Istota zaburzeń osobowości

Termin „osobowość” (personality) pochodzi od greckiego słowa persona oznaczającego maskę. Odnosi się do indywidualnych postaw i sposobów myślenia, uczuć i zachowań, a także sposobów społecznych, jakich używają jednostki, wchodząc w interakcje z otoczeniem. Na poziomie jednostki osobowość nie jest pojedynczą, jednolitą całością, ale sposobem organizowania wielu różnych funkcji będących fundamentami poczucia tożsamości. Na poziomie społecznym indywidualny profil osobowości umożliwia jednostce bycie rozpoznawalną przez innych, a także jest silnym regulatorem relacji społecznych. Są one kluczowe dla przeżycia, ponieważ ludzie, podobnie jak niektóre zwierzęta, prowadzą stadny tryb życia.
W kategoriach ewolucyjnych osobowość najlepiej rozumieć jako system regulacji czynników biopsychospołecznych, działający w celu zapewnienia przetrwania i dobrej jakości życia jednostki przy określonych ograniczeniach jej miejsca zamieszkania i środowiska (ramka 1).

Teorie dotyczące osobowości

W starożytnej Grecji indywidualne różnice osobowości lekarze przypisywali zaburzeniom równowagi płynów ustrojowych. Popularne były również teorie uwzględniające wpływ położenia gwiazd w momencie urodzenia, budowy ciała i kształtu czaszki. W XX wieku badania dotyczące osobowości przeniosły się na poziom psychologiczny, chociaż nadal podlegały wpływowi dominujących założeń społecznych, takich jak znaczenie płci czy różnic rasowych. Freud podkreślał rolę wrodzonych popędów, które stanowiły wczesną próbę zrozumienia tego, co obecnie rozumiemy jako genetyczne podłoże reakcji stresowych. Uważa się również, że jako pierwszy sformułował koncepcję „mechanizmów obronnych” w reakcji na stres i ich wpływu na ekspresję osobowości u dorosłych. Późniejszy teoretycy, w tym Klein i Bowlby (każdy trochę inaczej) podkreślali znaczenie interakcji między wrodzonymi indywidualnymi cechami dziecka a środowiskiem w rozwoju prawidłowego funkcjonowania osobowości.
W latach 60. Allport zwrócił uwagę na znaczenie cech składających się na osobowość, które zdefiniował jako „dynamiczną organizację […] tych systemów psychofizycznych, które określają charakterystyczne cechy zachowania i myślenia. Analiza czynnikowa umożliwiła opisanie osobowości w kategoriach wymiarów, takich jak dominacja i przywiązanie.
Niektórzy teoretycy, podobnie jak Allport, postrzegali „ja” jako zasadę organizującą wiele cech osobowości, z których niektóre są wrodzone, a inne rozwijają się w relacji na wczesne doświadczenia społeczne. Inni postrzegali  „ja” jako subiektywne doświadczenie osobistej tożsamości (przeżywanie „ja”), a osobowość jako aspekt obiektywny, zewnętrzny („ja” w odbiorze innych). Nowsze koncepcje osobowości wiążą to pojęcie z towarzyszącymi konceptami, takimi jak „self” i osobista tożsamość.