Choroby alergiczne

Alergiczny nieżyt nosa u dzieci

Ewa Willak-Janc, Andrzej Boznański

I Katedra i Klinika Pediatrii, Alergologii i Kardiologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Adres do korespondencji:

prof. dr hab. n. med. Andrzej Boznański

I Katedra i Klinika Pediatrii, Alergologii i Kardiologii Uniwersytetu Medycznego

ul. Wrońskiego 13c, 50-372 Wrocław

e-mail: andrzej.boznanski@umed.wroc.pl

Pediatr Dypl 2013;17(2):35-43

Słowa kluczowe

alergiczny nieżyt nosa, kortykosteroidy

Wprowadzenie

Alergiczny nieżyt nosa jest często występującym schorzeniem wywoływanym kontaktem z alergenami sezonowymi (pyłki) lub całorocznymi (roztocza i zwierzęta). Objawy to kichanie, wyciek z nosa, świąd oraz blokada nosa. Można go leczyć przyczynowo (unikanie kontaktu lub immunoterapia swoista) oraz objawowo (leki przeciwhistaminowe, steroidy do nosa). Oba sposoby leczenia wymagają systematyczności, ale są skuteczne.

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) dotyczy 10-40% dzieci na świecie, a częstość jego występowania coraz bardziej się zwiększa (tab. 1).1,2 W Polsce wg badań prowadzonych przez prof. Bolesława Samolińskiego (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce, ECAP) na ANN cierpi ponad 9 mln Polaków. Jaki procent z tego dotyczy populacji dziecięcej, obecnie bardzo trudno odpowiedzieć, ale szacunkowo przyjmuje się, że u około 20% dzieci występują objawy ANN.

ANN jest schorzeniem, które często nie jest prawidłowo zdiagnozowane, głównie dlatego, że objawy mogą być przypisane nawracającym zakażeniom czy zwykłemu przeziębieniu. Rodzice ponadto mogą nie zgłaszać się do lekarza, ale leczyć dziecko mniej lub bardziej skutecznie preparatami dostępnymi bez recepty.

ANN bardzo często współistnieje z astmą oskrzelową (niektóre badania podają nawet 50-60%).3 Przegląd bazy Cochrane pokazuje, że leczenie ANN z towarzyszącą astmą zarówno u dzieci, jak i u dorosłych może poprawić kontrolę astmy i zmniejszyć liczbę hospitalizacji.4 Nieleczony ANN może powodować wzrost predyspozycji do wystąpienia zapalenia zatok, ucha środkowego, upośledzenia słuchu (wtórnie do dysfunkcji trąbki Eustachiusza), zaburzeń snu oraz wpływać na procesy poznawcze i wyniki w nauce.

Historycznie ANN był uznawany za całoroczny bądź sezonowy (katar sienny) w zależności od tego, czy objawy występują przez cały rok, czy też pozostają w związku z sezonową ekspozycją na alergeny. Sezonowy nieżyt nosa występuje podczas pylenia drzew, traw, zbóż, chwastów oraz zarodników grzybów pleśniowych, natomiast całoroczny jest wywołany przez kontakt z alergenami roztoczy kurzu domowego (Dermaptophagoides pteronyssinus, Dermatophagoides farinae) lub zwierząt domowych. Należy podkreślić, że w niektórych krajach, np. w Australii, sezonowy nieżyt nosa może dokuczać przez cały rok. Światowa Organizacja Zdrowia zaproponowała wobec tego w 2001 roku nową klasyfikację, opartą na częstości i ciężkości objawów, jako podstawę do wdrażania terapii (ryc. 1).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Patofizjologia i leczenie

Ekspozycja na alergen wywołuje u wrażliwych osób uwalnianie mediatorów zapalnych z komórek tucznych przez reakcję zależną od immunoglobuliny E (IgE). W jej rezultacie pojawiają [...]

Rozpoznanie

<<>>

Badania dodatkowe

Punktowe testy skórne (PTS) są pomocne w określeniu alergicznego tła dolegliwości i są stosunkowo łatwo dostępne. Ujemny wynik PTS ma dużą wartość predykcyjną [...]

Postępowanie

Istnieją liczne sposoby postępowania w przewlekłym nieżycie nosa, ale brak postępu w leczeniu lub uporczywe nawracanie objawów powinny zawsze skłaniać do konsultacji ze [...]

Unikanie alergenu

Logika wskazuje, że unikanie kontaktu z alergenem powinno być najlepszym sposobem redukcji objawów, niestety w wielu przypadkach jest to trudne do osiągnięcia lub [...]

Farmakoterapia

<<>>

Kortykosteroidy donosowe

Leki przeciwhistaminowe

Leki przeciwhistaminowe charakteryzuje wysoka skuteczność względem objawów wywołanych przez histaminę, takich jak: świąd, wyciek z nosa i kichanie, ale już nie dla blokady [...]

Antagoniści receptora leukotrienowego

Leukotrieny cysteinylowe biorą udział w alergicznym zapaleniu dróg oddechowych, ale brakuje zadowalających dowodów na stosowanie antagonistów leukotrienów w leczeniu ANN u dzieci. Leki przeciwhistaminowe [...]

Leki obkurczające błonę śluzową nosa

Leki obkurczające błonę śluzową nosa są bardzo skuteczną grupą leków, obarczoną jednak dużą liczbą ogólnych działań niepożądanych i dlatego na ogół ostrożnie [...]

Probiotyki

Opublikowano wiele badań na temat udziału probiotyków w leczeniu chorób alergicznych, w niektórych wykazano ich przydatność u dzieci. W przeglądach systematycznych można znaleźć badania, w których [...]

Immunoterapia

Immunoterapia swoista jest raczej opcją terapeutyczną modyfikującą odpowiedź immunologiczną na alergen niż metodą leczenia objawów ANN. Polega na podawaniu chorym niewielkich [...]

Podsumowanie

Występujący u dzieci ANN jest częstym schorzeniem o bardzo różnym nasileniu. Dokładna ocena dzieci z objawami ze strony nosa umożliwia wybór najodpowiedniejszych opcji terapeutycznych, [...]