Profesjonalizm lekarski

SUMMARY This paper describes reflective learning and reflective practice strategies and their relations with professional development and lifelong learning attitudes. The experiential learning cycle serves as the background for presenting reflection-in-, -on- and -for-action methods and for introducing reflective approach to medical error prevention. Practical reflective learning strategies including Significant Event Analysis and REFLECT model are presented and explained.

Altruizm to za mało Część 6: Profesjonalizm a refleksyjna praktyka

dr n. med. Janusz Janczukowicz1, dr Susie Jane Schofield2

1 Centrum Edukacji Medycznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

2 Centre for Medical Education, University of Dundee, Wielka Brytania

Adres do korespondencji: dr n. med. Janusz Janczukowicz, Centrum Edukacji Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, ul. Pomorska 251, budynek A4/431, 92-213 Łódź. E-mail: janusz.janczukowicz@umed.lodz.pl

dr Susie Jane Schofield, Centre for Medical Education, University of Dundee, Mackenzie Building, Kirsty Semple Way, Dundee DD2 4BF, UK. E-mail: s.j.schofield@dundee.ac.uk.

W szóstej części cyklu „Altruizm to za mało” omówimy zagadnienia dotyczące refleksyjnego uczenia się i refleksyjnej praktyki oraz ich związku z rozwojem profesjonalnym i uczeniem się przez całe życie. Zaprezentujemy Czytelnikom teoretyczne podstawy uczenia się przez doświadczanie oraz zaproponujemy praktyczne strategie ułatwiające analizę zarówno popełnianych błędów, jak i sukcesów osiąganych w czasie kariery zawodowej.

 

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien:

• znać definicje refleksyjnego uczenia się i refleksyjnej praktyki, a także rozumieć związek tych procesów z rozwojem profesjonalnym oraz ze strategiami uczenia się przez całe życie

• znać podstawy cyklu uczenia się przez doświadczanie oraz rozumieć znaczenie nieprawidłowości, które mogą się pojawiać w jego przebiegu

• rozumieć znaczenie wykrywania błędu medycznego, analizowania jego przyczyn oraz minimalizowania następstw

• potrafić przeanalizować wydarzenia krytyczne i znaczące z wykorzystaniem strategii SEA

• rozumieć i wykorzystywać elementy strategii REFLECT


Omawiając problematykę profesjonalizmu lekarskiego, bardzo często odwołujemy się do znaczenia doświadczenia nabywanego wraz z rozwojem zawodowym. Doświadczenie to stanowi również podstawę mentoringu, czyli procesu wsparcia w rozwoju profesjonalnym uzyskiwanego od starszej stażem zawodowym i bardziej doświadczonej osoby, omawianego w poprzednim artykule tego cyklu. Warto jednak zauważyć, że samo uczestniczenie w „doświadczaniu” nie zapewnia nam przybytku wiedzy i umiejętności. Dopiero analiza przebytych doświadczeń profesjonalnych − w tym popełnionych błędów, porażek, ale też odniesionych sukcesów, traktowanych jako istotne wydarzenia edukacyjne będące elementami procesu uczenia się przez całe życie − ich rozważenie i odpowiednie wnioskowanie tworzą podstawy efektywnego rozwoju profesjonalnego.1 Ten skrótowo opisany proces, określany terminem refleksyjnego uczenia się, a w odniesieniu do zawodu lekarskiego – refleksyjnej praktyki, jest powszechnie uważany za fundamentalny element profesjonalizmu ukierunkowanego na dobro pacjenta i wiąże się ściśle z problematyką błędu medycznego.

Podstawy refleksyjnego uczenia się i refleksyjnej praktyki

Ze względu na kluczowe znaczenie efektywnego zapobiegania błędom medycznym wciąż prowadzone są badania mające na celu ustalenie związku pomiędzy sposobami rozumowania klinicznego lekarzy a podejmowanymi przez nich słusznymi lub błędnymi decyzjami....

Proces refleksyjnej nauki lub też, mówiąc ogólniej, refleksyjnej praktyki polega na poddawaniu ciągłej analizie naszych działań i wyciąganiu z niej wniosków na przyszłość. Efektem badań prowadzonych nad sposobami i stylami uczenia się było powstan...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Refleksyjna praktyka a błąd lekarski

Podczas analizowania różnorodnych aspektów związanych z popełnianiem błędów profesjonalnych niejednokrotnie porównywano dwie grupy zawodowe obciążone bardzo dużą odpowiedzialnością za zdrowie i życie ludzkie, [...]

Strategie refleksyjnego uczenia się

Na podstawie badań empirycznych Mamede i Schmidt9 wyróżnili pięć istotnych grup zachowań, postaw i sposobów rozumowania związanych z refleksyjną praktyką i postępowaniem w złożonych sytuacjach profesjonalnych. [...]

Analiza wydarzeń krytycznych i znaczących

Technika analizy wydarzeń krytycznych została opracowana w 1954 r. przez Flanagana, który zastosował ją do badań nad identyfikowaniem czynników wpływających na bezpieczeństwo [...]

Model REFLECT

Beverley Taylor opracowała model refleksyjnej praktyki przydatny dla pracowników opieki zdrowotnej, a oparty na akronimie REFLECT (Readiness, Exercising thought, Following systematic process, [...]

Podsumowanie

Mamy nadzieję, że wskazane w artykule sposoby efektywnego nauczania i uczenia się refleksyjnej praktyki okażą się pomocne w rozwoju zawodowym, a znajomość strategii rozwijania umiejętności [...]