Dietetyka

Edukacja żywieniowa pacjentów z cukrzycą typu 2

Dr hab. inż. Dariusz Włodarek

Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW w Warszawie

Adres do korespondencji: Dr hab. inż. Dariusz Włodarek, Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, SGGW w Warszawie, tel. 22 593 70 24, dariusz_wlodarek@sggw.pl

Prawidłowe odżywianie, regularna aktywność fizyczna oraz przestrzeganie zaleceń dotyczących farmakoterapii są kluczowymi elementami terapii chorych na cukrzycę. Dla wielu takich osób najtrudniejszym z wyżej wymienionych elementem terapii jest przestrzeganie zasad prawidłowego żywienia. Dlatego tak istotne jest właściwe zrozumienie przez osoby chore, na czym polega terapia żywieniowa w cukrzycy. Aby to uzyskać, konieczna jest edukacja pacjentów oraz ich dobra współpraca z lekarzem prowadzącym i dietetykiem. American Diabetic Association (ADA) zaznacza, że prawidłowa samoopieka oraz poprawa jakości życia są efektem edukacji pacjentów i jako element terapii powinny być oceniane oraz monitorowane (ADA, 2015).

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) celem leczenia dietetycznego chorych na cukrzycę jest utrzymanie:

  • prawidłowego (bliskiego normy) stężenia glukozy w surowicy krwi, w celu prewencji powikłań cukrzycy,
  • optymalnego stężenia lipidów i lipoprotein w surowicy,
  • optymalnych wartości ciśnienia tętniczego krwi w celu redukcji ryzyka chorób naczyń,
  • uzyskanie i utrzymywanie pożądanej masy ciała (PTD, 2015).


Aby uzyskać powyższe cele, niezbędne jest indywidualne opracowanie zaleceń dietetycznych dla osób z cukrzycą, uwzględniające takie czynniki jak wiek, płeć, poziom aktywności fizycznej, status ekonomiczny, ale również osobnicze i kulturowo uwarunkowane preferencje żywieniowe, dostęp do polecanych produktów spożywczych, chęć i możliwość wprowadzenia zmian w sposobie odżywiania (Evert i wsp., 2014; PTD, 2015).

Niezwykle istotne jest przekazywanie zasad żywieniowych w sposób czytelny dla pacjenta, czyli raczej w postaci planu zaleceń dotyczących wyboru produktów i komponowania posiłków, a nie – zawartości w diecie makro- i mikroskładników. Ponadto, przekazując informację dotyczącą diety, lepiej koncentrować się na dozwolonych produktach i potrawach, niż na tych, które pacjent ma wykluczyć z diety, tak aby mógł on utrzymać przyjemność z jedzenia (Evert i wsp, 2014).

Zakres programu edukacyjnego

Edukacja żywieniowa osób chorujących na cukrzycę powinna być prowadzona przez dyplomowanych dietetyków i rozpoczęta w jak najkrótszym czasie po rozpoznaniu choroby. Każdy pacjent winien uczestniczyć w programach edukacyjnych dotyczących samokontroli, w ramach których prowadzone powinny być również szkolenia dotyczące terapii żywieniowej w chorobie (ADA, 2015; PTD, 2015).

Według Institute of Medicine (USA) terapia żywieniowa osób chorych (określana jako Medical Nutrition Therapy – MNT) jest skutecznym sposobem mogącym wpływać na przebieg chorób przewlekłych poprzez łagodzenie objawów. Pozwala również na zmniejszeni...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Bilans energetyczny

Osobom z nadwagą i otyłym chorującym na cukrzycę typu 2 zaleca się uzyskanie zmniejszenia masy ciała, przy czym już umiarkowana redukcja [...]

Wzór diety

Obecnie w edukacji żywieniowej zwraca się szczególnie uwagę raczej na „wzór diety”, czyli kombinację produktów spożywczych lub grup żywności, niż na [...]