Dermatologia dla pediatrów

Wszawica

Agnieszka Gręda, Katarzyna Kisiel, Lidia Ruszkowska

Oddział Dermatologii Dziecięcej Centrum Dermatologii Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego

Kierownik Centrum Dermatologii: dr Katarzyna Łoza

Kierownik Oddziału Dermatologii Dziecięcej: dr Lidia Ruszkowska

Adres do korespondencji: Lek. Agnieszka Gręda, Centrum Dermatologii, Oddział Dermatologii Dziecięcej Międzyleski Szpital Specjalistyczny w Warszawie, ul. Bursztynowa 2, 04-749 Warszawa, e-mail: sitonia@poczta.onet.pl

Pediatr Dypl 2014;18(4):49-53

Słowa kluczowe

wszy głowowe, gnidy, świąd, permetryna, dimetykon

Wprowadzenie

Wszawica (pediculosis) jest chorobą pasożytniczą skóry, którą wywołuje owad ssący krew – wesz ludzka (Pediculus humanus) należący do rodziny Pediculidae, stawonóg pasożytujący na człowieku. Wszy mają sześć odnóży, z których każde zaopatrzone jest w mocne pazurki. Samice produkują nierozpuszczalną substancję kleistą, która służy do przytwierdzania jaj, zwanych gnidami, do włosów lub do szwów ubrań.

W ciągu około miesięcznego okresu życia samiczka składa 200-300 jaj. Z jaj w ciągu 8 dni wylęgają się larwy, które po przebyciu trzech cykli nimfy osiągają dojrzałość płciową w okresie 2-3 tygodni. W miarę wzrostu włosów przytwierdzone gnidy oddalają się coraz bardziej od powierzchni skóry, co może służyć jako wskaźnik czasu trwania choroby. Wszy żywią się krwią gospodarza i nie mogą przeżyć bez niej dłużej niż tydzień.

Wszawica u ludzi dzieli się na głowową (pediculosis capitis), odzieżową (pediculosis vestimenti) – obie wywołane przez różniące się ekotypy wszy ludzkiej – i łonową (pediculosis pubis) wywołaną przez wesz łonową. Charakterystyczna jest duża zakaźność i szybkie szerzenie się zarażenia w otoczeniu.

Wszawica głowowa (pediculosis capitis)

Zarażenie przenoszone jest z człowieka na człowieka zarówno przez kontakt bezpośredni, jak i za pośrednictwem wspólnych czapek, grzebieni, szczotek do włosów, ręczników czy poduszek. Na zachorowanie bardziej podatne są dzieci i osoby mające długie włosy. Szerzeniu się choroby sprzyja niedostateczna higiena i wspólne zamieszkiwanie dużej liczby osób. Występuje epidemicznie u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Szacuje się, że przewlekła wszawica może dotyczyć około 0,5-2,0% dzieci w wieku przedszkolno-szkolnym.

Pediculus humanus capitis – wesz głowowa – ma podłużny kształt, jest wielkości 2-3,5 mm. Najczęściej umiejscawia się w okolicy potylicznej i skroniowej i tu zmiany są najbardziej nasilone. Sam fakt ukąszenia, jak i toksyny obecne w ślinie insekta są powodem świądu, w następstwie którego na skórze głowy i karku pojawiają się wydrapania i często dochodzi do wtórnego nadkażenia bakteryjnego, prowadzącego do zliszajcowacenia oraz powiększenia okolicznych węzłów chłonnych zarówno karkowych, jak i szyjnych. U bezdomnych i osób zaniedbanych higienicznie w następstwie sklejania i splatania się włosów może dochodzić do powstania kołtuna (plica polonica). Wszy mogą być nosicielami krętków Borrelia recurrentis, które są odpowiedzialne za wywoływanie duru powrotnego (Febris recurrens).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wszawica odzieżowa (Pediculosis vestimenti)

Wesz odzieżowa różni się od wszy głowowej nieco większym rozmiarem (3-4,5 mm), szybszym rozmnażaniem oraz krótszym okresem przeżycia, około 10 dni. Przytwierdza się [...]

Wszawica łonowa (Pediculosis pubis)

Jest zazwyczaj przenoszona drogą płciową, lecz możliwe jest także zarażenie się przez noszenie odzieży osoby zainfekowanej. Inną możliwością zarażenia jest wspólne [...]

Podsumowanie

Wszawica głowowa jest nadal częstym schorzeniem, najczęściej spotykanym w środowiskach dziecięcych. Rozprzestrzenianiu się zarażenia sprzyjają niedostateczna higiena i duże skupiska ludności. Do zarażenia [...]