Od psychologów do diabetologów

Dobra komunikacja – oswajanie diagnozy

Mgr psychologii Roksana Epa,

Prof. dr hab. med. Dominika Dudek

Zakład Zaburzeń Afektywnych Katedry Psychiatrii CMUJ

Adres do korespondencji: Prof. dr hab. med. Dominika Dudek, Zakład Zaburzeń Afektywnych Katedry Psychiatrii CMUJ, ul. Mikołaja Kopernika 21a, 31-501 Kraków

Pojawienie się chorego w gabinecie specjalisty jest z kilku powodów szczególne. Przede wszystkim pacjent, opowiadając o swoich dolegliwościach zupełnie obcemu człowiekowi, przekracza niejednokrotnie granice własnego komfortu, co jest dla niego tym dotkliwsze, im mniejsze zdolności interpersonalne i komunikacyjne ma słuchający go lekarz. Warto mieć świadomość, że od sposobu reagowania klinicysty na to, co pacjent mu przekazuje, zależeć może nie tylko dalszy przebieg relacji tych dwóch osób, ale także charakter przyszłych kontaktów chorego ze służbą zdrowia.

Rola lekarza, pozycja pacjenta

Coraz powszechniej mówi się o zasadności nawiązywania z chorym takiego typu współpracy, który zgodny byłby z zasadami tzw. terapii skoncentrowanej na pacjencie (ang. patient-centered therapy), w której podkreśla się indywidualność każdego człowieka i niepowtarzalność jego przeżyć związanych z chorobą.[1]

Podejście takie wyraża się poszanowaniem pacjenta jako osoby, której złożoność i wielowymiarowość wykracza daleko poza przypisaną jej jednostkę nozologiczną. Dużą wagę przykłada się tu do próby spojrzenia na chorobę oczami pacjenta: z wzięciem pod uwagę:

  • przekonań i wartości, które wnosi on do procesu leczenia,[2]
  • okoliczności towarzyszących podejmowaniu przez niego decyzji pro- lub antyzdrowotnych.


Rolą lekarza ma być umocnienie pozycji chorego w procesie terapeutycznym i motywowanie go do troski o stan zdrowia.[1]

Warto zdać sobie sprawę z tego, że dzięki umiejętnemu komunikowaniu się z pacjentem lekarz jest w stanie z dużym prawdopodobieństwem zidentyfikować jego podstawowe potrzeby i oczekiwania związane z procesem leczenia.[3] Mowa tu o potrzebie:

  • poszanowania godności,
  • bycia tolerowanym,
  • doświadczania opieki ze strony personelu medycznego, z jednoczesnym uszanowaniem autonomii chorego – znacznie już zresztą nadszarpniętej przez samą sytuację zachorowania,
  • konieczności zwrócenia się o pomoc do drugiego człowieka.

Wyznaczniki komunikacji

Uwzględnienie oczekiwań pacjenta jest o tyle istotne, że bez prawidłowego sformułowania celów terapeutycznych, wyznaczonych wspólnie z chorym i jego rodziną, bardzo trudne – jeśli nie niemożliwe – stanie się właściwe zarządzanie chorobą, niezbędne w kontekście pomyślnego jej przebiegu.[3]

Jeżeli zdolność dobrej komunikacji jest tak istotna w codziennej pracy lekarza, warto zastanowić się nad tym, co jest jej wyznacznikiem.

Z jednej strony będzie to rzetelna wymiana informacji, zrozumiała dla obu stron interakcji. Według badań wielu profesjonalistów zajmujących się chorymi diabetologicznymi zwraca uwagę na fakt, że ich pacjenci nie posiadają wystarczająco szerokiej w...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Stres towarzyszący

Bardzo ważną rolę w kontekście odczuwanego przez pacjentów obciążenia spowodowanego pogorszeniem stanu zdrowia odgrywa nie tylko obraz choroby, ale również sposób [...]

Problemy we współpracy lekarza z pacjentem – trudności po stronie chorego

Zagadnieniem blisko związanym z komunikacją pomiędzy lekarzem a pacjentem jest pojęcie współpracy (ang. compliance). Mowa tu na przykład o przestrzeganiu diety, [...]

Lęk klinicysty przed emocjami chorego

W niedługim czasie po otrzymaniu diagnozy pacjenci uzyskują ogromną ilość informacji o tym, jak powinno wyglądać ich życie. Informacje te mogą [...]

Podsumowanie

Rozważając możliwe przyczyny leżące u podłoża trudności w nawiązaniu prawidłowej relacji między lekarzem a pacjentem, warto zwrócić uwagę nie tylko na [...]