Kardiologia

β-adrenolityki w przewlekłej niewydolności serca

lek. Andrzej J. Sałacki1,2
prof. zw. dr hab. n. med. Andrzej Wysokiński2

1Studia Doktoranckie, II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Uniwersytetu Medycznego w Lublinie
2Katedra i Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

Adres korespondencyjny: prof. zw. dr hab. n. med. Andrzej Wysokiński, Katedra i Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny, ul. Jaczewskiego 8, 20-954 Lublin; e-mail: a.wysokinski@umlub.pl

W 2012 r. dwaj Amerykanie – Robert J. Lefkowitz i Brian K. Kobilka – zostali laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie chemii za badania nad receptorami sprzężonymi z białkiem G, do których należą receptory β-adrenergiczne obecne w sercu.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • omówić korzyści i wady najczęściej stosowanych β-adrenolityków w leczeniu niewydolności serca
  • wybrać optymalny β-adrenolityk w leczeniu niewydolności serca w różnych sytuacjach klinicznych
  • rozpoznać sytuacje wymagające odstawienia, zmniejszenia dawki lub zmiany β-adrenolityka w leczeniu niewydolności serca

Wprowadzenie

Niewydolność serca (HF – heart failure) to złożona jednostka chorobowa, której podłożem jest defekt strukturalny lub czynnościowy serca upośledzający jego funkcję jako pompy i zmniejszający perfuzję tkankową. HF jest globalnym problemem zdrowia publicznego. Dotyczy aż 23 mln osób na świecie.1 W Polsce schorzeniem tym dotkniętych jest ok. miliona osób; w najbliższych 25 latach przybędzie kolejne 250 tys.2 HF wraz z migotaniem przedsionków (AF – atrial fibrillation) uznawane są za epidemie XXI w. Współwystępowanie HF z AF (zależność dwukierunkowa) zwiększa kilkakrotnie ryzyko powikłań tych chorób oraz powoduje wzrost kosztów leczenia pacjentów z tej grupy. Przez wiele lat β-adrenolityki uważano za leki działające szkodliwie w terapii HF. W związku z wynikami licznych badań leki te są dzisiaj zaliczane do wielkiej czwórki prawidłowego początkowego leczenia niewydolności serca.3-5

Patofizjologiczne podstawy blokady β-adrenergicznej oraz jej efekty kliniczne

W HF dochodzi do aktywacji hemodynamicznych i neurohormonalnych mechanizmów kompensacyjnych, których zadaniem w początkowym okresie choroby jest utrzymanie pojemności minutowej serca i prawidłowa perfuzja tkankowa. Z czasem ujawnia się jednak obraz błędnego koła z postępującymi, negatywnymi zmianami strukturalnymi i hemodynamicznymi w układzie krążenia. Nadmierna i przedłużona stymulacja katecholaminowa receptorów β-adrenergicznych sprawia, że niekorzystny efekt metaboliczny (przerost kardiomiocytów, apoptoza, labilność elektryczna, przebudowa macierzy międzykomórkowej) przeważa nad korzystnym efektem hemodynamicznym (zwiększenie siły i częstości skurczów serca).6

Miejscem działania β-adrenolityków na poziomie komórkowym są błonowe receptory katecholaminowe. W kardiomiocytach obecne są trzy różne typy receptorów β1, β2, β3. Różnią się one powinowactwem do agonistów, komórkowymi szlakami sygnalizacyjnymi i f...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Podstawowe dowody uzasadniające zastosowanie β-adrenolityków

Przekonujące dane o korzystnym wpływie na przebieg HF uzyskano w randomizowanych kontrolowanych badaniach klinicznych, przeprowadzonych metodą podwójnie ślepej próby dla czterech β-adrenolityków: metoprololu, [...]

Zalecenia Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące stosowania β-adrenolityków w HF

Wyniki prezentowanych badań przełożyły się na wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC).16 Zgodnie z nimi β-adrenolityki są zalecane u wszystkich chorych z HF klasy II-IV [...]

Praktyczne wskazówki dotyczące stosowania β-adrenolityków w HF

Leki z grupy β-adrenolityków mają od lat ugruntowaną pozycję w leczeniu HF z uwagi na istotne zmniejszenie śmiertelności, częstości hospitalizacji, a także zmniejszenie objawów klinicznych [...]

Podsumowanie

Niewydolność serca stanowi poważne wyzwanie diagnostyczno-terapeutyczne. Mimo postępu w kardiologii rokowanie jest nadal poważne. W ciągu 5 lat umiera 60% mężczyzn i 40% kobiet. [...]