Diabetologia

Hemoglobina glikowana w diagnostyce cukrzycy

dr n. med. Maciej Pawłowski

Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, USK im. WAM CSW CKD w Łodzi

Adres do korespondencji: dr n. med. Maciej Pawłowski, Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, USK im. WAM CSW CKD, ul. Pomorska 251, 92-213 Łódź

Z uwagi na to, że cukrzyca typu 2 często pozostaje nierozpoznana, warto rozważyć włączenie do kryterium diagnostycznego dodatkowego parametru, jakim jest odsetek hemoglobiny glikowanej. Oddaje on przewlekły charakter hiperglikemii.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien:

  • przedstawić korzyści ze stosowania HbA1c do rozpoznania cukrzycy
  • znać ograniczenia stosowania HbA1c do rozpoznania cukrzycy
  • wymienić zalecenia towarzystw naukowych dotyczące stosowania HbA1c w celu rozpoznania cukrzycy
  • ocenić użyteczność stosowania HbA1c w praktyce klinicznej

Wprowadzenie

Częstość występowania cukrzycy typu 1 i typu 2 systematycznie wzrasta. Rozpoznanie cukrzycy typu 1 zwykle nie przysparza kłopotów. Narastanie glikemii i występowanie typowych objawów sprawia, że pacjenci sami aktywnie poszukują pomocy lekarza.

Cukrzyca typu 2, ze względu na swój bezobjawowy przebieg, u istotnej części pacjentów jest rozpoznawana dopiero po kilku latach jej trwania, często podczas rutynowych badań kontrolnych lub badań wykonywanych w związku z innym problemem zdrowotnym.1

W badaniu United Kingdom Prospective Diabetes Study (UKPDS) wykazano, że intensywne leczenie cukrzycy typu 2 zastosowane od początku choroby istotnie zmniejsza ryzyko powikłań i daje długotrwałe, korzystne efekty.2 Wczesne rozpoznanie jest zatem jednym z warunków skutecznego leczenia.

Rozpoznanie cukrzycy opiera się na oznaczeniu stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej.1 Jest to metoda tania i powszechnie dostępna. Ocenia jednak zaburzenia gospodarki węglowodanowej w momencie wykonywania testu, a nie ich przewlekły charakter. Na uzyskane wyniki wpływa wiele czynników, przez co mogą być one zmienne i niewiarygodne.

Wykonanie badania na czczo wymaga od pacjenta zgłoszenia się w celu pobrania krwi rano, a doustnego testu obciążenia glukozą (OGTT – oral glucose tolerance test) dodatkowo poświęcenia na wizytę w laboratorium kilku godzin. Niewystępowanie objawów i niedogodności związane z przeprowadzaniem badań diagnostycznych mogą być przyczyną znacznego opóźnienia w rozpoznaniu cukrzycy.

W 2010 roku American Diabetes Association wprowadziło ocenę odsetka hemoglobiny glikowanej (HbA1c) do kryteriów rozpoznania cukrzycy. Parametr ten został również zarekomendowany przez World Health Organization i inne krajowe towarzystwa naukowe. Jako wartość progową przyjęto 6,5%.3,4

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w swoich zaleceniach nie rekomenduje wykorzystania HbA1c w diagnostyce cukrzycy. Głównym argumentem przemawiającym przeciw przyjęciu nowego kryterium jest brak standaryzacji metod oznaczania i nieustalenie warto...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Diagnostyka cukrzycy

Cukrzyca jest chorobą charakteryzującą się przewlekłą hiperglikemią prowadzącą do rozwoju typowych powikłań.1 Rozpoznajemy ją na podstawie oznaczenia stężenia glukozy na czczo [...]

Ograniczenia stosowanych metod diagnostycznych

Wyniki oceny stężenia glukozy na czczo oraz podczas doustnego testu obciążenia glukozą mogą być nieprecyzyjne, a na uzyskaną wartość wpływa szereg czynników. [...]

Czy potrzebny jest inny test?

W związku z tym, że nie przeprowadza się powszechnie badań przesiewowych, istotna część przypadków cukrzycy typu 2 pozostaje niezdiagnozowana. W zależności od badanej populacji [...]

Hemoglobina glikowana – definicja, zastosowanie

Oznaczenie HbA1c to ocena odsetka hemoglobiny, który uległ glikacji. Glikacja hemoglobiny następuje w wyniku nieodwracalnej reakcji przyłączenia D-glukozy do N-końcowej waliny łańcucha [...]

HbA1c jako kryterium diagnostyczne

American Diabetes Association w 2010 roku wprowadziło możliwość rozpoznania cukrzycy na podstawie wartości HbA1c przekraczającej 6,5%.3 W 2011 roku podobnie postąpiła World Health [...]

Porównanie oceny odsetka HbA1c i testów glikemicznych

Oceniając przydatność HbA1c w diagnostyce cukrzycy, porównuje się liczbę przypadków choroby rozpoznanej na podstawie jej wartości w zestawieniu z częstością zdiagnozowaną na podstawie wyników [...]

Podsumowanie

Nie ma powodów, aby hemoglobina glikowana nie mogła być wykorzystana jako dodatkowe kryterium w diagnostyce cukrzycy. Zastosowanie nowego parametru mogłoby spowodować zwiększenie [...]