Minisympozjum pneumonologia

Zapalenia płuc u dzieci

Zbigniew Doniec, Małgorzata Radwańska

Klinika Pneumonologii, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział Terenowy im. Jana i Ireny Rudników w Rabce-Zdroju

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Zbigniew Doniec, prof. nadzw., Klinika Pneumonologii, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddział Terenowy im. Jana i Ireny Rudników w Rabce-Zdroju, ul. Prof. Jana Rudnika 3b, 34-700 Rabka-Zdrój, e-mail: zdoniec@igrabka.edu.pl

Pediatr Dypl 2014;18(2):15-21

Słowa kluczowe

pozaszpitalne zapalenie płuc, etiologia wirusowa, etiologia bakteryjna, antybiotykoterapia

Definicja

Zapalenie płuc jest ostrą chorobą zapalną miąższu płucnego i tkanki śródmiąższowej, którą klinicznie najczęściej charakteryzuje gorączka, kaszel, przyspieszenie oddechu oraz stwierdzany w badaniu przedmiotowym i/lub radiologicznym naciek zapalny.

Według Pediatric Infectious Diseases Society (PIDS) oraz Infectious Diseases Society of America (IDSA) pozaszpitalne zapalenie płuc (PZP) definiuje się jako objawy kliniczne zapalenia płuc u uprzednio zdrowego dziecka wywołane zakażeniem nabytym poza szpitalem. Wprowadzone jest też pojęcie niepowikłanego zapalenia płuc – jest to odoskrzelowe zapalenie płuc obejmujące drogi oddechowe i przyległą tkankę śródmiąższową oraz płatowe zapalenie płuc z zajęciem jednego płata.1

Epidemiologia

Częstość zapaleń płuc w populacji dziecięcej wykazuje zróżnicowanie zależne od wieku dziecka i regionu świata, w którym zamieszkuje, a ponad 80% przypadków zapaleń płuc występuje u dzieci poniżej 5 roku życia. Badania prospektywne przeprowadzone w Norwegii w latach 2003-2005 wykazały, że częstość zapaleń płuc u dzieci w wieku 0-16 lat wynosiła rocznie średnio 14,7/10 000, w wieku 0-5 lat 32,8/10 000, zaś wśród dzieci w wieku 0-2 lat 42,1/10 000.2 Podobnie w Wielkiej Brytanii częstość potwierdzonych zapaleń płuc (badanie kliniczne i RTG płuc) rocznie u dzieci w wieku 0-16 lat określono na 14,4/10 000, zaś <5 lat 33,8/10 000.3 Największą zapadalność, ponad 151 mln rocznie, stwierdzono w krajach rozwijających się, towarzyszy jej również największa liczba zgonów. W krajach rozwiniętych umieralność wynosi <1/1000 przypadków rocznie.4 W wielu krajach zachorowania i hospitalizacje występują sezonowo, dotyczy to zarówno zakażeń o etiologii wirusowej (syncytialne wirusy oddechowe [RSV], grypy i paragrypy)5, jak i pneumokokowych (grudzień-styczeń). Okresowo nasilające się zakażenia Mycoplasma pneumoniae nie wykazują jednoznacznej sezonowości.6

Patogeneza

Zapadalność na zapalenia płuc, w większości u dzieci do 5 roku życia, jest wyrazem niedojrzałości anatomicznej, funkcjonalnej i immunologicznej układu oddechowego. U młodszych dzieci częściej występuje odoskrzelowe obustronne zapalenie płuc, zaś u...

Ocena udziału poszczególnych bakterii w zapaleniach płuc u dzieci jest trudna. Streptococcus pneumoniae uznawany jest za najczęstszy czynnik etiologiczny i chociaż posiewy krwi lub płynu opłucnowego potwierdzają jego obecność w mniej niż 4-9% przy...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Obraz kliniczny

Objawy kliniczne pozaszpitalnego zapalenia płuc obejmują gorączkę, kaszel, tachypnoe z zaangażowaniem dodatkowych mięśni wdechowych, duszność lub różnego stopnia trudności w oddychaniu, ból w klatce [...]

Rozpoznanie

Rozpoznanie zapalenia płuc u dzieci ustala się na podstawie badań przedmiotowego oraz podmiotowego uzupełnionych o wyniki badań dodatkowych. Badania te obejmują obrazowanie klatki [...]

Diagnostyka różnicowa

Rozpoznanie różnicowe obejmuje zarówno choroby górnych dróg oddechowych, jak i zapalenie oskrzelików, choroby śródmiąższowe, guzy zlokalizowane w obrębie klatki piersiowej, aspirację, reakcje nadwrażliwości, [...]

Leczenie

Celem leczenia zapalenia płuc prowadzonego w warunkach ambulatoryjnych i szpitalnych jest uzyskanie poprawy klinicznej, eradykacja drobnoustrojów będących czynnikami etiologicznymi zakażenia oraz zapobieganie powikłaniom [...]

Powikłania

Do powikłań zapalenia płuc należą: zapalenie płuc z towarzyszącym wysiękiem opłucnowym, zajęciem więcej niż jednego płata płuc, ropniak opłucnej, odma opłucnowa, przetoka [...]

Podsumowanie

Zapalenie płuc u dzieci jest chorobą zapalną obwodowej części układu oddechowego najczęściej spowodowaną zakażeniem wirusowym i/lub bakteryjnym, lub rzadziej o innej etiologii. Objawy [...]