Choroby zakaźne

Nowości w leczeniu HIV

prof. dr hab. n. med. Alicja Wiercińska-Drapało
dr n. med. Tomasz Mikuła

Klinika Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Hepatologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Alicja Wiercińska-Drapało, Klinika Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Hepatologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie, ul. Wolska 37, 01-201 Warszawa; e-mail: alicja.wiercinska-drapalo@wum.edu.pl

W dobie nowoczesnej terapii antyretrowirusowej (ART – antiretroviral therapy) HIV to dobrze kontrolowana choroba przewlekła. Duże znaczenie ma systematyczne stosowanie się do zaleceń lekarskich. Wskazaniem do rozpoczęcia leczenia jest potwierdzenie zakażenia.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien wiedzieć:

  • jakie są aktualne wskazania do rozpoczynania leczenia antyretrowirusowego u zakażonych HIV
  • jakie leki antyretrowirusowe (ARV) stosuje się obecnie
  • jakie są cele ARV
  • znać interakcje pomiędzy lekami ARV a innymi zażywanymi przez pacjenta
  • pamiętać o zlecaniu badań anty-HIV każdej kobiecie w ciąży i konieczności ART u ciężarnych zakażonych HIV oraz o profilaktyce zakażeń wertykalnych
  • jakie są kierunki badań nad nowymi lekami anty-HIV

Wprowadzenie

Postęp wiedzy na temat HIV/AIDS jest tak duży, że w ostatnich latach zakażenie HIV przestało być chorobą śmiertelną. Obecnie to choroba przewlekła, dobrze kontrolowana przy stosowaniu się do zaleceń lekarskich i systematycznym przyjmowaniu leków. Leki antyretrowirusowe są w stanie skutecznie zahamować replikację HIV do poziomu niewykrywalnego HIV RNA w surowicy krwi. Dzięki temu układ immunologiczny ulega odbudowie i spełnia swoje funkcje. Mimo skutecznej terapii hamującej replikację HIV u osób zakażonych stale trwa jednak aktywacja immunologiczna i zapalna. Procesy te wraz z działaniami niepożądanymi leków sprzyjają powstawaniu chorób towarzyszących HIV, takich jak: nadciśnienie tętnicze, choroby układu sercowo-naczyniowego, nerek, kości, oraz starzeniu. Dlatego pacjenci zakażeni HIV coraz częściej korzystają z pomocy wielu specjalistów, którzy ordynując leki ze swojej specjalności, powinni uwzględniać zawsze ich potencjalne interakcje z lekami antyretrowirusowymi.

Zasady leczenia zakażenia HIV

Leczenie osób zakażonych HIV polega na stosowaniu leków antyretrowirusowych, tj. hamujących replikację HIV, oraz na profilaktyce i leczeniu chorób oportunistycznych. Pierwszym lekiem do terapii HIV wprowadzonym w 1987 r. była zydowudyna. Obecnie znanych jest ponad 25 leków antyretrowirusowych. Przedstawiono je na rycinie 1 wraz z datą ich zarejestrowania przez Food and Drug Administration (FDA).

Leki antyretrowirusowe należą do 6 grup w zależności od mechanizmu działania. Są to:

  • nukleoz(t)ydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NRTI – nucleoside reverse transcriptase inhibitors)
  • nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NNRTI – non-nucleoside reversetranscriptase inhibitors)
  • inhibitory HIV-proteazy (PI – protease inhibitors)
  • inhibitory integrazy HIV (InI)
  • inhibitory koreceptora CCR5
  • inhibitory fuzji i wejścia wirusa do komórki (IF – fusion inhibitors).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zasady leczenia zakażenia HIV

Leczenie osób zakażonych HIV polega na stosowaniu leków antyretrowirusowych, tj. hamujących replikację HIV, oraz na profilaktyce i leczeniu chorób oportunistycznych. Pierwszym lekiem [...]

Wskazania do rozpoczĘCIA leczenia ARV

Leczenie antyretrowirusowe jest rozpoczynane niezależnie od liczby komórek CD4, często bezpośrednio po diagnozie zakażenia HIV. Pierwsza terapia ARV składa się na [...]

Zmiana schematu terapeutycznego

Mimo że leki ARV są wysoce skuteczne i dobrze tolerowane, zmiany schematu terapeutycznego bywają potrzebne z powodu braku skuteczności, działań niepożądanych lub unikania [...]

Interakcje lekowe

Większość leków ARV jest metabolizowana przez kompleks białek cytochromu p450 (CYP) lub jest substratem dla p-glikoproteiny (pgp), podobnie jak wiele powszechnie [...]

Leczenie kobiet w ciąży

Każda kobieta w ciąży zakażona HIV powinna być leczona ARV. Cel terapii jest taki sam jak u wszystkich chorych. Ważnym założeniem bywa [...]

Leczenie ARV jako profilaktyka transmisji HIV

Mimo postępów w zapobieganiu przenoszenia HIV, leczeniu infekcji HIV oraz znacznych wysiłków edukacyjnych licznych organizacji wskaźnik nowych zakażeń pozostaje względnie niezmieniony w ciągu [...]

Nowe leki ARV w fazie badań klinicznych

Kilka nowych leków ze znanych już klas znajduje się w zaawansowanym stadium badań. Nowym lekiem z grupy NNRTI jest dorawiryna. To lek o korzystnym [...]

Przyszłe kierunki leczenia HIV

Oprócz trwałej skuteczności duże znaczenie w sukcesie terapeutycznym mają bezpieczeństwo i tolerancja leku. Ponadto pracuje się nad upraszczaniem schematów antyretrowirusowych. Nadal rozwijane są [...]

Podsumowanie

Gdy nie ma skutecznej szczepionki, skuteczne i powszechne stosowanie leków antyretrowirusowych w leczeniu i profilaktyce jest kluczowe dla ograniczenia globalnej epidemii AIDS. Dlatego innowacje [...]