Zaburzenia rytmu i przewodzenia

Redaktor działu: dr hab. n. med. Radosław Lenarczyk Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii SUM, Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Rezonans magnetyczny w diagnostyce komorowych zaburzeń rytmu serca

dr n. med. Katarzyna Małaczyńska-Rajpold1,2
prof. dr hab. n. med. Małgorzata Pyda1
dr hab. n. med. Krzysztof Błaszyk prof. UM2

1Pracownia Rezonansu Magnetycznego I Kliniki Kardiologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego, Poznań

2Pracownia Elektrofizjologii Serca I Kliniki Kardiologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego, Poznań

Adres do korespondencji: dr n. med. Katarzyna Małaczyńska-Rajpold, I Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego, Poznań, e-mail: katarzyna.rajpold@skpp.edu.pl

Rezonans magnetyczny serca ma coraz szersze zastosowanie diagnostyczne. Ponadto może służyć do planowania leczenia komorowych zaburzeń rytmu serca za pomocą ablacji energią o częstotliwości radiowej czy implantacji wszczepialnego kardiowertera-defibrylatora. Wydaje się jednak, że użycie CMR do diagnostyki zaburzeń rytmu w rutynowej praktyce klinicznej w warunkach polskich jest jeszcze ograniczone z powodu słabej dostępności tego badania.

Wprowadzenie

Nagły zgon sercowy (SCD – sudden cardiac death) jest najważniejszym klinicznym i społecznym problemem systemu ochrony zdrowia. Chociaż w ostatnich dekadach nastąpił znaczący spadek umieralności z powodu chorób układu krążenia, wciąż pozostają one najczęstszą przyczyną zgonów w krajach wysoko rozwiniętych. Około połowy tych zgonów stanowią zgony nagłe, których źródłem są bradyarytmie i tachyarytmie komorowe.1,2

Szacuje się, że każdego roku ok. 17 mln ludzi umiera w mechanizmie SCD. Jeszcze ćwierć wieku temu Bayés de Luna i wsp.3 oceniali, że tachyarytmie komorowe stanowiły 83,4% przyczyn SCD. Dzięki rozwojowi kardiologii aktualnie w rejestrach dotyczących pozaszpitalnego SCD odsetek ten wynosi od 23 do 50%.4-7 Stwierdza się też wyraźną dysproporcję między kobietami i mężczyznami w zakresie częstości występowania SCD (24 vs 42%), co tłumaczy się ochroną hormonalną u kobiet przed menopauzą.6 Ponadto widoczny jest istotnie różny kliniczny profil występowania SCD wśród rasy czarnej (pacjenci młodsi, częściej z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym i przewlekłą chorobą nerek) i białej.8

Wśród tachyarytmii komorowych odpowiedzialnych za nagłe zatrzymanie serca (SCA – sudden cardiac arrest) należy wymienić – występujące najczęściej – migotanie komór (VF – ventricular fibrillation) i częstoskurcz komorowy (VT – ventricular tachycardia) oraz – występujące znacznie rzadziej – częstoskurcz pęczkowy i częstoskurcz typu torsade de pointes lub inne postacie różnokształtnego VT. VF to arytmia, w której brakuje uporządkowanej aktywności elektrycznej.9 Z tego powodu próby znalezienia skutecznych metod zapobiegania – zarówno pierwotnie, jak i wtórnie – ograniczają się w zasadzie do implantacji wszczepialnych kardiowerterów-defibrylatorów (ICD – implantable cardioverter-defibrillator). Leczenie farmakologiczne pozostaje na odległej, drugiej pozycji. Jedynie sporadycznie udaje się zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnego epizodu VF za pomocą ablacji energią o częstotliwości radiowej (RFA – radiofrequency ablation), eliminując tzw. czynnik spustowy bądź wyzwalający, czyli trigger SCD.10,11

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Definicja i klasyfikacja komorowych zaburzeń rytmu serca

VT to nieprawidłowy rytm serca, obejmujący minimum trzy kolejno po sobie występujące pobudzenia o częstotliwości nie mniejszej niż 100/min, powstające poniżej [...]

Etiologia i mechanizm powstawania komorowych zaburzeń rytmu serca

VT zwykle powstaje w chorobowo zmienionym mięśniu i/lub uszkodzonym układzie bodźcoprzewodzącym serca. Najczęściej występuje u osób z chorobą wieńcową (80%), zwłaszcza [...]

Rola CMR w ocenie substratu arytmii

Dzięki rozwojowi badania CMR możliwa stała się dokładna ocena budowy i funkcji serca. Liczne zalety obrazów otrzymywanych za pomocą najnowszych technik [...]

Podsumowanie

Arytmia komorowa może być pierwszym objawem choroby serca. Zazwyczaj do ustalenia właściwego rozpoznania wystarczy podstawowa echokardiografia, ale nierzadkie są też przypadki [...]