Wytyczne w praktyce

Chirurgia wciąż zalecaną metodą leczenia SCC – nowe wytyczne AAD

prof. dr hab. n. med. Aleksandra Lesiak1
dr n. med. Magdalena Ciążyńska2

1Klinika Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

2Oddział Chorób Rozrostowych, Wojewódzkie Wielospecjalistyczne Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Aleksandra Lesiak, Klinika Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej, Uniwersytet Medyczny, ul. Kniaziewicza 1/5, 91-347 Łódź; tel. 42 251 61 92

W 2017 roku jedna z największych światowych organizacji zrzeszających dermatologów ze Stanów Zjednoczonych, Kanady oraz całego świata – American Academy of Dermatology (AAD) – na łamach czasopisma „Journal of American Academy of Dermatology” opublikowała nowe zalecenia postępowania w przypadku rozpoznania raka kolczystokomórkowego skóry (SCC – squamous cell carcinoma). Wytyczne te jasno określają, iż leczenie chirurgiczne niezmiennie pozostaje preferowanym sposobem leczenia tego drugiego co do częstości występowania nowotworu skóry. Pozostałe, niechirurgiczne metody leczenia, takie jak: terapia fotodynamiczna, radioterapia oraz terapie miejscowe, wykazują zdecydowanie niższe wskaźniki wyleczeń, dlatego ich zastosowanie można rozważyć w szczególnych sytuacjach, wyłącznie w przypadku nowotworów o niskim ryzyku nawrotów, gdy zabieg chirurgiczny z różnych przyczyn jest przeciwwskazany lub niemożliwy do przeprowadzenia. W przedstawionych zaleceniach omówiono również ocenę stopnia zaawansowania nowotworu, monitorowania pacjentów po zakończonym leczeniu onkologicznym oraz zapobiegania nawrotom SCC. Zwrócono też uwagę na aktualne możliwości terapii zaawansowanych postaci choroby.

Wprowadzenie

Rak kolczystokomórkowy jest zaraz po raku podstawnokomórkowym skóry (BCC – basal cell carcinoma) drugim co do częstości występowania nowotworem skóry. Szacuje się, iż oba te nowotwory stanowią łącznie nawet 99% wszystkich nieczerniakowych nowotworów skóry (NMSC – non-melanoma skin cancers).1 Podobnie jak w przypadku BCC częstość występowania tego raka wzrasta bardzo dynamicznie na całym świecie.2,3 Choć nowotwór ten charakteryzuje się raczej powolnym wzrostem, często prowadzi do destrukcji otaczających tkanek, powodując poważne defekty estetyczne, co jest szczególnie istotne w lokalizacjach eksponowanych, takich jak głowa i szyja. Rak kolczystokomórkowy częściej niż BCC daje przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych oraz narządów odległych (ryzyko tworzenia przerzutów szacuje się na ok. 4% przypadków SCC), przez co charakteryzuje się większą śmiertelnością.2 Chociaż wiele czynników może zwiększać ryzyko wystąpienia raków skóry, niewątpliwie najważniejsze znaczenie w rozwoju SCC ma łączna ekspozycja na działanie promieniowania ultrafioletowego (UV), szczególnie w wieku młodzieńczym.3,4 Należy ponadto wspomnieć, że ryzyko rozwoju kolejnych nowotworów skóry, w tym czerniaka, znacznie wzrasta w stosunku do populacji ogólnej w przypadku zdiagnozowania wcześniejszych postaci SCC.3,5 Dlatego też ścisłe monitorowanie chorych po zakończonym leczeniu onkologicznym jest niezbędnym elementem dalszej opieki nad pacjentem, u którego rozpoznano raka skóry. Co więcej, pacjenci po przeszczepach będący w trakcie przewlekłej immunosupresji stanowią grupę szczególnie narażoną na rozwój nowotworów skóry, w tym głównie SCC.2,3

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Ocena stopnia zaawansowania

American Academy of Dermatology podkreśla, że nie ma aktualnie idealnego systemu oceny stopnia zaawansowania i rokowania dla SCC. Ocena stopnia zaawansowania według [...]

Diagnostyka

W przypadku podejrzenia SCC diagnostyka powinna opierać się nie tylko na standardowym wywiadzie i badaniu klinicznym (morfologii zmiany, lokalizacji anatomicznej, szybkości wzrostu guza), [...]

Metody leczenia

Przy wyborze najodpowiedniejszej metody leczenia SCC należy dokładnie ocenić: ryzyko nawrotu zmiany, zachowanie funkcji tkanki i narządu objętego nowotworem, potencjalne działania niepożądane [...]

SCC w fazie rozsiewu

Wytyczne odnoszą się również do rzadkich postaci przerzutowych SCC. U pacjentów z obniżoną odpornością, szczególnie u biorców przeszczepów, ryzyko tworzenia przerzutów może być 2-3 [...]

Obserwacja po zakończonym leczeniu onkologicznym i zapobieganie powstawaniu nowych zmian

Oprócz zaleceń dotyczących leczenia pacjentów z SCC nowe wytyczne AAD zawierają również zalecenia z zakresu działań profilaktycznych u osób zdrowych oraz monitorowania pacjentów po [...]

Komentarz

Nowe rekomendacje AAD ujednolicają podejście do diagnozy i leczenia jednego z najczęstszych raków skóry, jakim jest rak kolczystokomórkowy. Wytyczne te przedstawiają aktualną wiedzę [...]