Gastroenterologia

Czy wybór odpowiedniej strategii terapeutycznej stanowi o sukcesie w leczeniu GERD?

dr hab. n. med. Dorota Waśko-Czopnik

Katedra i Klinika Gastroenterologii i Hepatologii, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Adres do korespondencji:

dr hab. n. med. Dorota Waśko-Czopnik

Katedra i Klinika Gastroenterologii i Hepatologii,

Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

e-mail: dorota.wasko-czopnik@umed.wroc.pl

  • Trendem w terapii GERD jest zwiększanie dawek PPI oraz dodawanie leków z innych grup (np. prokinetycznych lub działających miejscowo), jednak taki schemat często jest nieskuteczny
  • Ponieważ dysponujemy bezpiecznymi prokinetykami, zasadne wydaje się postępowanie odwrotne: rozpoczynanie od intensywnego leczenia do wygaszenia objawów i stopniowa redukcja dawek leków do trybu na żądanie
  • Strategia step-down szybciej przynosi ulgę, a w dobie pandemii COVID-19 pozwala na zmniejszenie dawek leków hamujących wydzielanie żołądkowe, co jest zalecane ze względu na gorszy przebieg choroby u pacjentów leczonych PPI

Typowy schemat leczenia choroby refluksowej przełyku (GERD – gastroesophageal reflux disease) obejmuje przyjmowanie inhibitorów pompy protonowej (PPI – proton pump inhibitors) w dawkach wzrastających do uzyskania efektu, ewentualnie dodanie leków z innej grupy, czyli prokinetyku lub działającego miejscowo osłonowo. Nie zawsze taka metoda jest skuteczna, a z uwagi na to, że znane są wiarygodne dane literaturowe potwierdzające zasadność prowadzenia politerapii od początku leczenia (czyli połączenie prokinetyku z PPI i doraźnie przyjmowanie leków osłonowych), zmiana strategii postępowania z utrwalonego i nie zawsze efektywnego schematu step-up do nowoczesnego podejścia step-down jest warta rozważenia.

Wprowadzenie

Wydawać by się mogło, że o leczeniu GERD wiemy już wszystko, jednak wciąż, mimo dostępności nowych leków, stajemy przed perspektywą wyboru odpowiednio skutecznej terapii. Co wpływa na jej powodzenie?

Przyjrzyjmy się typowemu pacjentowi z chorobą refluksową przełyku. Zazwyczaj jest to osoba od lat odczuwająca charakterystyczne dla choroby objawy, takie jak: zgaga, pieczenie, palenie za mostkiem, odbijania, regurgitacje czy ból w nadbrzuszu. Stosuje ona doraźnie ogólnodostępne leki bez recepty, np. preparaty osłaniające przełyk, działające miejscowo, antagonistów receptora H2 lub inhibitory pompy protonowej. Często przy nieskuteczności takiego postępowania samodzielnie podwaja dawkę leku, co nie zawsze przynosi ulgę, zmusza do poszukiwania profesjonalnej pomocy i wizyty w pierwszej kolejności u lekarza pierwszego kontaktu, rzadziej od razu u specjalisty gastroenterologa. W takim przypadku lekarz zamienia lek na inną substancję czynną albo dodaje inny lek działający objawowo lub miejscowo. Jeżeli terapia nadal jest nieskuteczna, pacjent jest kierowany na badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego, co rzadko wpływa na zmianę sposobu leczenia, natomiast u chorego powoduje frustrację i niepokój o stan zdrowia, ponieważ już długo przyjmuje on leki bez poprawy, a dąży do szybkiego i trwałego uwolnienia się od objawów choroby. Takie postępowanie nie zaspokaja oczekiwań pacjenta odnośnie do skuteczności leczenia, dlatego dobrze jest z nim porozmawiać i wytłumaczyć mu podłoże choroby oraz udzielić informacji na temat rokowania i możliwych powikłań GERD. Nasz pacjent po konsultacji lekarskiej spodziewa się terapii, która szybko zniesie objawy i dolegliwości oraz będzie im zapobiegać. Ponadto ma on nadzieję, że przyjmowane przez niego leki będą dobrze tolerowane, pozbawione działań niepożądanych i przy braku objawów alarmowych pozwolą uniknąć niekomfortowych badań (gastroskopii, pH-impedancji czy manometrii przełyku).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Schematy postępowania w GERD

Najczęściej stosowanym leczeniem jest terapia schody w górę (step-up), w której to początkowo jest stosowany PPI w dawce standardowej przez 4-8 tygodni. Co czwarty [...]

Etiologia choroby refluksowej przełyku a jej leczenie

Przyjrzyjmy się przyczynom GERD. Zazwyczaj chorobę tę wiążemy z nadprodukcją soku żołądkowego, dlatego podstawowym leczeniem jest podawanie inhibitora pompy protonowej. U pacjentów z GERD [...]

Terapia schody w górę czy schody w dół?

W amerykańskich badaniach prospektywnych z czasem trwania 6 miesięcy obserwowano 117 pacjentów. Początkowo leczono ich przez 8 tygodni podwójną dawką PPI (lanzoprazol 30 [...]

Podsumowanie

Sukces w leczeniu GERD zależy od wyboru odpowiedniej strategii terapeutycznej. Dostępne wyniki badań potwierdzają, że ważna jest korekta dawek PPI (podwójna dawka) [...]

Do góry