Półpasiec i nerwoból popółpaścowy

leczenia konsekwencję tego zespołu. Półpasiec na ogół rozpoznaje się na podstawie charakterystycznej wysypki. Dzięki wczesnemu rozpoznaniu i leczeniu można ograniczyć ostre objawy oraz nerwoból popółpaścowy. Na rynku jest już szczepionka zawierająca żywego osłabionego wirusa, której celem jest nasilenie odporności na wirusa ospy wietrznej i ograniczenie ryzyka rozwoju półpaśca; jej stosowanie zaleca się u osób powyżej 60. r.ż. Wykazano, że szczepionka ta znamiennie obniża częstość półpaśca, a także nerwobólu popółpaścowego. Jest dobrze tolerowana, najczęstsze działanie niepożądane to niewielka reakcja w miejscu podania. Przedstawiona praca przeglądowa skupia uwagę na objawach klinicznych i leczeniu półpaśca oraz nerwobólu popółpaścowego, a także na właściwym stosowaniu szczepionki.

Zoster, powszechnie zwany półpaścem (łac. cingulum – pas), ¹ jest charakterystyczną chorobą wywołaną reaktywacją wirusa ospy wietrznej (VZV – varicella-zoster virus). Ryzyko zakażenia wzrasta z wiekiem; około połowy przypadków występuje u osób powyżej 60. r.ż. Jedną z najczęstszych i najbardziej wyniszczających konsekwencji tej choroby jest nerwoból popółpaścowy, określany jako ból utrzymujący się przez dłużej niż 3 miesiące po ustąpieniu wysypki.

Obraz kliniczny i rozpoznanie

Zmiany skórne w półpaścu mają postać bolesnej pęcherzowej wysypki pojawiającej się w obrębie zajętego dermatomu. Po pierwotnym zakażeniu wirusem ospy wietrznej wirus pozostaje w organizmie w zwojach czuciowych nerwów czaszkowych oraz zwojach korzeni grzbietowych rdzenia kręgowego, nie wywołując objawów. W miarę jak z wiekiem lub z powodu immunosupresji spada komórkowa odporność na VZV, dochodzi do reaktywacji wirusa, który przemieszcza się wzdłuż nerwów czuciowych do skóry, prowadząc do wystąpienia charakterystycznego bólu zwiastującego z następczą wysypką. Szacuje się, że do rozwoju półpaśca dojdzie u około 1 na 3 osoby, co w Stanach Zjednoczonych daje 1 mln przypadków rocznie. ² Półpasiec może się pojawić u osób w każdym wieku, ale u dzieci i młodych dorosłych na ogół ma lżejszy przebieg, a największą chorobowość i śmiertelność odnotowuje się wśród osób w wieku podeszłym i z supresją układu odpornościowego. Niedawne badanie populacyjne, przeprowadzone w Olmsted County w stanie Minnesota, wykazało, że częstość występowania półpaśca wynosi 3,6 na 1000 pacjentolat. ³ W badaniu tym częstość zachorowań na półpaśca i związanych z nim powikłań wzrastała wraz z wiekiem; 68% przypadków dotyczyło osób w wieku ≥50 lat. Charakterystyczne w półpaścu objawy zwiastujące to świąd, zaburzenia czucia i ból z lokalizacją wzdłuż zajętego dermatomu. Ból ten może wyprzedzać wystąpienie wysypki o wiele dni i być mylnie uznany za objaw zawału mięśnia sercowego, kolkę żółciową lub nerkową, zapalenie opłucnej, ból zęba, jaskrę, wrzód dwunastnicy lub zapalenie wyrostka robaczkowego, prowadząc do błędnego rozpoznania i – potencjalnie – do nieprawidłowego leczenia. W rzadkich przypadkach nerwobólowi nie towarzyszy wysypka; takie przypadki są określane mianem zoster sine herpete. Klasyczne zmiany skórne w półpaścu to zgrupowane pęcherzyki surowicze na podłożu rumieniowym, umiejscowione jednostronnie wzdłuż zajętego dermatomu (ryc. 1). Zmiany w półpaścu przechodzą różne etapy, początkowo mają postać czerwonych plamek i grudek, które w ciągu 7-10 dni przekształcają się w pęcherze, tworzą krosty i strupy (ryc. 2). Leczenie może trwać ponad 4 tygodnie.

Rycina 1. Klasyczny obraz zmian skórnych w półpaścu to zgrupowane pęcherzyki o podłożu rumieniowym rozmieszczone jednostronnie w obrębie zajętego segmentu.

Rycina 2. Zmiany w półpaścu przechodzą przez różne stadia rozwoju, począwszy od czerwonych plamek i grudek, które w ciągu 7-10 dni rozwijają się w pęcherzyki z następczym formowaniem krost i strupów. Często występuje zajęcie nerwu ocznego (pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego).

Umiejscowienie i rozkład zmian skórnych są bardzo charakterystyczne. Na ogół półpasiec występuje jednostronnie, nie przekracza linii środkowej ciała i jest zlokalizowany w strefie jednego dermatomu (obszar skóry unerwiony przez jeden korzeń nerwowy tylny) pojedynczego zwoju czuciowego (w 20% przypadków zajęte są przyległe dermatomy). ⁴ Najczęściej choroba dotyczy nerwów piersiowych oraz nerwu ocznego, stanowiącego pierwszą gałąź nerwu trójdzielnego. Zoster ophthalmicus, występujący w 10-20% przypadków półpaśca, ⁵ może obejmować całe oko, prowadząc do zapalenia rogówki, bliznowacenia i utraty wzroku. Wczesną oznaką tej postaci choroby są pęcherzyki na czubku, z boku lub u podstawy nosa (objaw Hutchinsona). Półpasiec drugiej lub trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego może prowadzić do wystąpienia objawów i zmian w jamie ustnej, uszach, gardle lub krtani. Zespół Ramsaya Hunta, którego objawy obejmują niedowład mięśni twarzy i zmiany uszne (zoster oticus) z towarzyszącym często szumem w uszach, zawrotami głowy i głuchotą, jest wynikiem zajęcia nerwów twarzowych i słuchowych. Niektóre przypadki porażenia nerwu twarzowego (Bell’s palsy) mogą być odmianą zoster sine herpete.

Półpasiec rozsiany występuje przede wszystkim u chorych z upośledzonym układem odpornościowym; na ogół ma postać wysypki rozmieszczonej wzdłuż zajętego dermatomu, która ulec może dalszemu rozsianiu lub też przybrać postać rozlaną, przypominającą wysypkę w ospie wietrznej. Zmianom skórnym może towarzyszyć rozsianie układowe, z zajęciem płuc, wątroby i mózgu. Zajęcie organów wewnętrznych jest związane z 5-15% umieralnością, przy czym najczęstszą przyczyną zgonu jest zapalenie płuc. ^{6, 7} Powikłania neurologiczne półpaśca mogą obejmować ostre lub przewlekłe zapalenie mózgu, zapalenie rdzenia, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, zapalenie wielokorzeniowe, zapalenie siatkówki, zaburzenia czynności układu autonomicznego, neuropatie ruchowe, zespół Guillaina-Barrégo, niedowład połowiczy oraz porażenie nerwów czaszkowych i obwodowych. ^{8, 9} Częstszymi powikłaniami są nadkażenie bakteriami Staphylococcus aureus lub Streptococcus pyrogenes, bliznowacenie i przebarwienia.

Objawy kliniczne półpaśca to na ogół ból zwiastujący, charakterystyczna wysypka oraz swoisty rozkład zmian. Jednak niekiedy pęcherzyki, zwłaszcza jeśli występują w okolicy jamy ustnej czy narządów płciowych, mogą być objawem innej choroby. Rozpoznanie różnicowe obejmuje zakażenie wirusem opryszczki pospolitej, liszajca, kandydozę, kontaktowe zapalenie skóry, ukąszenia owadów, pęcherzycę, podobne do opryszczki zapalenie skóry oraz wysypkę polekową. Choć standardem pozostaje hodowla wirusa metodą shell vial, do której porównuje się inne testy diagnostyczne, najchętniej stosowanym testem do wykrywania DNA wirusa jest analiza metodą łańcuchowej reakcji polimerazy, ze względu na wysoką czułość i swoistość oraz możliwość uzyskania wyników w ciągu kilku godzin. ¹⁰ W celu potwierdzenia rozpoznania można przeprowadzić inne testy, takie jak bezpośrednie znakowanie przeciwciałami fluorescencyjnymi, barwienie immunoperoksydazą, badanie histopatologiczne i test Tzancka.

W zmianach w półpaścu znajduje się wirus VZ w dużej liczbie kopii. Może być przenoszony poprzez bezpośredni kontakt oraz drogą powietrzną; u narażonych na kontakt z wirusem i podatnych na zakażenie osób może wywoływać pierwotną ospę wietrzną. Półpasiec jest mniej zaraźliwy niż pierwotna ospa wietrzna – pacjent staje się zakaźny dopiero po wystąpieniu wysypki i stan taki utrzymuje się do momentu pojawienia się strupa. ¹¹ Ryzyko przeniesienia wirusa jest mniejsze, gdy zmiany pozostają zakryte.

Leczenie ostrej postaci półpaśca

Celem leczenia ostrej postaci półpaśca jest kontrola objawów oraz zapobieganie wystąpieniu powikłań. Opcje terapeutyczne obejmują terapię przeciwwirusową, kortykosteroidoterapię oraz leczenie przeciwbólowe.

Leki przeciwwirusowe

Acyklowir, famcyklowir i walacyklowir to analogi nukleozydów, które hamują replikację ludzkich wirusów opryszczki, w tym VZV. Przyjmowane doustnie skracają czas wydalania wirusa, przyspieszają gojenie wysypki, ograniczają ostry ból i czas jego trwania oraz zmniejszają ryzyko progresji do nerwobólu popółpaścowego. ^{12, 13} Ponieważ leki przeciwwirusowe są bezpieczne i dobrze tolerowane, ich stosowanie należy rozważyć u wszystkich pacjentów z półpaścem. Leki przeciwwirusowe poleca się szczególnie u chorych powyżej 50. r.ż., osób z umiarkowanym lub ciężkim bólem lub wysypką oraz tych, u których doszło do zajęcia dermatomów innych niż dermatomy tułowia (np. twarzy). W badaniach klinicznych leczenie podejmowano w ciągu 72 godzin od wystąpienia wysypki; punkt ten wybrano arbitralnie. W praktyce klinicznej tak szybkie rozpoczęcie leczenia często nie jest możliwe. Choć nie oceniono dotychczas korzyści z leczenia podjętego później, podanie leków przeciwwirusowych należy rozważyć nawet u chorych, u których upłynęły ponad 72 godziny od wystąpienia wysypki, szczególnie w sytuacji powstawania kolejnych pęcherzyków lub wystąpienia powikłań. Walacyklowir i famcyklowir [niedostępny w Polsce – przyp. red.] są na ogół wygodniejsze do stosowania w leczeniu pozaszpitalnym, ponieważ w porównaniu z acyklowirem mają lepszą biodostępność i wymagają rzadszego dawkowania (tab. 1). U chorych z osłabionym układem odpornościowym ryzyko wystąpienia powikłań jest większe; tacy pacjenci mogą wymagać podania leków przeciwwirusowych dożylnie.

Tabela 1. Leczenie ostrego półpaśca^a

Kortykosteroidy

Kortykosteroidy nie mają wpływu na wystąpienie nerwobólu popółpaścowego. W połączeniu z lekami przeciwwirusowymi w umiarkowanym stopniu redukują ciężkość i czas trwania ostrych objawów. ^{14, 15} Stosowaniu tych leków towarzyszą liczne działania niepożądane, należy je zatem podawać wyłącznie chorym, których objawy są ciężkie w chwili wystąpienia choroby lub u których nie występują przeciwwskazania do leczenia kortykosteroidami.

Leki przeciwbólowe

Ostry ból zmniejszy się w odpowiedzi na leki przeciwwirusowe, jednak na ogół chorzy wymagać będą także leków przeciwbólowych. Niesteroidowe leki przeciwzapalne na ogół są nieskuteczne i konieczne może być podanie leków z grupy opioidów. Wszystkie leki omawiane w części poświęconej nerwobólowi popółpaścowemu (patrz niżej) mogą być też stosowane do kontroli bólu związanego z ostrym półpaścem.

Nerwoból popółpaścowy

Nerwoból popółpaścowy (PHN – postherpetic neuralgia) jest wyniszczającym powikłaniem półpaśca. Ryzyko jego rozwoju wzrasta wraz z wiekiem. W dużym badaniu populacyjnym odsetek PHN (definiowanego jako udokumentowany ból utrzymujący się przez co najmniej 90 dni) wzrastał od 5% u osób poniżej 60. r.ż., poprzez 10% u osób w wieku 60-69, do 20% u osób w wieku ≥80 lat. ³ Ból jest głównie wynikiem uszkodzenia nerwów czuciowych wywołującego ból neuropatyczny. Często ma charakter przerywany i nie wiąże się z bodźcem zewnętrznym. Paradoksalnie, obszary skóry, którym brak prawidłowej wrażliwości na dotyk, mogą być narażone na natężone odczuwanie bólu. Lekki dotyk lub ocieranie ubrania czasami mogą być odbierane jako bolesne; zjawisko to określa się mianem alodynii. Nierzadko PHN zaburza sen i wypoczynek oraz powoduje depresję.

Wielu chorych nie rozumie, dlaczego ból utrzymuje się, mimo że wysypka się zagoiła. Niektórzy obawiają się, że tylko wyobrażają sobie objawy lub że ich uskarżanie się świadczy o słabości charakteru. Należy ich zapewnić, że objawy są rzeczywiste i odzwierciedlają niewidoczne, utrzymujące się uszkodzenie nerwów czuciowych.

Niestety nie ma niezawodnych metod leczenia bólu w PHN. Terapia często wymaga stosowania wielu leków. Kluczowe znaczenie ma zatem prowadzenie leczenia w sposób systematyczny, co pozwoli na ocenę korzyści i działań niepożądanych związanych ze stosowaniem każdego z leków. Jeśli rozpocznie się leczenie dwoma lekami jednocześnie i u chorego wystąpi działanie niepożądane, często konieczne jest przerwanie podawania obu leków. Kolejną ważną zasadą jest rozpoczęcie podawania leku od bardzo małych dawek, poniżej dawek skutecznych. Zwiększa to prawdopodobieństwo uzyskania pożądanego działania, zanim wystąpią działania niepożądane. Należy prowadzić szczegółową dokumentację podawania leków, obejmującą dawki, korzyści i działania niepożądane.

Leczenie na ogół najlepiej rozpocząć od preparatów o najmniejszej liczbie działań niepożądanych lub o pożądanych działaniach ubocznych. Na przykład lekom podawanym miejscowo niemal nigdy nie towarzyszą układowe działania niepożądane. Z kolei trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TCA – tricyclic antidepresant) często wywołują sedację, która może być pożądana u chorych cierpiących na bezsenność. Pacjenci mogą odnieść korzyści z jednoczesnego przyjmowania kilku leków o działaniu synergistycznym. Wskazane jest wybranie po jednym leku z różnych klas zamiast kilku leków z tej samej klasy. Dla celów niniejszej pracy przeglądowej omawiane leki podzielono na następujące grupy: preparaty stosowane miejscowo, leki przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe i opioidy.

Preparaty stosowane miejscowo

Wiele leków stosowanych miejscowo okazało się skutecznych w PHN. Plastry z lidokainą są szczególnie skuteczne u chorych z alodynią. ¹⁶ Lidokaina blokuje aktywność cienkich nocyceptywnych włókien nerwowych, a sam plaster stanowi barierę ochronną przed ocieraniem o ubranie. Innym stosowanym miejscowo lekiem jest kapsaicyna; jej skuteczność potwierdzono w badaniach klinicznych. ^{17, 18} Jednak ponieważ powoduje pieczenie w miejscu aplikacji, jest niechętnie stosowana. Pacjentów należy informować, że pieczenie ustępuje w miarę stałego stosowania. Leczenie miejscowe kapsaicyną należy kontynuować przez co najmniej 4 tygodnie, ponieważ może upłynąć dużo czasu, zanim dojdzie do ustąpienia bólu. Pacjenci powinni być zatem przygotowani na pewien dyskomfort, zanim zaczną odczuwać poprawę. Opisano stosowanie wielu innych preparatów miejscowych w leczeniu PHN. Choć brakuje dowodów klinicznych potwierdzających ich skuteczność, na ogół leki stosowane miejscowo mają bardzo ograniczone wchłanianie i działanie ogólnoustrojowe, a zatem wywołują stosunkowo mało działań niepożądanych.

Leki przeciwdepresyjne

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne stanowią standard w kontroli nerwobólu popółpaścowego, do którego porównuje się inne leki. Wiele badań klinicznych potwierdziło skuteczność nortryptyliny i amitryptyliny, najczęściej stosowanych leków z tej grupy. ¹⁹ Niestety, stosowaniu trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych często towarzyszy nasilone działanie cholinolityczne, sedacja i ryzyko zaburzeń rytmu serca. Chorzy nietolerujący tych leków mogą odnieść większe korzyści z leczenia wybiórczymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, takimi jak duloksetyna czy wenlafaksyna. Choć są mniej skuteczne, leki te redukują zarówno natężenie bólu, jak i depresję, a mają mniej działań niepożądanych. Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny skutecznie znoszą objawy depresji, ale nie niwelują nerwobólu. Niemniej jednak niektórzy pacjenci z przewlekłym nerwobólem popółpaścowym doświadczą klinicznie jawnej depresji; w takiej sytuacji selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny może być dobrym narzędziem kontroli objawów depresji.

Leki przeciwpadaczkowe

W walce z bólem wywołanym neuropatią skutecznych jest wiele leków przeciwpadaczkowych. Leki nowszej generacji, takie jak pregabalina i gabapentyna, mają mniej działań niepożądanych i nie wymagają tak ścisłego monitorowania jak leki starszej generacji, karbamazepina i kwas walproinowy. Zarówno pregabalina ²⁰ i gabapentyna ²¹ zmniejszają ból w PHN. Choć celem obu leków jest ten sam receptor, pregabalina ma lepszy, bardziej przewidywalny i liniowy profil farmakokinetyczny. Inne leki przeciwpadaczkowe działają na inne receptory, co uzasadnia podejmowanie prób leczenia kolejnymi lekami z tej grupy, jeśli pierwszy wybrany preparat nie spełni oczekiwań.

Opioidy

Rola opioidów w leczeniu chorych z PHN jest kontrowersyjna. Długotrwałe stosowanie leków z tej grupy niesie ze sobą ryzyko sedacji, zaburzenia czynności umysłowych, a nawet uzależnienia lub sięgania po opioidy z nielegalnych źródeł. Opioidy charakteryzują się jednak szczególnie bezpiecznym profilem pod względem ogólnoustrojowych działań niepożądanych ze strony serca, nerek czy wątroby. Ponieważ większość chorych z PHN jest w wieku podeszłym i występują u nich dodatkowe choroby, co może ograniczyć możliwość stosowania leków z innych grup, opioidy mogą mieć znaczenie w leczeniu tej grupy pacjentów. Leki o mieszanym działaniu, agonistycznym wobec receptora opioidowego µ i hamującym wychwyt zwrotny noradrenaliny, takie jak tramadol, mogą stanowić dobrą alternatywę u chorych z PHN, szczególnie u tych, u których występuje duże ryzyko uzależnienia. Inne opcje to oksykodon w połączeniu z paracetamolem lub morfina. Przepisując leki z grupy opioidów, lekarze powinni pamiętać o zapobieganiu zaparciom przez zastosowanie leków przeczyszczających o różnych mechanizmach działania. W leczeniu PHN proponuje się też metody bardziej inwazyjne, w tym elektrostymulację wzgórza, chordotomię przednio-boczną, krioterapię nerwów międzyżebrowych oraz ablację korzeni grzbietowych prądem o częstotliwości radiowej (pulsed radiofrequency). Mamy jednak mało danych na poparcie ich skuteczności. Przed rozważeniem zastosowania tych inwazyjnych metod leczenia pacjenta należy skierować do specjalisty w dziedzinie kontroli bólu. Skierowanie do specjalisty jest także wskazane, gdy oddziaływania między lekami utrudniają kontrolę bólu. Stosowane zwykle leki przeciwbólowe przedstawiono w tabeli 2.

Tabela 2. Postępowanie w nerwobólu popółpaścowym^a

Prewencja

W 2006 r. Food and Drug Administration zaaprobowała stosowanie szczepionki przeciwko półpaścowi [w tym samym roku szczepionka została też zaaprobowana przez EMEA do stosowania na całym terytorium Unii Europejskiej, nie jest jednak dostępna w Polsce – przyp. red.]. Jest to żywa atenuowana szczepionka zawierającą ten sam szczep wirusa co szczepionki przeciwko ospie wietrznej. W randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą, obejmującym około 38 000 zdrowych dorosłych powyżej 60. r.ż., szczepionka zmniejszała częstość występowania półpaśca o 51%, obciążenia chorobą o 61% i ryzyko wystąpienia PHN o 66%. ²² Szczepionka była najskuteczniejsza w grupie wiekowej 60-69 lat; skuteczność utrzymywała się przez co najmniej 4 lata od szczepienia. Pacjenci, którzy brali udział w tym badaniu, zostali objęci dalszą obserwacją w celu oceny, jak długo utrzymywać się będzie ochronne działanie szczepionki. Advisory Committee on Immunization Practices zaleca rutynowe szczepienia wszystkich dorosłych w wieku ≥60 lat jedną dawką szczepionki przeciwko półpaścowi, bez względu na to, czy chorowali wcześniej na półpasiec, czy nie. ² Ponieważ można uznać, że u osób w tej grupie wiekowej w przeszłości doszło do ekspozycji na wirusa ospy wietrznej, nie jest konieczne wykonywanie testu seropozytywności pod tym kątem przed podaniem szczepionki, nawet u osób, które nie pamiętają, czy chorowały na ospę wietrzną. Działania niepożądane towarzyszące szczepionce obejmują zaczerwienienie, ból i świąd w miejscu wstrzyknięcia. Ogólnoustrojowe działania niepożądane są rzadkie i obejmują ból głowy oraz gorączkę. Należy pamiętać, że szczepionka przeciwko półpaścowi nie zastępuje szczepionki przeciwko ospie wietrznej.

Leków przeciwwirusowych przeciwko VZV (acyklowir, famcyklowir i walacyklowir) nie należy brać 24 godziny przed szczepieniem i 14 dni po nim. Szczepionkę przeciwko półpaścowi można podawać jednocześnie ze szczepionkami inaktywowanymi, takimi jak szczepionka przeciwko grypie, pneumokokom czy tężcowi, lub w dowolnym momencie przed wykonaniem tych szczepień albo po ich wykonaniu. W przeciwieństwie do innych szczepionek zawierających żywego wirusa szczepionkę przeciwko półpaścowi można podać w dowolnym czasie przed podaniem krwi, w trakcie lub po podaniu krwi albo innych zawierających przeciwciała produktów krwiopochodnych. Dotychczas nie wykazano przenoszenia szczepu wirusa zawartego w szczepionce z osób szczepionych na osoby podatne; takie przeniesienie jest mniej prawdopodobne niż w przypadku pacjentów szczepionych przeciwko ospie wietrznej. Jednak osoby, u których po szczepieniu pojawiła się wysypka, powinny zachować ostrożność i do czasu jej zagojenia unikać bliskich kontaktów z osobami podatnymi na wystąpienie półpaśca.

Szczepionka jest stosunkowo droga (około 160 dolarów); koszty, jakie ostatecznie ponosi pacjent, są zwykle wyższe. ²³ Ich refundacja w USA różni się w zależności od firmy ubezpieczeniowej. Koszty szczepienia chorych powyżej 65. r.ż. są pokrywane przez program Medicare Part D jako leku wydawanego z przepisu lekarza. Chorzy będą ponosili różne koszty, w zależności od ich planu ubezpieczenia zdrowotnego dotyczącego leków wydawanych na receptę (w przeciwieństwie do kosztów szczepionek przeciwko grypie i pneumokokom, które są w pełni pokrywane przez ubezpieczyciela jako koszty środków zapobiegawczych). Opłata za podanie szczepionki (10-30 dolarów) również nie jest pokrywana przez Medicare. W ostatnich miesiącach dostępność szczepionki jest ograniczona, ponieważ producent nie jest w stanie sprostać wymaganiom rynku. W tym czasie Centers for Disease Control and Prevention zaleca, aby szczepionkę rezerwować dla chorych, u których w najbliższym czasie może dojść do immunosupresji.

Ciężkie upośledzenie czynności układu odpornościowego stanowi przeciwwskazanie do szczepienia przeciwko półpaścowi, ponieważ szczepionka zawiera żywe wirusy. Swoiste problemy związane ze szczepieniem przeciwko wirusowi półpaśca przedstawiono w tabeli 3.

Tabela 3. Szczepionka przeciwko półpaścowi u osób z osłabieniem układu odpornościowego

Wnioski

Częstość występowania półpaśca i nerwobólu popółpaścowego wzrasta wraz ze wiekiem. Wczesne rozpoznanie półpaśca i leczenie środkami przeciwwirusowymi zmniejsza ryzyko wystąpienia PHN. Nerwoból popółpaścowy jest trudny w leczeniu. Mimo dostępu do leków z różnych grup i skierowania do specjalisty można nie osiągnąć całkowitego ustąpienia bólu. Prewencja w postaci niedawno wprowadzonej szczepionki przeciwko wirusowi półpaśca jest ważnym osiągnięciem.