Temat numeru

Kardiomiopatia połogowa – nowe aspekty patofizjologii, diagnostyki i terapii

dr hab. n. med. Agnieszka Olszanecka
prof. dr hab. n. med. Danuta Czarnecka

I Klinika Kardiologii, Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Agnieszka Olszanecka, I Klinika Kardiologii, Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, e-mail: agnieszka.olszanecka@uj.edu.pl

Artykuł przedstawia aktualny stan wiedzy na temat epidemiologii, patofizjologii, diagnostyki i terapii kardiomiopatii połogowej z zaznaczeniem wątpliwości, kontrowersji oraz toczących się badań, których publikacje mogłyby rzucić nowe światło na wybrane aspekty diagnostyki i terapii tej choroby.

Wprowadzenie

Problem okołoporodowej niewydolności serca jest znany od lat – pierwszy jego opis został opublikowany przez Ritchiego w 1849 r.1 Temat okołopołogowej choroby serca ponownie pojawił się w prasie medycznej po niespełna stuleciu za sprawą Gouleya i wsp.2 oraz Hulla i Hafkesbringa3 w 1937 r. Termin „kardiomiopatia połogowa” został ukuty w 1971 r. przez Demakisa i Rahimtoolę; opisali oni pierwszą serię przypadków 27 kobiet, u których w okresie okołoporodowym rozpoznano niewydolność serca.4 Badacze przedstawili przebieg kliniczny choroby, podkreślając, że u większości pacjentek rozwija się ona w pierwszym miesiącu po porodzie; u połowy chorych po upływie 6-12 miesięcy następuje normalizacja funkcji skurczowej komory i poprawa kliniczna. Niemniej jednak śmiertelność w czasie 5 lat od rozpoznania kardiomiopatii połogowej była wysoka (sięgała 25%).

Od tych pionierskich opisów serii pacjentek minęły ponad 4 dekady. Mimo znacznego postępu wiedzy na temat procesów predysponujących do rozwoju choroby oraz postępów w terapii niewydolności serca kluczowe aspekty pozostają niezmienne. Kardiomiopatia połogowa jest rzadką chorobą, ale ciągle zagrażającą życiu młodych kobiet. Dynamiczny i zróżnicowany przebieg choroby, podobnie jak czas wystąpienia jej objawów (od końcowych tygodni ciąży do 5-6 miesięcy po porodzie, czyli poza okresem największego obciążenia objętościowego układu krążenia, które przypada na czas bezpośrednio przed porodem) pozwalają na wyodrębnienie kardiomiopatii połogowej spośród innych stanów przebiegających z dekompensacją układu krążenia w ciąży, a zwłaszcza na różnicowanie z pierwszą manifestacją nierozpoznanej uprzednio kardiomiopatii rozstrzeniowej.

Aktualnie panuje zgodność opinii co do faktu, że kardiomiopatia połogowa jest odrębną jednostką chorobową, choć jej definicja przez lata ewoluowała. W ciągu ostatniej dekady dokonał się istotny postęp w badaniach nad patofizjologią kardiomiopatii ...

Rozpoznanie kardiomiopatii połogowej pozostaje jednak wyzwaniem i sprawdzianem zawodowych umiejętności lekarzy, zarówno położników, jak i kardiologów. O trudnościach związanych z leczeniem kardiomiopatii połogowej decyduje zróżnicowany i dynamiczn...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Definicja

Definicja kardiomiopatii połogowej, jak również poglądy dotyczące jej etiologii i patogenezy zmieniały się w ostatnich latach.4,7,8 W 2010 r. Grupa Robocza [...]

Epidemiologia i czynniki ryzyka

Kardiomiopatia połogowa jest rzadką chorobą, wikłającą mniej niż 0,1% wszystkich ciąż. Częstość jej występowania jest bardzo zróżnicowana pod względem geograficznym. Najwyższa [...]

Patogeneza

Pomimo znacznego postępu i rozwoju badań naukowych zmierzających do ustalenia etiologii i patogenezy kardiomiopatii połogowej precyzyjny mechanizm rozwoju choroby pozostaje niewyjaśniony. [...]

Obraz kliniczny i rozpoznanie

Kliniczna manifestacja kardiomiopatii połogowej obejmuje typowe podmiotowe i przedmiotowe objawy niewydolności serca, których nasilenie może się znacznie różnić u poszczególnych chorych, [...]

Rozpoznanie

Zalecany w aktualnych wytycznych7 schemat diagnostyczny u kobiet z objawami duszności, która wystąpiła pod koniec ciąży lub po porodzie, obejmuje wykonanie [...]

Leczenie

Leczenie farmakologiczne niewydolności serca w kardiomiopatii połogowej po porodzie nie różni się od postępowania farmakologicznego w innych formach niewydolności serca zgodnie [...]

Nowe strategie terapeutyczne

Aktualna koncepcja patogenetyczna kardiomiopatii połogowej związana z kardiotoksycznym wpływem 16 kDa prolaktyny znalazła poparcie w badaniach i opisach przypadków, które wykazały [...]

Moment i sposób rozwiązania ciąży

Opieka nad pacjentkami z kardiomiopatią opiera się na pracy interdyscyplinarnego zespołu internistów, kardiologów, anestezjologów oraz ginekologów-położników. Zwłaszcza w przypadku występowania objawów [...]

Rokowanie

U blisko połowy pacjentek z kardiomiopatią połogową można się spodziewać pełnego powrotu do zdrowia i prawidłowej funkcji skurczowej lewej komory w [...]

Podsumowanie

Kardiomiopatia połogowa stanowi rzadki, ale potencjalnie śmiertelny problem. Dotyczy młodych kobiet, uprzednio nieleczonych kardiologicznie, a manifestuje się niewydolnością serca rozpoznawaną pod [...]