Zasady farmakoterapii

Klinicznie istotne interakcje statyn

Lek. Anna Witkowska
Dr hab. med. Marlena Broncel

Klinika Chorób Wewnętrznych i Farmakologii Klinicznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Adres do korespondencji: Lek. Anna Witkowska, Klinika Chorób Wewnętrznych i Farmakologii Klinicznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi. ul. Kniaziewicza 1/5, 91-347 Łódź, e-mail: anawitkowska@gmail.com

Statyny stanowią podstawę farmakoterapii zarówno w prewencji pierwotnej, jak i wtórnej chorób sercowo-naczyniowych (ChSN).[1] Schorzenia układu krążenia według danych GUS są w populacji polskiej główną przyczyną zgonów (ponad 45 proc. wszystkich zgonów).[2] Dlatego też pacjentów zażywających statyny można spotkać w gabinecie każdego lekarza, niezależnie od specjalności, a znajomość działania oraz zasad ich stosowania jest istotną składową skutecznej i bezpiecznej terapii.

Chorzy na cukrzycę są obciążeni dwukrotnie większym ryzykiem rozwoju ChSN.[3] Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) i Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) statyny należy stosować u pacjentów:

  • z cukrzycą typu 1 i 2 ze współistniejącymi ChSN,
  • z cukrzycą typu 1 i 2 z przewlekłą chorobą nerek,
  • z cukrzycą typu 1 i 2 w wieku > 40. r.ż., bez współistniejących ChSN, ale z obecnym co najmniej jednym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego lub jednym powikłaniem narządowym (np. mikroalbuminurią).


Statyny można rozważyć u chorych na cukrzycę typu 1 i 2 w wieku 18-39 lat, bez współistniejących ChSN, u których stężenie LDL-C wynosi > 100 mg/dl (> 2,6 mmol/l), lub ze zwiększonym ryzykiem ChSN związanym z obecnością innych czynników ryzyka takich jak:

  • cukrzycowa choroba nerek,
  • retinopatia,
  • nieprawidłowa kontrola glikemii,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • dodatni wywiad rodzinny w kierunku przedwczesnego występowania choroby naczyń,
  • długi czas trwania cukrzycy.[4]


Całkowita nietolerancja statyn (odnosi się do co najmniej dwóch różnych statyn, w tym jednej niezależnie od stosowanej dawki i drugiej w najniższej dawce: rozuwastatyna 5 mg/d., atorwastatyna 10 mg, symwastatyna 10 mg, lowastatyna 20 mg, prawastatyna 40 mg, fluwastatyna 40 mg, pitawastatyna 2 mg) występuje rzadko – zaledwie w 1-2 proc. przypadków.[5,6]

Do czynników zwiększających ryzyko działań ubocznych tych leków należą:

  • niedoczynność tarczycy,
  • interakcje lekowe,
  • duży wysiłek fizyczny,
  • podeszły wiek,
  • ciężka infekcja.


Współczesna farmakoterapia cukrzycy zakłada podanie kilku leków w celu uzyskania pożądanego efektu terapeutycznego – redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego. Pomiędzy podanymi równocześnie preparatami zawsze dochodzi do wzajemnego oddziaływania, czego wynikiem może być zmiana końcowego efektu działania każdego z nich. Interakcje często są efektem pożądanym i korzystnym (np. zwiększenie siły działania leku, zmniejszenie dawki leku z utrzymaniem tej samej skuteczności w celu uniknięcia toksyczności lub zminimalizowania oporności na leki),[7] czasami jednak skutkują działaniem niepożądanym, a nawet toksycznym. Szacuje się, że przyczyną ok. 2,8 proc. hospitalizacji,[8] a u osób w wieku podeszłym nawet 4,8 proc.[9] są niekorzystne interakcje lekowe.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

FARMAKOKINETYKA STATYN

Na polskim rynku zarejestrowanych jest sześć statyn: ator-, flu-, lo-, pra-, rozu- oraz symwastatyna. Wszystkie oprócz prawastatyny i rozuwastatyny są lipofilne. [...]

NAJWAŻNIEJSZE INTERAKCJE STATYN Z LEKAMI KARDIOLOGICZNYMI

Terapię skojarzoną statyny z fibratem można rozważać w mieszanej hiperlipidemii, często występującej u pacjentów z otyłością, zespołem metabolicznym, cukrzycą.[1]

BLOKERY KANAŁU WAPNIOWEGO

Blokery kanału wapniowego (BKW) działają na błonowe kanały wapniowe typu L umieszczone w mięśniach gładkich naczyń, mięśniu sercowym oraz komórkach przewodzących [...]

LEKI ANTYARYTMICZNE

Interakcje amiodaronu i symwastatyny zostały szeroko opisane w literaturze naukowej. Związane jest to z ich wspólnym metabolizmem przez CYP3A4.[28] Opublikowano przypadki [...]

LEKI PRZECIWDŁAWICOWE

Ranolazyna jest lekiem stosowanym u pacjentów z objawową stabilną dławicą piersiową, u których objawy nie ustępują po zastosowaniu leków przeciwdławicowych I [...]

LEKI PRZECIWKRZEPLIWE

Wśród powszechnie stosowanych leków przeciwkrzepliwych należy wymienić antagonistów witaminy K: acenokumarol i warfarynę, bezpośrednich inhibitorów czynników krzepnięcia: apiksaban, dabigatran i rywaroksaban [...]

LEKI PRZECIWPŁYTKOWE

Tykagrelor, stosowany u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym, hamuje agregację płytek poprzez antagonistyczne działanie na receptor adenozynodifosforanowy (ADP).

LEKI STOSOWANE W NIEWYDOLNOŚCI SERCA

Iwabradyna stosowana u pacjentów z niską frakcją wyrzutową zmniejsza częstotliwość rytmu, działając wyłącznie na węzeł zatokowy. Metabolizm iwabradyny zachodzi w wątrobie [...]

Podsumowanie

Statyny są powszechnie stosowanymi lekami zmniejszającymi ryzyko sercowo-naczyniowe. Ich stosowanie, tak jak każdego innego leku, wiąże się z wystąpieniem działań niepożądanych. [...]