Deukrawacytynib

Nowością zatwierdzoną przez FDA w 2022 r. oraz przez EMA w 2023 r. jest deukrawacytynib – pierwszy doustny, wysoko selektywny inhibitor kinazy tyrozynowej 2 (TYK2), który hamuje IL-12, IL-23 oraz interferony typu I, co pozwala skutecznie kontrolować procesy zapalne w umiarkowanej i ciężkiej postaci łuszczycy plackowatej, przy jednoczesnym zachowaniu innych kluczowych funkcji immunologicznych i niskim ryzyku działań niepożądanych.

Skuteczność i bezpieczeństwo leku oceniano w dwóch dużych badaniach III fazy – POETYK PSO-1 i POETYK PSO-2 – obejmujących 1686 dorosłych z umiarkowaną lub ciężką postacią łuszczycy. Pacjentów przydzielono do trzech grup, otrzymujących: deukrawacytynib, apremilast lub placebo. Główne punkty końcowe: PASI (Psoriasis Area and Severity Index) 75 i sPGA (static Physician's Global Assessment) 0/1 po 16 tygodniach były osiągane znacznie częściej w grupie poddanej leczeniu deukrawacytynibem w porównaniu z grupą placebo; wyższe były także odsetki PASI 90 i PASI 100. Maksymalną skuteczność obserwowano po upływie ok. 24 tygodni, a efekty utrzymywały się do 52 tygodnia u pacjentów kontynuujących terapię. Po odstawieniu medianę utrzymania odpowiedzi PASI 75 oceniono na ok. 12 tygodni. Leczenie prowadziło również do istotnej poprawy jakości życia oraz zmniejszenia objawów zgłaszanych przez pacjentów (świąd, ból, pieczenie).

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były infekcje górnych dróg oddechowych (głównie zapalenie nosogardła)^9-11.

Nemolizumab

Nemolizumab jest humanizowanym przeciwciałem monoklonalnym klasy IgG2, które blokuje receptor IL-31RA. Lek ten został zatwierdzony do stosowania w Stanach Zjednoczonych w sierpniu 2024 r., a w Unii Europejskiej w lutym 2025 r. Hamując sygnalizację IL-31 – kluczowego mediatora świądu oraz reakcji zapalnej – nemolizumab skutecznie zmniejsza nasilenie świądu i ogranicza zmiany skórne u pacjentów z AZS oraz świerzbiączką guzkową. Ukierunkowanie działania nemolizumabu na receptor IL-31RA czyni jego stosowanie pierwszą terapią biologiczną, która bezpośrednio ingeruje w kluczowy mechanizm patofizjologiczny świądu, co stanowi istotny przełom w immunodermatologii. Blokada szlaku IL-31 umożliwia szybkie i skuteczne przerwanie błędnego koła świąd–drapanie, co przekłada się na wyraźną poprawę kliniczną w chorobach, w których świąd jest objawem dominującym i najbardziej obciążającym dla pacjentów.

Skuteczność leku potwierdzono w badaniach III fazy: ARCADIA 1 i 2 (umiarkowane/ciężkie AZS u dorosłych i młodzieży) oraz OLYMPIA 1 i 2 (umiarkowana/ciężka świerzbiączka guzkowa u dorosłych). Nemolizumab szybko redukował świąd – pierwsze efekty obserwowano już po tygodniu, a znaczną poprawę stanu skóry po 16 tygodniach. Odsetek pacjentów osiągających wynik IGA 0-1 był znacznie wyższy w grupie leczonej nemolizumabem niż w grupie placebo, podobnie jak częstość uzyskiwania odpowiedzi EASI-75, która również powszechniej występowała u chorych otrzymujących lek w porównaniu z grupą kontrolną. W przypadku świerzbiączki guzkowej lek skutecznie przerywał także patologiczną oś świąd–drapanie, prowadził do zmniejszenia liczby guzków (poprawa w zakresie nasilenia zmian skórnych w skali IGA 0-1) oraz istotnie poprawiał jakość życia, w tym jakość snu.

Profil bezpieczeństwa oceniono jako korzystny, bez zwiększonego ryzyka ciężkich zakażeń, co wynika z faktu, że IL-31 nie odgrywa kluczowej roli w odporności systemowej, a jej blokowanie nie prowadzi do istotnej immunosupresji. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były reakcje w miejscu wstrzyknięcia oraz reakcje nadwrażliwości typu I, obejmujące pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy. W terapii świerzbiączki guzkowej dodatkowo obserwowano takie działania niepożądane, jak ból głowy, AZS, wyprysk oraz wyprysk pieniążkowaty^12-14.

Remibrutynib

Przewlekła pokrzywka spontaniczna jest chorobą charakteryzującą się nawracającymi bąblami pokrzywkowymi i obrzękiem, która u ponad połowy pacjentów utrzymuje się mimo stosowania leków przeciwhistaminowych II generacji (H1). Remibrutynib to pierwszy inhibitor kinazy Brutona (BTK) zatwierdzony przez FDA we wrześniu 2025 r. do leczenia tego schorzenia (co jednocześnie stanowi pierwsze wskazanie terapeutyczne w tym wypadku). Remibrutynib działa poprzez selektywne hamowanie BTK, prowadząc do zablokowania uwalniania histaminy i zmniejszenia reakcji zapalnej. Lek stosuje się doustnie 2 razy dziennie, a jego podawanie nie wymaga rutynowych badań laboratoryjnych.

Zatwierdzenie preparatu oparto na wynikach badań III fazy REMIX-1 i REMIX-2, obejmujących dorosłych pacjentów z przewlekłą pokrzywką spontaniczną oporną na leczenie preparatami przeciwhistaminowymi. Po 12 tygodniach terapii remibrutynibem (25 mg 2 razy dziennie) uzyskano istotnie większą redukcję objawów w porównaniu z placebo, ocenianą za pomocą skali UAS7 (Urticaria Activity Score 7). Znacznie większy odsetek chorych osiągnął dobrą kontrolę choroby (UAS7 ≤6), a część pacjentów odczuła poprawę już po 2 tygodniach terapii. U ok. 1/3 badanych po 12 tygodniach stwierdzono całkowite ustąpienie objawów (UAS7 = 0).

Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmowały: niedrożność nosa, ból gardła, zapalenie nosogardła, krwawienia z nosa, ból głowy, nudności oraz ból brzucha^15-17.

Ruksolitynib

Ruksolitynib w postaci kremu jest miejscowym inhibitorem kinazy janusowej (JAK), specyficznie hamującym JAK1 oraz JAK2, który w 2025 r. został zatwierdzony przez FDA do leczenia łagodnego i umiarkowanego AZS u pacjentów od 2 r.ż. (wcześniej, od 2021 r., preparat był dopuszczony w Stanach Zjednoczonych do stosowania u osób w wieku ≥12 lat z łagodnym i umiarkowanym AZS, natomiast od 2022 r. również do terapii niesegmentalnego bielactwa u dorosłych i młodzieży ≥12 r.ż.).

Rozszerzona decyzja FDA opierała się na wynikach badania III fazy TRuE-AD3, w którym oceniano bezpieczeństwo i skuteczność kremu u dzieci w wieku 2-12 lat z AZS. Ruksolitynib znacząco częściej niż placebo prowadził do uzyskania poprawy w skali IGA oraz 75% redukcji wskaźnika EASI po 8 tygodniach leczenia. Nie wykazano wystąpienia nowych sygnałów dotyczących bezpieczeństwa ani ciężkich działań niepożądanych.

Postęp w rozumieniu patogenezy bielactwa stworzył podstawy do opracowania terapii celowanych, obejmujących m.in. inhibitory JAK. W 2022 r. FDA zatwierdziła ruksolitynib jako pierwszy lek przeznaczony do miejscowego leczenia bielactwa niesegmentalnego u pacjentów ≥12 r.ż., a następnie, w 2023 r., również EMA wydała pozytywną decyzję dotyczącą stosowania preparatu w leczeniu bielactwa niesegmentalnego z zajęciem twarzy u dorosłych i dzieci w wieku ≥12 lat. Zatwierdzenie ruksolitynibu przez FDA i EMA stanowiło ważny przełom w leczeniu vitiligo, oferując pacjentom nową nadzieję na skuteczną terapię miejscową, która prowadzi do repigmentacji skóry i poprawy jakości życia.

Badania III fazy TRuE-V1 i TRuE-V2 potwierdziły skuteczność miejscowego ruksolitynibu w leczeniu bielactwa niesegmentalnego, z istotną repigmentacją zmian, szczególnie w obrębie twarzy, już po 24 tygodniach terapii. Skuteczność leczenia narastała wraz z czasem trwania terapii i utrzymywała się przy dłuższym stosowaniu, co wykazano w badaniu przedłużeniowym TRuE-V (LTE – long term extension) do 104 tygodnia.

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi w trakcie stosowania kremu z ruksolitynibem są: zmiany trądzikowe w miejscu aplikacji, a także świąd, podrażnienie, suchość oraz złuszczanie skóry. Objawy te mają zazwyczaj charakter łagodny i przemijający^18-20.

Roflumilast

Roflumilast jest miejscowym inhibitorem fosfodiesterazy 4 (PDE4). W 2024 r. FDA zatwierdziła roflumilast w kremie 0,15% do leczenia łagodnego i umiarkowanego AZS u dorosłych oraz dzieci w wieku ≥6 lat. W październiku 2025 r. rozszerzono wskazanie, dopuszczając niższe stężenie kremu (0,05%) do stosowania u dzieci w wieku 2-5 lat. W wyższych stężeniach został on w 2023 r. zatwierdzony przez FDA do leczenia łuszczycy plackowatej (krem 0,3% od 6 r.ż.) oraz łojotokowego zapalenia skóry (pianka 0,3% od 9 r.ż.).