Choroby internistyczne u kobiet w ciąży

Cykl „Choroby internistyczne u kobiet w ciąży” koordynowany jest przez prof. dr. hab. n. med. Dariusza Moczulskiego, Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii UM w Łodzi

Choroby przytarczyc u ciężarnej

dr hab. Paweł Jóźków

Katedra Biologicznych Podstaw Sportu, Zakład Medycyny Sportu i Dietetyki, Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu

Adres do korespondencji: dr hab. Paweł Jóźków, Katedra Biologicznych Podstaw Sportu, Zakład Medycyny Sportu i Dietetyki, Akademia Wychowania Fizycznego, Wrocław; e-mail: jozkow@gmail.com

Choroby przytarczyc u kobiet w ciąży rozpoznawane są rzadko. Potencjalnie stanowią jednak poważne zagrożenie dla matki i płodu.1,2

Wprowadzenie

Mechanizmy utrzymywania homeostazy wapniowej i mineralizacji kostnej ulegają znacznym zmianom podczas ciąży i karmienia. Niejako wbrew przewidywaniom długofalowy wpływ tego okresu na układ kostny kobiety jest jednak niewielki.3

Nadczynność przytarczyc

Nadczynność przytarczyc może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Pierwotna nadczynność przytarczyc jest najczęściej diagnozowana poza okresem reprodukcyjnym. Jej główną przyczyną są pojedyncze (rzadziej mnogie) gruczolaki lub hiperplazja przytarczyc. Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu typowych cech biochemicznych (tab. 1) u pacjentek z objawami hiperkalcemii (tab. 2).

Niestety, objawy kliniczne nadczynności przytarczyc mogą być mylone z fizjologicznymi reakcjami typowymi dla ciąży. U pacjentek z tym rozpoznaniem anamneza wywiad może wskazywać na przypadki wcześniejszych poronień.

W diagnostyce różnicowej hiperkalcemii należy uwzględniać możliwość wtórnej nadczynności przytarczyc. Pojawia się ona w wielu stanach klinicznych (tab. 3), w których niedobory witaminy D oraz zaburzenia wchłaniania (celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna) wydają się mieć największe znaczenie.

U ciężarnej z bezobjawową hiperkalcemią, u której stężenie wapnia całkowitego nie przekracza 2,93 mmol/l, można prowadzić leczenie zachowawcze obejmujące wymuszoną diurezę z ograniczeniem podaży wapnia w diecie. Unika się diuretyków tiazydowych.

Rozważa się także podanie fosforanów doustnie (w dawce 1,5-3 g/24 h). Do działań niepożądanych wywoływanych przez fosforany należą: biegunka, hipokaliemia i zwapnienia tkanek miękkich.

Stosowanie kalcimimetyków zmniejszających stężenie wapnia poprzez obniżenie stężenia PTH (cynakalcet) nie jest rekomendowane u pacjentek w ciąży.

Stwierdzenie klinicznie jawnej, pierwotnej nadczynności przytarczyc ze stężeniem wapnia całkowitego >2,93 mmol/l jest wskazaniem do leczenia zabiegowego.1 Optymalnym okresem do przeprowadzenia procedur chirurgicznych wydaje się II trymestr1, chociaż leczenie można przeprowadzić na każdym etapie ciąży.4

Innym argumentem przemawiającym za interwencją chirurgiczną jest zaobserwowanie w okresie ciąży obniżenia filtracji kłębuszkowej o ponad 30% (po wykluczeniu innych przyczyn), stwierdzenie kamicy nerkowej lub nefrokalcynozy czy informacja o wystąpieniu wcześniej zagrażającego życiu przełomu hiperkalcemicznego.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rodzinna hiperkalcemia hipokalciuryczna

Mutacje inaktywujące receptora wapniowego (przekazywane jako cecha autosomalna dominująca) mogą prowadzić do stałego utrzymywania się hiperkalcemii z hipokalciurią. Choroba ta diagnozowana jest [...]

Niedoczynność przytarczyc

Najczęściej spotykana forma niewydolności gruczołów przytarczycznych, czyli jatrogenna niedoczynność przytarczyc, nie wiąże się ze szczególnie dużym ryzykiem powikłań w okresie ciąży. Choroba [...]

Rzekoma niedoczynność przytarczyc

Rzekomą niedoczynność przytarczyc rozpoznajemy w przypadkach, w których tkanki wykazują oporność na działanie PTH. Hipokalcemii towarzyszą wówczas hipofosfatemia i podwyższone stężenie PTH. Postępowanie terapeutyczne [...]

Niedobór witaminy D

W ostatnich latach opublikowano wyniki licznych badań dotyczących zależności między zaopatrzeniem organizmu w witaminę D a przebiegiem ciąży i rozwojem płodu. Generalnie uznaje się, że [...]

Osteoporoza

Gęstość mineralna kości w okresie ciąży obniża się o ok. 2%. Powrót cyklicznych krwawień miesięcznych wiąże się zwykle z pełną normalizacją tego parametru.9