Niewydolność serca

Redaktor działu: prof. dr hab. n. med. Jadwiga Nessler Klinika Choroby Wieńcowej, Instytut Kardiologii, Collegium Medicum, UJ, Kraków

Zalecenia dietetyczne dla chorych z niewydolnością serca w przypadku nadwagi i niedowagi

Dariusz Włodarek

Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Adres do korespondencji: dr hab. inż. Dariusz Włodarek Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, SGGW w Warszawie ul. Nowoursynowska 159c 02-787 Warszawa

Kardiologia po Dyplomie 2014; 13 (6): 22-29

Wprowadzenie

Terapia osób z przewlekłą niewydolnością serca, poza odpowiednią farmakoterapią, powinna również obejmować postępowanie niefarmakologiczne, w tym m.in. dietetyczne. Poradnictwo dietetyczne skierowane do osób z niewydolnością serca powinno dotyczyć takich zagadnień, jak:

  • ustalenie optymalnej dla danej osoby wartości energetycznej diety,
  • ograniczenie podaży sodu (soli) w diecie,
  • ograniczenie ilości płynów w diecie,
  • ograniczenie ilości tłuszczu ogółem w diecie oraz zadbanie o optymalną proporcję kwasów tłuszczowych,
  • ograniczenie ilości izomerów trans kwasów tłuszczowych,
  • ograniczenie ilości cukrów dodanych,
  • ustalenie odpowiedniej podaży pozostałych makro- i mikroskładników diety,
  • ograniczenie ilości alkoholu w diecie aż do całkowitego jego wyeliminowania,
  • ograniczenie ilości spożywanej kawy,
  • ustalenie częstości spożywania posiłków w ciągu doby.

Może zatem się wydawać, że żywienie osób z niewydolnością serca wymaga stosowania jednocześnie kilku różnych diet, a mianowicie: diety z ograniczoną podażą sodu i płynów, diety stosowanej w nadciśnieniu tętniczym, w hipercholesterolemii, u osób otyłych dodatkowo diety redukującej masę ciała, a u osób z niedowagą – diety przeciwdziałającej niedożywieniu. Jednak mimo tak licznych wytycznych dieta osób z niewydolnością serca powinna być opracowana w oparciu o zalecenia żywieniowe skierowane do osób zdrowych, stosowane w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób niezakaźnych, do których włącza się dodatkowe zalecenia wymagane w danej chorobie.

Przekazywanie informacji o diecie

Truizmem jest stwierdzenie, że informacje o diecie powinny być przekazywane chorym w sposób dla nich zrozumiały. Często pacjenci słysząc zalecenie „proszę przejść na dietę” wyobrażają sobie pasmo wyrzeczeń, konieczność rezygnacji z ulubionych produktów i potraw oraz przymus spożywania niesmacznych posiłków. Dość powszechnym błędem jest niemal automatyczne stosowanie przez pacjentów zaleceń diety łatwostrawnej. Należy zaznaczyć, że dieta łatwostrawna przeznaczona jest dla osób z wybranymi chorobami przewodu pokarmowego i najczęściej nie jest wymagane stosowanie jej w schorzeniach innych narządów i układów. Wprowadzenie niepotrzebnych ograniczeń dietetycznych prowadzić może do zmniejszenia atrakcyjności diety, zmniejszenia ilości spożywanej żywności (co jest szczególnie niebezpieczne u osób ze zbyt małą masą ciała), niedoborów żywieniowych, a w niektórych przypadkach do pozostania przy niewłaściwych zachowaniach żywieniowych. Zastosowanie diety łatwostrawnej może być jednak uzasadnione u niektórych chorych z niewydolnością serca, gdy na skutek rozwoju choroby dojdzie do zaburzeń krążenia w narządach układu pokarmowego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przekazywanie informacji o diecie

Truizmem jest stwierdzenie, że informacje o diecie powinny być przekazywane chorym w sposób dla nich zrozumiały. Często pacjenci słysząc zalecenie „proszę [...]

Zalecenia szczegółowe

W niewydolności serca zastosowanie mają zalecenia żywieniowe zmniejszające ryzyko rozwoju miażdżycy i chorób układu krążenia. Opracowania towarzystw naukowych dla tego typu [...]

Zalecenia żywieniowe dla pacjentów

Ponieważ dieta osób z niewydolnością serca powinna spełniać zalecenia dotyczące prawidłowego żywienia skierowane do osób zdrowych, w poradnictwie żywieniowym przydatne są [...]

Wartość energetyczna diety

Wartość energetyczna diety powinna być dostosowana indywidualnie do potrzeb pacjenta. Zależy ona od takich czynników, jak wiek, płeć i aktywność fizyczna [...]

Oszacowanie wartości energetycznej diety osób otyłych

<<>>Sama duża masa ciała osób otyłych sprawia, że ich podstawowe potrzeby energetyczne są większe niż u osób szczupłych. Dlatego w [...]

Niedowaga

<<>>U osób z niedowagą należy zadbać o taką wartość energetyczną diety, która pozwoli nie tylko na utrzymanie masy ciała, ale [...]

Podaż składników odżywczych

Poza zapewnieniem odpowiedniej wartości energetycznej diety istotne jest też zapewnienie odpowiedniej podaży składników odżywczych. W planowaniu żywienia dla osób z nadmierną [...]

Jakość tłuszczu w diecie

Nie tylko ilość, ale i jakość spożywanych tłuszczów ma istotne znaczenie dla zdrowia. Należy dążyć do zmniejszania udziału w diecie nasyconych [...]

Warzywa i owoce

Światowa Organizacja Zdrowia oraz liczne towarzystwa naukowe zalecają spożywanie przynajmniej 400 g warzyw i owoców dziennie. W praktyce oznacza to spożywanie codziennie [...]

Ograniczenie ilości sodu w diecie

Badania polskie wykazują, że średnia podaż sodu w diecie kobiet wynosi ok. 3500 mg, a u mężczyzn – ok. 6000 mg na dobę. [...]

Dieta DASH w niewydolności serca

<<>>Dieta DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) jest zalecana w celu obniżenia ciśnienia tętniczego. Rekomendowane jest w niej spożywanie pełnoziarnistych [...]

Podsumowanie

Zalecenia dietetyczne skierowane do osób z przewlekłą niewydolnością serca mogą być pomocne w terapii tej choroby. Warto jednak dołożyć starań, żeby [...]