Najczęstsze błędy

Najczęstsze błędy w kojarzeniu leków przeciwnadciśnieniowych

dr n. med. Wiktoria Wojciechowska

prof. dr hab. n. med. Piotr Jankowski

I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Instytutu Kardiologii Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Piotr Jankowski, I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego, Instytut Kardiologii CM UJ, ul. Kopernika 17, 31-501 Kraków; e-mail: piotrjankowski@interia.pl

Dane epidemiologiczne wskazują, że mniej niż połowa osób cierpiących na nadciśnienie tętnicze (NT) jest leczona skutecznie.1 Wyniki polskich badań dowodzą, że odsetek ten jest jeszcze niższy – nie przekracza dwudziestu kilku procent.2

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • wdrażać i optymalizować terapię przeciwnadciśnieniową z zastosowaniem podstawowych leków hipotensyjnych
  • zweryfikować zasadność politearpii i rozpoznać przypadki niewłaściwie stosowanych skojarzeń
  • stosować leki spoza grupy podstawowej tylko w uzasadnionych sytuacjach klinicznych
  • unikać połączeń nieuzasadnionych i niezalecanych

Wprowadzenie

Realizowane w Polsce badania epidemiologiczne wskazują, że w populacji generalnej kontrola nadciśnienia tętniczego wynosi jedynie dwadzieścia kilka procent. Nawet u pacjentów wysokiego ryzyka (np. pacjenci z chorobą niedokrwienną serca) nadciśnienie tętnicze jest właściwie kontrolowane zaledwie u około połowy z nich.3 Wyniki wieloośrodkowych randomizowanych prób klinicznych dowodzą, że większość chorych z NT potrzebuje co najmniej dwóch leków przeciwnadciśnieniowych do osiągnięcia docelowych wartości ciśnienia tętniczego krwi.4 Zgodnie z najnowszymi wytycznymi postępowania w nadciśnieniu tętniczym (europejskimi, amerykańskimi i polskimi) zazwyczaj leczenie powinno rozpoczynać się od terapii skojarzonej dwoma preparatami hipotensyjnymi. Już w 2006 r. w brytyjskich zaleceniach do inicjowania terapii hipotensyjnej zaproponowano inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę (EKA) lub antagonistę receptora angiotensyny II (sartan) w połączeniu z antagonistą wapnia lub diuretykiem tiazydowym/tiazydopodobnym. Rutynowo stosuje się nie tylko złożoną terapię hipotensyjną, ale także stałe kombinacje (w jednej tabletce) leków przeciwnadciśnieniowych w celu zapewnienia pożądanej kontroli ciśnienia tętniczego krwi (CTK). W opracowaniu tym podsumowano, w jaki sposób optymalnie łączyć leki przeciwnadciśnieniowe.

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów, a liczba stałych połączeń lekowych ciągle rośnie. Poniższa analiza ma ułatwić wybór odpowiednich skojarzeń w celu uniknięcia pomyłek.

Skuteczność – pierwszy cel terapii

Leczenie nadciśnienia tętniczego pojedynczym lekiem często nie jest wystarczająco skuteczne. Z kolei dołączanie kolejnych leków niesie potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Dlatego zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym należy preferować leki, które z dużym prawdopodobieństwem będą skuteczne u danego pacjenta. Jeżeli lista stosowanych przez chorego leków przeciwnadciśnieniowych wydłuża się, a wartości ciśnienia tętniczego nie ulegają poprawie, konieczna jest analiza przyczyn takiego stanu.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Optymalne skojarzenie lekowe

Dostępne preparaty przeciwnadciśnieniowe dzielimy na zalecane do rozpoczynania i kontynuacji leczenia hipotensyjnego w monoterapii i pewnych połączeniach oraz na grupę leków stosowanych jedynie (poza [...]

Możliwe połączenia

W obowiązujących wytycznych nie wyróżniono żadnej klasy w grupie podstawowych leków przeciwnadciśnieniowych (tab. 1). Terapię można zatem rozpocząć od któregokolwiek z nich. Zaznaczono jednak, [...]

Połączenie możliwe, ale…

U pacjentów z utrwalonym migotaniem przedsionków do poprawy kontroli częstości rytmu komór stosuje się czasami werapamil lub diltiazem w połączeniu z β-adrenolitykiem. Takie zestawienie może [...]

Połączenia niewskazane

Nie należy stosować jednocześnie inhibitora enzymu konwertującego i sartanu lub inhibitora reniny (ryc. 1). To jedyne połączenie, dla którego wykazano niekorzystne efekty [...]

Najczęściej popełniane błędy farmakoterapii

We wszystkich wytycznych podkreślono znaczenie indywidualizacji terapii hipotensyjnej i kojarzenie leków w zależności od chorób współistniejących. Znajomość podstawowych schematów terapii skojarzonej ustrzeże od [...]

Podsumowanie

Umiejętnie poprowadzone leczenie skojarzone NT, najlepiej w stałych połączeniach jednotabletkowych, jest potencjalnym gwarantem powodzenia. Terapia taka wymaga ustawicznego kształcenia, a także czujności. Podstawą [...]