstrzymuje wielu lekarzy przed wielomodalnymi interwencjami. Problemy zasygnalizowane powyżej w znacznej mierze wynikają z głęboko zakorzenionych poglądów (nierzadko mających charakter szkodliwych mitów/stereotypów) na temat patogenezy zaburzeń psychicznych u osób w podeszłym wieku.W tym artykule zostanie podjęta próba odmitologizowania kilku z takich poglądów poprzez przedstawienie współczesnych danych na temat wybranych zagadnień patogenetycznych dotyczących zaburzeń psychicznych u osób w podeszłym wieku. W ostatnich latach obserwuje się w światowej psychogeriatrii wyraźne odejście od klasycznej dychotomii organiczny-funkcjonalny na rzecz wieloprzyczynowego modelu patogenetycznego zaburzeń psychicznych u chorych w podeszłym wieku. Podkreśla się znaczenie takich czynników, jak cechy (i zaburzenia) osobowości, wpływ niebiologicznych zjawisk zewnętrznych (np. interpersonalnych, reaktywnych, ekonomicznych) oraz stylu życia na rozwój i uporczywość zaburzeń psychicznych u starszych pacjentów. Odrębny obraz kliniczny niektórych zaburzeń psychicznych u osób w podeszłym wieku jest wyjaśniany zaś już nie tylko potencjalnym znaczeniem"organicznego" uszkodzenia mózgu czy współchorobowością somatyczną, ale także naturalną ewolucją zaburzeń rozpoczynających się w młodszym wieku oraz odrębnościami związanymi z długotrwałym leczeniem.