Program edukacyjny: choroby sercowo-naczyniowe

Wytyczne wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych w świetle nowych badań klinicznych

dr hab. n. med. Piotr Podolec

dr n. med. Grzegorz Kopeć

Instytut Kardiologii CMUJ, Kraków
Medycyna po Dyplomie 2007;16/8:30-41

Wstęp
W 2006 r. ukazała się kolejna edycja wytycznych wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych amerykańskich towarzystw kardiologicznych – American College of Cardiology (ACC) oraz American Heart Association (AHA).1 Od czasu ostatniej publikacji w 2001 r. wspólnych wytycznych ACC/AHA2 ukazały się nowe szczegółowe wytyczne (opracowane w większości przez National Institutes of Health oraz ACC/AHA) postępowania w odniesieniu do nadciśnienia tętniczego,3 zaburzeń lipidowych,4 zespołu metabolicznego,5 cukrzycy,6 stabilnej i niestabilnej choroby wieńcowej, zawału i niewydolności serca,7-10 niedokrwiennego udaru mózgu,11 a także dotyczące prewencji chorób sercowo-naczyniowych u kobiet,12 prawidłowego żywienia,13 aktywności fizycznej,14 przezskórnych interwencji wieńcowych15 i pomostowania aortalno-wieńcowego16,17 oraz prewencji zachorowań na grypę.18 Dostępne stały się też wyniki badań,19-30 które wymusiły zmianę części rekomendacji i wprowadzenie nowych zaleceń.

Istotne z punktu widzenia autorów wytycznych publikacje (tab. 1), które stały się podstawą do modyfikacji wcześniejszych zaleceń szczegółowych, dotyczyły leczenia zaburzeń lipidowych19-21,26-30 oraz stosowania leków blokujących układ renina-angiotensyna-aldosteron.22-25 Wyniki tych badań przedstawia suplement 1. Autorzy wytycznych po przeanalizowaniu piśmiennictwa nie znaleźli wystarczających przesłanek do modyfikacji dotychczasowych szczegółowych zaleceń z zakresu nadciśnienia tętniczego, leczenia antyagregacyjnego oraz doustnymi antykoagulantami czy b-adrenolitykami. Zalecenia dotyczące palenia papierosów, aktywności fizycznej, kontroli masy ciała, cukrzycy i zapobiegania zachorowaniom na grypę autorzy przyjęli za najnowszymi wytycznymi szczegółowymi, nie poszukując nowych danych w tym zakresie.

Omawiane wytyczne dotyczą pacjentów z rozpoznaną chorobą naczyń na tle miażdżycy (chorobą sercowo-naczyniową), tzn. chorobą niedokrwienną serca, chorobą tętnic obwodowych, dogłowowych lub tętniakiem aorty.

Zasady prewencji wtórnej

Podstawowe zasady prewencji wtórnej to:

  • zaprzestanie palenia tytoniu
  • kontrola ciśnienia tętniczego
  • leczenie zaburzeń lipidowych
  • odpowiednia aktywność fizyczna
  • utrzymywanie prawidłowej masy ciała
  • leczenie cukrzycy
  • zastosowanie w odpowiednich sytuacjach leków antyagregacyjnych, leków przeciwzakrzepowych, leków blokujących układ renina-angiotensyna-aldosteron i β-adrenolityków
  • szczepienia przeciw grypie.

Zalecenia dotyczące zaprzestania palenia tytoniu

Celem postępowania powinno być całkowite zaprzestanie palenia tytoniu oraz unikanie ekspozycji na dym tytoniowy w pomieszczeniach. Podobnie jak w wytycznych europejskich, wprowadzono tu zasadę pięciu „a”, to znaczy pięciu wskazówek dotyczących pos...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Porównanie wytycznych amerykańskich z europejskimi

Zalecenia ACC/AHA odbiegają od ostatnich rekomendacji europejskich dotyczących profilaktyki chorób układu krążenia, w których zasadniczo nie wyróżnia się prewencji pierwotnej i wtórnej, a strategię terapeutyczną [...]

Wytyczne Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (PFP)

Ze względu na interdyscyplinarny charakter zagadnienia prewencji chorób sercowo-naczyniowych niedawno podjęto w naszym kraju inicjatywę mającą na celu opracowanie przez medyczne towarzystwa naukowe wspólnych, [...]

Suplement 1. Duże opublikowane po 2001 r. badania kliniczne dotyczące stosowania statyn i inhibitorów konwertazy angiotensyny, których wyniki wpłynęły na aktualne zalecenia ACC/AHA postępowania w prewencji wtórnej chorób sercowo-naczyniowych2

Wiarygodność badania: Badanie z randomizacją, podwójnie ślepą próbą, analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem, na końcu badania brak pełnej informacji o 67 pacjentach, w tym 37 z grupy simwastatyny [...]