Migotanie przedsionków u sportowców

dr hab. n. med., prof. nadzw. Elżbieta Katarzyna Biernacka

Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Warszawa

Adres do korespondencji: dr hab. n. med., prof. nadzw. Elżbieta Katarzyna Biernacka, Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego, ul. Alpejska 42, 04-628 Warszawa; e-mail: k.biernacka@ikard.pl

Migotanie przedsionków (AF – atrial fibrillation) jest najczęstszą arytmią w praktyce klinicznej. Dotyczy 1,5-2% populacji w krajach rozwiniętych.1,2 Czynnikami ryzyka migotania przedsionków są wiek, nadciśnienie tętnicze, przerost lewej komory, powiększenie lewego przedsionka, cukrzyca, nadczynność tarczycy, otyłość, używki, w tym przede wszystkim alkohol. Wiele publikacji potwierdza opinię, że migotanie przedsionków występuje częściej u sportowców, szczególnie uprawiających sporty wytrzymałościowe.

Czy uprawianie sportów wytrzymałościowych zwiększa ryzyko wystąpienia AF?

Pierwsze doniesienie na temat zwiększonego ryzyka wystąpienia migotania przedsionków u biegaczy na orientację pochodzi z 1998 r.2 W badaniu Karjalainena i wsp. względne ryzyko wystąpienia migotania przedsionków u biegaczy wynosiło 5,5% i dotyczyło każdej badanej grupy wiekowej: między 45 a 54 r.ż. wynosiło 4,2% vs 0,5% w populacji osób nieuprawiających sportu, między 55 a 64 r.ż. – 5,6% vs 1% i między 65 a 74 r.ż. – 6,6% vs 4% w grupie kontrolnej podobnej wiekowo. W następnych badaniach potwierdzano zwiększone ryzyko wystąpienia tej arytmii u sportowców. Względne ryzyko wahało się między 2,86 u sportowców trenujących różne dyscypliny do 14,38 u kolarzy (tab. 1).2-11 Większe ryzyko wystąpienia migotania przedsionków występowało u osób uprawiających sporty wytrzymałościowe. Abdulla i Nielsen w 2009 r. przeprowadzili metaanalizę danych opublikowanych w 6 doniesieniach dotyczących migotania przedsionków u ponad 650 sportowców w porównaniu z odpowiednio dobranymi grupami kontrolnymi.12 Badane grupy obejmowały czynnych sportowców w starszym wieku (średnio od 43 do 67 lat), w przeważającej części mężczyzn (69-100%). Metaanaliza wykazała ponad pięciokrotnie zwiększone ryzyko wystąpienia migotania przedsionków u sportowców w stosunku do osób nieuprawiających sportu (OR [95% CI] = 5,29, p = 0,0001). Ci sami autorzy 4 lata później opublikowali nową metaanalizę uzupełnioną o 3 badania pokazujące znamiennie częstsze występowanie sportowców wśród osób z migotaniem przedsionków w porównaniu z grupą kontrolną zdrowych ludzi (OR = 4,7, 3,1-6,9; 95% CI, p <0,0001).13 Trzecia część metaanalizy obejmuje badania wskazujące na korzystny wpływ umiarkowanego wysiłku na częstość występowania migotania przedsionków.14-16 Ostatnia metaanaliza obejmująca 95 tysięcy osób potwierdziła opinię, że umiarkowany wysiłek nie jest związany ze zwiększonym ryzykiem migotania przedsionków i że działa korzystnie.17

Czynniki ryzyka migotania przedsionków u sportowców

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Czy uprawianie sportów wytrzymałościowych zwiększa ryzyko wystąpienia AF?

Powyższe dane dotyczą głównie mężczyzn, co wynika prawdopodobnie z większego rozpowszechnienia uprawiania sportu wśród mężczyzn w poprzednich latach. Obecnie uprawianie sportu [...]

Czynniki ryzyka migotania przedsionków u sportowców

Powyższe dane dotyczą głównie mężczyzn, co wynika prawdopodobnie z większego rozpowszechnienia uprawiania sportu wśród mężczyzn w poprzednich latach. Obecnie uprawianie sportu [...]

Obraz kliniczny

Typowy przebieg kliniczny migotania przedsionków związanego z uprawianiem sportu to początkowo sporadyczne, potem coraz częstsze napady arytmii u 40-50-letniego mężczyzny, który [...]

Mechanizm migotania przedsionków u sportowców

Patogeneza migotania przedsionków u sportowców nie jest jasna. Jak wspomniano wyżej, głównym czynnikiem modulującym jest wzmożone napięcie układu przywspółczulnego. Zwiększenie napięcia [...]

Postępowanie

Przed decyzją o wdrożeniu u sportowca leczenia napadowego migotania przedsionków konieczne jest wykluczenie przyczyn pozasercowych zaburzeń rytmu, w tym przede wszystkim [...]

Postscriptum

W 2015 r. ukazało się w „The American Journal of Cardiology” badanie Bapata i wsp. przeprowadzone na grupie zdrowych 5800 osób, [...]