Hematologia

Wirusowe gorączki krwotoczne

dr n. med. Maria Olszyńska-Krowicka1
dr n. med. Karolina Świtaj2

1Klinika Chorób Zakaźnych, Tropikalnych i Hepatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego; Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

2Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Karolina Świtaj, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”, al. Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawa; e-mail: karolinaswitaj@yahoo.co.uk

W artykule przedstawiono najważniejsze zagadnienia związane z epidemiologią wirusowych gorączek krwotocznych, z którymi można zetknąć się w praktyce klinicznej z uwagi na znaczny wzrost liczby wyjazdów na obszary endemicznego występowania tych chorób oraz zmiany klimatyczne. Opisano objawy kliniczne, przebieg chorób, metody wykorzystywane przy ich rozpoznawaniu oraz postępowanie terapeutyczne. Zwrócono także uwagę na konieczność działań prewencyjnych.

Wprowadzenie

Epidemia gorączki krwotocznej ebola w Afryce Zachodniej w 2015 r. wzbudziła szerokie zainteresowanie i niepokój. Biorąc pod uwagę szybki rozwój turystyki, migrację ludności z krajów o odmiennych warunkach klimatycznych, a także zmiany klimatu i urbanizację oraz zagrożenia bioterrorystyczne, czujność wobec chorób wysoce zaraźliwych jest jak najbardziej uzasadniona.

Wirusowe gorączki krwotoczne (VHF – viral haemorrhagic fevers) to grupa obejmująca kilkanaście jednostek chorobowych o zbliżonych objawach, spośród których najczęściej występują skaza krwotoczna (krwawienia) i gorączka. We wszystkich czynnikiem etiologicznym jest wirus RNA. Niespecyficzne objawy początkowe, takie jak wspomniana gorączka, a także osłabienie, bóle mięśni, bóle głowy, złe samopoczucie, przy również niespecyficznych odchyleniach w wynikach badań laboratoryjnych (małopłytkowość, leukopenia, nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych) utrudniają ustalenie właściwego rozpoznania.

Wirusowe gorączki krwotoczne są przenoszone przez wektory zakażenia (ukłucia komarów i kleszczy) lub drogą kropelkową albo przez bezpośredni kontakt z materiałem zakaźnym (krew, pot, kał, mocz, wymiociny; kontakt z gryzoniami). Występują endemicznie i epidemicznie głównie w klimacie gorącym w Afryce, Azji Południowo-Wschodniej i Ameryce Południowej. Niemniej na przykład zakażenie hantawirusem ma miejsce na całym świecie; opisane są również przypadki z Polski. Obserwuje się wzrost zachorowań na gorączki krwotoczne i pojawianie się ich w rejonach dotąd niespotykanych, np. we Francji (w Nicei) czy w Chorwacji odnotowano rodzime przypadki zakażenia wirusem dengi, a w cieplarniach w Holandii znaleziono komary będące wektorami tej choroby.1,2

Pojawianie się coraz to nowych gorączek krwotocznych i rozprzestrzenianie się ich na rejony, w których dotąd nie występowały, stanowi poważny problem, potęgowany ryzykiem zastosowania ich jako broni biologicznej (Filoviridae).

Etiologia

Wirusy powodujące gorączki krwotoczne należą do 4 rodzin: Filoviridae, Bunyaviridae, Arenaviridae i Flaviviridae, i wszystkie zaliczają się do zoonoz (rezerwuarem wirusów są zwierzęta). Nie wszystkie wirusy z wymienionych rodzin wywołują jednak go...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Patogeneza

Wirusy gorączek krwotocznych wywołują zespół podobnych objawów, mimo że pochodzą z różnych rodzin i w odmienny sposób zaburzają działanie układu odpornościowego. Zakażają wiele rodzajów [...]

Schemat przebiegu choroby

Wspólne cechy kliniczne gorączek krwotocznych są następujące:

Różnicowanie

W różnicowaniu należy uwzględnić: malarię, dur brzuszny, riketsjozy, czerwonkę bakteryjną, leptospirozę, sepsę meningokokową, dżumę, ostre choroby jamy brzusznej i ostrą białaczkę. Wykluczenie wymienionych [...]

Leczenie

We wszystkich gorączkach krwotocznych leczenie objawowe ma decydujący wpływ na zwiększenie szans pacjenta na przeżycie. Na przykład umieralność z powodu nieleczonej dengi [...]

Zapobieganie

Zapobieganie gorączkom krwotocznym zależy od drogi zakażenia. Szczególne wytyczne dotyczą gorączek krwotocznych zaraźliwych przez kontakt bezpośredni z chorym i jego wydzielinami (tab. 3). [...]

Gorączka krwotoczna ebola

Gorączkę ebola wywołują wirusy z rodziny Filoviridae, dla których naturalnymi gospodarzami są nietoperze (gatunki nietoperzy owocożernych: Hypsignathus monstrosus, Epomops franqueti, Rousettus aegyptiacus, [...]

Żółta gorączka

Zakażenie wirusem żółtej gorączki może prowadzić do wielu następstw klinicznych: od bezobjawowej infekcji, przez łagodną, samoograniczającą się chorobę grypopodobną, do ostrego [...]

Denga

Przypadki dengi, w większości o łagodnym przebiegu, rokrocznie stwierdza się w Polsce.7 Pandemia dengi rozpoczęła się po II wojnie światowej i nasiliła w latach 50. XX [...]

Podsumowanie

W artykule przedstawiono najważniejsze – zdaniem autorek – zagadnienia związane z VHF. Gwałtowny rozwój turystyki, przemieszczanie się migrantów i zmiany klimatyczne mogą spowodować pojawienie [...]