Radiologia

Zastosowanie tomografii komputerowej w urazach wielonarządowych w świetle aktualnych wytycznych

Wojciech Morisson1

Maciej Lichtarski1

dr n. med. Magdalena Zagrodzka2

1 Student VI roku I Wydziału Lekarskiego, Warszawski Uniwersytet Medyczny
2 Medyczne Centra Diagnostyczne VOXEL

Adres do korespondencji: Wojciech Morisson, I Wydział Lekarski, Warszawski Uniwersytet Medyczny; e-mail: wojciech.morisson@gmail.com

Opis przypadku

54-letni mężczyzna prowadzący motocykl na trasie szybkiego ruchu Warszawa-Lublin został potrącony we wczesnych godzinach popołudniowych przez samochód osobowy jadący w tym samym co on kierunku. Zdarzyło się to w odległości ok. 15 km od najbliższego miasta powiatowego, w którym znajdował się szpital miejski. W placówce funkcjonuje SOR wyposażony m.in. w wielorzędowy tomograf komputerowy.

Bezpośrednio po wypadku pierwszej pomocy poszkodowanemu udzieliła grupa młodzieży z pobliskiego liceum, w którym regularnie prowadzone są szkolenia z udzielania pierwszej pomocy (sfinansowane początkowo przez Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy). Wezwana na miejsce wypadku karetka pogotowia przybyła w ciągu 15 min. W chwili przybycia pomocy medycznej mężczyzna był nieprzytomny, ale z zachowanym krążeniem i na własnym oddechu, ułożony w pozycji bocznej ustalonej. Po zapewnieniu dojścia dożylnego, intubacji i odpowiednim zaopatrzeniu otwartego złamania lewej goleni oraz unieruchomieniu na czas transportu przewieziono go w ciągu 10 min do szpitala miejskiego.

Natychmiast po pobraniu materiału na badania laboratoryjne u poszkodowanego wykonano TK całego ciała, według protokołu WBCT (trwającego 18 s). Badanie TK uwidoczniło:

  • złamanie lewej kości jarzmowej
  • płaszczowaty krwiak przymózgowy o grubości do 5 mm nad prawą półkulą mózgu
  • niewielkie obszary hipodensyjne w obu płatach czołowych
  • złamanie żeber po stronie lewej (ryc. 1)
  • odmę opłucnową po stronie lewej
  • zwichnięcie prawego stawu ramiennego
  • pęknięcie lewej nerki z wolnym płynem (krwią) w jamie otrzewnej (ryc. 2a, b, c)  
  • wieloodłamowe otwarte złamanie lewej kości piszczelowej oraz złamanie lewej kości strzałkowej.

Na podstawie badania TK odbarczono odmę, zastosowano drenaż opłucnej, tymczasowo zabezpieczono lewą kończynę dolną oraz podjęto decyzję o przeprowadzeniu laparotomii. Pacjent znalazł się na stole operacyjnym ok. 90 min od chwili zdarzenia.

Wprowadzenie

Uraz wielonarządowy z definicji to uszkodzenie przynajmniej dwóch narządów wewnętrznych, potencjalnie zagrażające życiu.1 Jednym z najistotniejszych czynników mających wpływ na przeżycie poszkodowanego jest czas upływający od wystąpienia urazu do pierwszego kontaktu poszkodowanego z personelem medycznym. Koncepcja tzw. złotej godziny zakłada, że szanse na przeżycie maleją o 50% po upływie godziny od momentu zdarzenia.2 

Kluczem do skutecznej terapii jest szybkie rozpoznanie obrażeń wewnętrznych. Badaniem wykorzystywanym najczęściej w przypadku urazów jest tomografia komputerowa z zastosowaniem protokołu Whole Body Computed Tomography (WBCT). Polega ona na jednocz...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Whole Body Computed Tomography

Badanie to wykonywane jest od 1997 r., do dziś nie udało się stworzyć jednolitych zaleceń o zasięgu globalnym, dotyczących kwalifikacji do WBCT.3,5 [...]

WBCT w świetle wytycznych

Tomografia komputerowa umożliwia dokładną ocenę poszkodowanego w krótkim czasie.3,5,16 Dostępność tej procedury pozwala na zastąpienie klasycznych badań RTG.17

Zastosowanie tomografii komputerowej u pacjentów pediatrycznych

W 2014 r. opublikowano wytyczne Pediatric Trauma Protocols, w których omówiono najistotniejsze zagadnienia postępowania obrazowego u dzieci.

PODSUMOWANIE RADIOLOGA

The Royal College of Radiologists precyzyjnie określiło w swoim dokumencie „Standards of Practice and Guidance for Trauma Radiology in Severely Injured [...]