Najczęstsze błędy

Najczęstsze błędy w diagnostyce i leczeniu chorób tarczycy

dr hab. n. med. Paweł Jóźków

Katedra Biologicznych Podstaw Sportu, Zakład Medycyny Sportu Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Paweł Jóźków, Zakład Medycyny Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego, ul. Paderewskiego 35, 51-612 Wrocław. E-mail: pjozkow@wp.pl

Choroby tarczycy, mimo że występują często, mogą być trudne do rozpoznania. Trzeba pamiętać, by brać je pod uwagę w różnicowaniu z innymi schorzeniami, a ich rozpoznanie opierać na dokładnych badaniach laboratoryjnych, a niekiedy również obrazowych. Ważną rolę odgrywa także dobrze przeprowadzony wywiad.

Duże rozpowszechnienie chorób gruczołu tarczowego powoduje, że patologią tego narządu interesują się nie tylko lekarze różnych specjalności, lecz także sami pacjenci. Pojawianie się wątpliwości nie dziwi, kiedy weźmiemy pod uwagę, że ocena stężenia tyreotropiny (TSH – thyroid-stimulating hormone) przeprowadzana jest u kobiet planujących prokreację, badanie należy do panelu badań laboratoryjnych wykonywanych u kobiet w ciąży czy też stanowi rutynowe badanie przesiewowe przeprowadzane u noworodków. Coraz częściej stykamy się także z koniecznością interpretacji badań wykonanych przez pacjentów bez zlecenia lekarza. W powyższych sytuacjach warto pamiętać o możliwych pomyłkach pojawiających się podczas diagnozowania, różnicowania i terapii chorób tarczycy.

Błąd 1

Rozpoczynanie terapii na podstawie wyniku pojedynczego badania TSH.

Błędne myślenie

Stężenie TSH jest parametrem pozwalającym na jednoznaczne ustalenie stanu funkcjonalnego tarczycy.

Błąd

Mimo że stężenie TSH jest uznawane za najbardziej czuły marker dysfunkcji tarczycy, w wielu przypadkach nie pozwala ono na jednoznaczne ustalenie rozpoznania.

Skutek

Decyzja o terapii niedoczynności lub nadczynności tarczycy bywa podejmowana pochopnie.

Komentarz

W większości przypadków wiarygodna ocena czynności tarczycy opiera się na oznaczeniu co najmniej TSH i wolnej tyroksyny (fT4 – free thyroxine) (optymalnie także wolnej trijodotyroniny [fT3 – free triiodothyronine]).

Przy prawidłowym stanie osi podwzgórzowo-przysadkowo-tarczycowej najdokładniejszym parametrem oceniającym czynność gruczołu tarczowego jest stężenie TSH (zakładając, że korzysta się z testów przynajmniej III generacji wykrywających różnicę stężeń <0,1 mj.m./l). U większości pacjentów nawet niewielkie zaburzenia czynności tarczycy skutkują istotnymi wahaniami stężenia TSH.

Zmniejszone stężenie TSH jest markerem pierwotnej nadczynności tarczycy, ale stwierdzamy je także w stanach zapalnych tarczycy, przy niedostatecznej podaży kalorii, u pacjentów w starszym wieku, pacjentów oddziałów psychiatrycznych i u osób z cięż...

Zwiększone stężenie TSH może natomiast wskazywać nie tylko na pierwotną niedoczynność tarczycy, lecz także na obecność gruczolaka wydzielającego TSH, zespoły oporności na TSH, pierwotną niedoczynność kory nadnerczy, choroby psychiatryczne czy okre...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Błąd 2

45-letnia pacjentka z pierwotną niedoczynnością tarczycy, otrzymująca lewotyroksynę w dawce 100 μg/24 h, zgłosiła się na konsultację w poradni kardiologicznej z powodu nadciśnienia tętniczego. Przedstawia [...]

Błąd 3

70-letniego mężczyznę przyjęto na oddział neurologiczny z rozpoznaniem świeżego udaru mózgu. W panelu badań laboratoryjnych zwrócono uwagę na obniżone stężenie TSH – 0,05 [...]

Błąd 4

U 45-letniego mężczyzny przeprowadzono profilaktyczne badanie stężenia cholesterolu całkowitego i triglicerydów. Ze względu na nieprawidłowe wyniki (odpowiednio 260 mg/dl i 220 mg/dl przy normie [...]

Błąd 5

25-letnia kobieta planuje ciążę. Pamięta o konieczności profilaktycznego przyjmowania kwasu foliowego, dodatkowo suplementuje jod, spożywając codziennie 2 l wzbogacanej o ten pierwiastek wody [...]

Błąd 6

28-letnia kobieta skarży się na utrzymujące się od kilkunastu tygodni gorsze samopoczucie, nadwrażliwość na zimno, suchość skóry, zwiększone wypadanie włosów i łamliwość [...]

Błąd 7

54-letniego mężczyznę po ostrym incydencie wieńcowym wypisano z oddziału kardiologicznego z zaleceniem stosowania amiodaronu w dawce 200 mg/24 h. Przed wdrożeniem terapii oznaczono u niego [...]

Błąd 8

43-letnia pacjentka od 4 miesięcy leczona tyreostatykiem z powodu hipertyreozy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa odstawia lek, ponieważ całkowicie ustąpiły wcześniej zgłaszane dolegliwości. Lekarz [...]

Błąd 9

35-letnia kobieta zgłosiła się do lekarza z powodu utrzymującego się od kilku dni intensywnego bólu szyi, gorączki, nadmiernego pocenia się i uczucia kołatania [...]

Błąd 10

Pacjentka w 6. tygodniu ciąży, bez obciążającego wywiadu, domaga się od prowadzącego ginekologa-położnika zlecenia badań oceniających czynność tarczycy. Otrzymuje skierowanie na badania [...]