Roflumilast stanowi realną opcję długotrwałego leczenia chorób zapalnych skóry, skutecznie redukując stan zapalny bez ryzyka działań niepożądanych związanych z przewlekłym stosowaniem miejscowych glikokortykosteroidów. W dwóch równoległych badaniach III fazy — INTEGUMENT-1 i INTEGUMENT-2 — znaczna część dzieci i dorosłych stosujących roflumilast w kremie 0,15% osiągnęła po 4 tygodniach wynik IGA wskazujący na skórę czystą lub prawie czystą. Odsetek ten był istotnie wyższy niż w grupach kontrolnych, a znaczące różnice między roflumilastem a placebo obserwowano już w pierwszym tygodniu terapii. Odnotowano także redukcję nasilenia świądu ocenianego w skali NRS (Numerical Rating Scale) oraz utrzymujący się korzystny profil bezpieczeństwa. W badaniach klinicznych II i III fazy wykazano, że w terapii łuszczycy plackowatej owłosionej skóry głowy oraz skóry gładkiej preparat istotnie częściej niż placebo prowadził do uzyskania skóry czystej lub prawie czystej. Dodatkowo szybko redukował świąd, a zgłaszane działania niepożądane miały przemijający i łagodny charakter. W łojotokowym zapaleniu skóry znaczna część pacjentów osiągnęła stan określany jako czysta lub prawie czysta skóra po 8 tygodniach leczenia^21-24.

Tapinarof

W 2024 r. FDA zatwierdziła tapinarof w kremie 1% do miejscowego leczenia AZS u dorosłych oraz dzieci od 2 r.ż. Jest to nowe wskazanie dla agonisty receptora węglowodorów arylowych (który po raz pierwszy uzyskał rejestrację FDA w 2022 r. w terapii łuszczycy plackowatej u dorosłych).

Decyzja FDA została oparta na wynikach badań III fazy ADORING 1 i ADORING 2, w których oceniano skuteczność tapinarofu stosowanego raz dziennie przez 8 tygodni. W obu badaniach obserwowano istotnie wyższy odsetek pacjentów osiągających skórę czystą lub prawie czystą, ponadto preparat przewyższał placebo również w redukcji świądu ocenianej jako co najmniej 4-stopniowa poprawa w skali NRS. W otwartym badaniu przedłużonym ADORING 3, obejmującym 48 tygodni obserwacji, wielu pacjentów osiągnęło pełną remisję zmian i mogło czasowo przerwać terapię. Średnia długość pierwszej przerwy w leczeniu wynosiła ok. 80 dni, co wskazuje na utrzymywanie się efektu terapeutycznego nawet po zakończeniu aktywnego stosowania tapinarofu.

Tapinarof cechował się korzystnym profilem bezpieczeństwa. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmowały: zakażenia górnych dróg oddechowych, zapalenie mieszków włosowych, ból głowy, a także zakażenia dolnych dróg oddechowych, astmę, wymioty, zakażenia ucha, ból kończyn i ból brzucha^25-27.

Sekukinumab

W 2023 r. FDA i EMA zatwierdziły sekukinumab do leczenia umiarkowanej i ciężkiej postaci trądziku odwróconego; był to pierwszy inhibitor IL-17A dopuszczony do stosowania w tym wskazaniu. Lek był wcześniej zarejestrowany w terapii łuszczycy plackowatej, łuszczycowego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa oraz nieradiograficznej osiowej spondyloartropatii.

Podstawę rozszerzenia wskazań stanowiły wyniki dwóch randomizowanych, podwójnie zaślepionych badań klinicznych III fazy – SUNSHINE oraz SUNRISE – oceniających skuteczność i bezpieczeństwo sekukinumabu u dorosłych pacjentów z umiarkowaną lub ciężką postacią HS. Do badania zakwalifikowano ponad 1000 pacjentów, których w sposób losowy przydzielono do jednej z trzech grup: otrzymujących sekukinumab podawany co 2 tygodnie, co 4 tygodnie lub placebo. Pierwszorzędowym punktem końcowym w obu badaniach była odpowiedź HiSCR (Hidradenitis Suppurativa Clinical Response) 50 oceniana w 16 tygodniu leczenia, definiowana jako co najmniej 50-procentowa redukcja liczby ropni i guzków zapalnych, bez jednoczesnego zwiększenia liczby ropni lub przetok drenujących. Drugorzędowe punkty końcowe obejmowały m.in. redukcję liczby guzków zapalnych, częstość zaostrzeń choroby oraz zmniejszenie natężenia bólu. Wyniki wykazały, że po 16 tygodniach leczenia schematy dawkowania sekukinumabu co 2 i co 4 tygodnie zapewniały istotnie lepszą kontrolę objawów choroby niż placebo, co potwierdzał wyższy odsetek pacjentów osiągających odpowiedź HiSCR50. Długoterminowa obserwacja do 52 tygodnia potwierdziła utrzymywanie się efektu, a w części przypadków dalsze korzyści z leczenia, niezależnie od zastosowanego schematu dawkowania. Istotnym skutkiem obserwowanym klinicznie była stabilizacja choroby u znacznego odsetka pacjentów, u których nie dochodziło do wzrostu liczby przetok drenujących do końca badania, co ma szczególne znaczenie w kontekście zapobiegania progresji HS.

Uzyskane wyniki potwierdzają skuteczność sekukinumabu oraz jego istotną rolę w leczeniu umiarkowanej i ciężkiej postaci HS^28,29.

Bimekizumab

W 2024 r. FDA oraz EMA zatwierdziły bimekizumab do leczenia umiarkowanej i ciężkiej postaci HS u dorosłych pacjentów. Bimekizumab jest humanizowanym przeciwciałem monoklonalnym klasy IgG1, blokującym IL-17A, IL-17F oraz IL-17AF, cytokiny odgrywające kluczową rolę w patogenezie przewlekłego stanu zapalnego charakterystycznego dla HS.

Rozszerzenie wskazań terapeutycznych oparto na wynikach badań klinicznych III fazy: BE HEARD I oraz BE HEARD II, które łącznie objęły 1014 pacjentów. Oba badania miały charakter randomizowany, podwójnie zaślepiony i kontrolowany placebo, z okresem obserwacji wynoszącym 48 tygodni. Pierwszorzędowym punktem końcowym była odpowiedź HiSCR50 oceniana w 16 tygodniu leczenia, definiowana jako co najmniej 50-procentowa redukcja liczby ropni i guzków zapalnych, bez jednoczesnego wzrostu liczby ropni lub przetok drenujących. Drugorzędowe punkty końcowe obejmowały m.in. odpowiedź HiSCR75 oraz redukcję bólu związanego z HS. W obu badaniach wykazano istotną statystycznie i klinicznie przewagę bimekizumabu nad placebo. W badaniu BE HEARD I odpowiedź HiSCR50 uzyskano u 48% pacjentów leczonych bimekizumabem w porównaniu z 29% w grupie placebo. W badaniu BE HEARD II odpowiednie wartości wynosiły 52% vs. 32%. Co istotne, poprawa kliniczna obserwowana w 16 tygodniu utrzymywała się do 48 tygodnia leczenia.

Profil bezpieczeństwa bimekizumabu uznano za akceptowalny. Do najczęściej zgłaszanych zdarzeń niepożądanych należały: zakażenia SARS-CoV-2, biegunka, a także kandydoza jamy ustnej i bóle głowy.

Zatwierdzenie bimekizumabu stanowi istotny postęp w leczeniu HS, przyczyniając się do wypełnienia dotychczasowej luki terapeutycznej. Bimekizumab jest skuteczną i długotrwałą opcją leczenia dla pacjentów z umiarkowaną i ciężką postacią choroby, która charakteryzuje się znacznym nasileniem stanu zapalnego oraz istotnym obniżeniem jakości życia^30,31.

Dupilumab

Dupilumab, będący w pełni ludzkim przeciwciałem monoklonalnym blokującym sygnalizację IL-4 i IL-13, zyskał nowe rejestracje FDA w pemfigoidzie pęcherzowym (BP – bullous pemphigoid) i pokrzywce spontanicznej. Został on zarejestrowany przez FDA w 2025 r. do leczenia pacjentów z BP; jest to pierwsza i jedyna terapia celowana dostępna w tym wskazaniu. Decyzja ta stanowi istotny przełom terapeutyczny, ponieważ dotychczasowe leczenie BP opierało się na miejscowych i ogólnoustrojowych glikokortykosteroidach oraz klasycznych lekach immunosupresyjnych, które szczególnie u osób w podeszłym wieku wiążą się z wysokim ryzykiem działań niepożądanych.

Skuteczność i bezpieczeństwo dupilumabu potwierdzono w randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu fazy II/III – LIBERTY-BP ADEPT – obejmującym ponad 100 pacjentów, leczonych przez 52 tygodnie. Dupilumab, stosowany w skojarzeniu z doustnymi glikokortykosteroidami (z planową redukcją dawki od 4 tygodnia i docelowym ich odstawieniem do 16 tygodnia), istotnie częściej prowadził do utrzymującej się remisji choroby, znacząco redukował świąd oraz umożliwiał redukcję dawki glikokortykosteroidów w porównaniu z placebo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmowały: bóle stawów, zapalenie spojówek, zaburzenia widzenia, zakażenia opryszczkowe oraz zapalenie rogówki^32,33.

Dodatkowo w 2025 r. FDA rozszerzyła wskazania terapeutyczne dupilumabu o leczenie pacjentów od 12 r.ż. z przewlekłą pokrzywką spontaniczną oporną na standardowe leczenie antagonistami receptora H1. Rejestrację oparto na wynikach badań III fazy (LIBERTY-CSU CUPID A i C) oraz dodatkowych danych bezpieczeństwa z badania B, w których wykazano istotną redukcję świądu i aktywności choroby w 24 tygodniu leczenia oraz częstsze uzyskiwanie pełnej odpowiedzi klinicznej w porównaniu z placebo. Działania niepożądane obserwowane częściej niż w grupie placebo obejmowały reakcje w miejscu wstrzyknięcia, incydentalne przedawkowanie oraz zakażenia SARS-CoV-2; ogólny profil bezpieczeństwa we wszystkich trzech badaniach był spójny^34,35.

Podsumowanie

Lata 2023-2025 przyniosły istotny postęp w leczeniu przewlekłych chorób skóry, co znalazło odzwierciedlenie w licznych decyzjach rejestracyjnych EMA i FDA dotyczących nowych substancji czynnych oraz rozszerzenia wskazań rejestracyjnych. Nowe leki wykazują wysoką skuteczność kliniczną, często z szybkim początkiem działania i utrzymującą się długoterminową odpowiedzią. Profile bezpieczeństwa omawianych terapii oceniono jako korzystne, a większość działań niepożądanych miała charakter łagodny, co wynika z selektywnego wpływu na kluczowe szlaki zapalne. Terapie te pozwalają na ograniczenie stosowania klasycznych leków immunosupresyjnych i glikokortykosteroidów, zmniejszając ryzyko działań niepożądanych. Szczególną wartość kliniczną mają nowe opcje terapeutyczne w jednostkach dotychczas trudnych do leczenia, takich jak BP, świerzbiączka guzkowa lub ciężkie postacie łysienia plackowatego. Zauważalna jest także tendencja do rozszerzania wskazań rejestracyjnych na populacje pediatryczne. Równocześnie należy zwrócić uwagę na różnice w dostępności innowacyjnych leków pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską, wynikające z odmiennych procesów rejestracyjnych. Zgromadzone dane dowodzą, że rozwój nowych substancji czynnych znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w poprawie skuteczności leczenia chorób skóry i jakości życia pacjentów.