Co znajdziesz w artykule?
- Przedstawienie przypadku 39-letniego pacjenta, u którego wykonano ponowne leczenie endodontyczne zęba 15, a następnie odbudowę z zastosowaniem cyfrowego skanowania wewnątrzustnego w celu przygotowania indywidualnego metalowego wkładu koronowo-korzeniowego, a potem korony z tlenku cyrkonu
Spis treści
Prawidłowe zaplanowanie i wykonanie odbudowy zębów po leczeniu endodontycznym ma kluczowe znaczenie dla długoterminowego powodzenia leczenia 1 . W przypadkach dużego zniszczenia korony klinicznej zęba niezbędne jest zastosowanie wkładów koronowo-korzeniowych, które pozwalają na wzmocnienie zęba i zapewnienie stabilnego podparcia dla przyszłej odbudowy protetycznej 2, 3 .
Indywidualne metalowe wkłady koronowo-korzeniowe wykonywane są najczęściej w technice analogowej na podstawie klasycznych
wycisków w masie silikonowej, jednak proces ten wiąże się z ryzykiem błędów wynikających z deformacji materiału, niepełnego odwzorowania powierzchni opracowanego zęba bądź uszkodzeń powstałych podczas transportu wycisków do laboratorium. Rozwój technologii cyfrowych umożliwił wykorzystanie skanerów wewnątrzustnych, które pozwalają na rejestrację pola protetycznego z wysoką dokładnością oraz natychmiastowe przesłanie danych do laboratorium techniki dentystycznej 4, 5 . Przedstawiony przypadek ukazuje praktyczne wykorzystanie cyfrowego skanowania w odbudowie zęba po ponownym leczeniu endodontycznym.
Przypadek kliniczny
Pacjent, lat 39, zgłosił się do gabinetu z powodu ruchomości korony protetycznej na zębie 15. Nie odczuwał dolegliwości bólowych. W celu oceny stanu zęba oraz struktur okołowierzchołkowych wykonano badanie tomografii komputerowej wiązki stożkowej (CBCT – cone beam computed tomography) szczęki i żuchwy. Badanie wykazało przejaśnienie w okolicy okołowierzchołkowej zęba 15 wskazujące na przewlekły proces zapalny (ryc. 1).
Rycina 1. Obraz zęba 15 w badaniu CBCT wykonanym podczas pierwszej wizyty
Podczas badania klinicznego doszło do samoistnego usunięcia korony wraz z metalowym wkładem koronowo-korzeniowym bez konieczności ingerencji mechanicznej. Oceniając stan pozostałych tkanek twardych w powiększeniu mikroskopu, nie stwierdzono obecności pęknięć w obrębie filaru. Podjęto dezycję o wykonaniu ponownego leczenia endodontycznego, a następnie zastosowaniu wkładu koronowo-korzeniowego metalowego oraz korony cyrkonowej. Wykonano indeks silikonowy na bazie odcementowanej pracy w celu sporządzenia korony tymczasowej podczas kolejnych etapów leczenia. Następnie ząb został oczyszczony z próchnicy i tymczasowo zabezpieczony kompozytem typu flow w kolorze białym.
Podczas drugiej wizyty zostało wykonane powtórne leczenie endodontyczne (ryc. 2). Odkryto, że kanał podniebienny został pominięty w pierwotnym leczeniu. Po obturacji kanałów pacjent przeszedł bezpośrednio do lekarza protetyka. W związku z wcześniejszą preparacją pod tradycyjny wkład lany oraz ze znacznym poszerzeniem kanałów korzeniowych, ząb 15 nie wymagał dodatkowej preparacji przed wykonaniem nowego uzupełnienia. Oczyszczono ściany kanału z resztek materiału uszczelniającego i wykonano cyfrowy skan wewnątrzustny pod indywidualny wkład metalowy przy użyciu skanera wewnątrzustnego (ryc. 3). Zeskanowano ząb filarowy, zęby przeciwstawne oraz warunki zgryzowe, a dane przesłano do pracowni technicznej (ryc. 3, 4). Ząb zabezpieczono tymczasowo sterylną taśmą teflonową oraz materiałem kompozytowym typu flow w kolorze białym.
Rycina 2. Zdjęcie kontrolne po powtórnym leczeniu endodontycznym
Rycina 3. Obraz zęba 15 po skanowaniu pod indywidualny wkład metalowy
Rycina 4. Obraz skanowanego kanału z perspektywy umożliwiającej dokładną ocenę poprawności odwzorowania skanowanej powierzchni
Podczas trzeciej wizyty w gabinecie wspólnie z pacjentem dobrano kolor przyszłej korony oraz wykonano dokumentację fotograficzną z użyciem filtra polaryzacyjnego w celu osiągnięcia jak najlepszego efektu estetycznego przyszłego uzupełnienia. Następnie usunięto wypełnienie tymczasowe, oczyszczono ząb 15 i po sprawdzeniu poprawności dopasowania wkładu do filaru oraz jego położenia względem zębów sąsiednich i przeciwstawnych (ryc. 5, 6) przystąpiono do cementowania pracy. Wkład odtłuszczono i wypiaskowano, a następnie osadzono w zębie 15 przy użyciu cementu samoadhezyjnego. Po spolimeryzowaniu cementu przeprowadzono preparację pod koronę cyrkonową, wykonano skany wewnątrzustne do finalnej pracy i zacementowano tymczasową koronę wykonaną z materiału Luxatemp na cement tymczasowy TempBond NE. Podczas ostatniej wizyty po kontroli dopasowania i estetyki, ostateczna korona została trwale zacementowana. Efekt końcowy spełnił oczekiwania pacjenta pod względem estetycznym i funkcjonalnym.
Rycina 5. Wkład koronowo-korzeniowy otrzymany z pracowni technicznej
Rycina 6. Kontrola wkładu w jamie ustnej przed zacementowaniem
Dyskusja
Wykorzystanie technologii cyfrowych w protetyce znacząco zmieniło sposób wykonywania rekonstrukcji po leczeniu endodontycznym. W przypadku indywidualnych wkładów metalowych, które przez lata pozostawały domeną technik analogowych, wprowadzenie skanerów wewnątrzustnych otworzyło możliwość uzyskania precyzyjnych odwzorowań kanału i filaru zęba bez konieczności stosowania wycisków silikonowych. Campanella i wsp. (2019) wykazali, że wykonanie metalowego wkładu podczas w pełni cyfrowego procesu – od skanowania przestrzeni wewnątrzustnej po frezowanie wkładu z bloku metalu – może zapewnić porównywalną dokładność kliniczną jak w metodach konwencjonalnych, przy jednoczesnym skróceniu czasu i poprawie komfortu pacjenta 6 .
Z kolei analiza Takeuchiego i wsp. (2018) potwierdza, że nowoczesne systemy cyfrowe, w tym CEREC, TRIOS bądź Primescan, umożliwiają uzyskanie klinicznie akceptowalnych szczelin brzeżnych i stabilnego dopasowania w zakresie <120 µm, co czyni je wiarygodną alternatywą dla wycisków tradycyjnych 7 .
W kontekście wkładów metalowych istotne jest, że dokładność ta pozwala na prawidłowe osadzenie pracy bez ryzyka naprężeń w obrębie korzenia, a eliminacja etapu odlewania modelu minimalizuje błędy wynikające z rozszerzalności materiału.
Opisywany przypadek potwierdza kliniczną przydatność pełnego cyfrowego workflow w rekonstrukcji zębów z dużą utratą tkanek twardych, gdzie konieczne było wykonanie indywidualnego wkładu lanego. Uzyskano precyzyjne dopasowanie, prawidłową okluzję i satysfakcjonujący efekt estetyczny przy mniejszej liczbie wizyt i uproszczonym przebiegu klinicznym.
Podsumowanie
Cyfrowe skanowanie wewnątrzustne stanowi nowoczesną alternatywę dla klasycznych wycisków silikonowych w planowaniu i wykonaniu metalowych wkładów koronowo-korzeniowych. Biorąc pod uwagę dostępne dane naukowe i przedstawiony przypadek, można stwierdzić, że cyfrowy protokół pozwala osiągnąć wysoką precyzję dopasowania, ograniczyć błędy techniczne oraz zwiększyć komfort i efektywność leczenia.
Wraz z dalszym rozwojem systemów skanowania wewnątrzustnego i technologii cyfrowego projektowania i wytwarzania uzupełnień protetycznych (CAD/CAM – computer-aided design/computer-aided manufacturing) można oczekiwać, że tego typu rozwiązania staną się standardem postępowania w odbudowie zębów po leczeniu endodontycznym – również w przypadku prac wykonywanych z metalu.
Abstract
Precision goes digital – use of intraoral scanner for fabricating a metal crown-root inlay
The restoration of endodontically treated teeth requires precise reconstruction of lost tooth structure and stable support for subsequent prosthetic work. This case report presents the clinical procedure of endodontic retreatment and prosthetic restoration of the maxillary second premolar (tooth 15) in a 39-year-old patient. After endodontic treatment, a digital intraoral scan was performed to obtain an accurate impression for designing an individual metal post in a fully digital workflow. The use of intraoral scanning has replaced conventional silicone impressions, allowing for precise reproduction of the post space and coronal morphology, immediate data transfer to the dental laboratory, and reduced clinical time. The final CAD/CAM-fabricated metal post and zirconia crown provided a predictable functional and aesthetic outcome. This case confirms that digital impression systems can serve as a reliable and accurate alternative to conventional methods in the fabrication of individual metal post-and-core restorations.
- 1. Clavijo E, Clavijo Vr. Odbudowa zębów po leczeniu endodontycznym: klasyfikacja pozostałej struktury zęba do wykonania adhezyjnych zabiegów odtwórczych. Quintessence 2024;4
- 2. Morgano SM, Brackett SE. Foundation restorations in fixed prosthodontics: current knowledge and future needs. J Prosthet Dent 1999;82(6):643-57
- 3. Akkayan B, Gülmez T. Resistance to fracture of endodontically treated teeth restored with different post systems. J Prosthet Dent 2002;87(4):431-7
- 4. Joda T, Zarone F, Ferrari M. The complete digital workflow in fixed prosthodontics: a systematic review. BMC Oral Health 2017;17(1):124
- 5. Güth JF, Keul C, Stimmelmayr M, et al. Accuracy of digital models obtained by direct and indirect data capturing. Clin Oral Investig 2013;17(4):1201-8
- 6. Campanella V, Delvecchio C, D’Addazio G, et al. Clinical fitting of a cast metal post and core obtained by means of an intraoral optical scanning (IOS) and digital workflow. J Prosthodont Res 2019;63(2):212-9
- 7. Takeuchi Y, Koizumi H, Furuchi M, et al. Use of digital impression systems with intraoral scanners for fabricating restorations and fixed dental prostheses. J Oral Sci 2018;60(1):1-7
Dodaj do ulubionych
