Z farmakologią na ty

REDAKTOR DZIAŁU Mgr farm. Ewa Kamińska

Leki wydłużające odstęp QT stosowane u dzieci

Katarzyna Bieganowska

Klinika Kardiologii, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”

Adres do korespondencji: Dr hab. n. med. Katarzyna Bieganowska, prof. nadzw. IP-CZD, Kierownik Pracowni Elektrofizjologii Klinicznej, Klinika Kardiologii, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”, al. Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawa, e-mail: kbieganowska@wp.pl

Pediatr Dypl 2014;18(5):65-69

Słowa kluczowe
odstęp QT, torsade de pointes, częstoskurcz, EKG

Wprowadzenie

Odstęp QT w zapisie elektrokardiograficznym (EKG) obejmuje czas trwania depolaryzacji – zespół QRS – i repolaryzacji – odcinek ST i załamek T – komórek mięśnia sercowego i odzwierciedla aktywność elektryczną mięśni komór serca. Wydłużenie odstępu QT i/lub zmieniona morfologia załamków T jest wynikiem nieprawidłowej repolaryzacji komór i może spowodować polimorficzny częstoskurcz komorowy (ryc. 1). Częstoskurcz ten został opisany w 1966 roku przez Francoisa Dessertenne’a i nazwany „torsade de pointes” (TdP) – „balet serca”. Występuje typowo u osób z wydłużeniem odstępu QT zarówno w genetycznie uwarunkowanych wrodzonych zespołach wydłużonego QT, jak i postaciach nabytych, występujących najczęściej po stosowaniu niektórych leków. Częstoskurcz TdP może być przyczyną kołatań serca, zasłabnięć lub omdleń, może niestety również doprowadzić do migotania komór i nagłej śmierci sercowej, zwłaszcza gdy trwa długo i/lub częstotliwość rytmu komór w częstoskurczu jest bardzo szybka.

Potencjał czynnościowy komórek mięśnia sercowego

Odstęp QT w zapisie EKG zależy od czasu trwania potencjału czynnościowego komórek roboczych mięśnia komór. Mięsień sercowy zbudowany jest głównie z wysokowyspecjalizowanych komórek mięśniowych – miocytów (kardiomiocytów). Większość z nich stanowią komórki robocze mięśnia sercowego z dużą ilością aktyny i miozyny, odpowiedzialne za prawidłowe kurczenie się serca. Drugi typ to komórki rozrusznikowe, czyli bodźcotwórcze, zdolne do samoistnego, spontanicznego pobudzania się ze znacznie mniejszą liczbą elementów kurczliwych. Miocyty mają charakterystyczny dla siebie potencjał w czasie spoczynku, tzw. potencjał spoczynkowy błonowy, wynoszący od około -70 do -90 mV. W czasie pobudzenia komórki istotnie zmienia się stężenie jonów i potencjał w jej wnętrzu – powstaje tzw. potencjał czynnościowy. Między wnętrzem komórki a przestrzenią zewnętrzną istnieje różnica w stężeniu jonów i elektrycznym potencjale, utrzymywana w dużej mierze dzięki skomplikowanej budowie błony komórkowej kardiomiocytów. W błonie komórkowej znajdują się kanały jonowe przepuszczalne dla konkretnych jonów. Są to kodowane genetycznie glikoproteinowe struktury zbudowane z podjednostek. Za transport jonów jednego pierwiastka odpowiada zwykle kilka kanałów, a ich aktywność zmienia się w czasie potencjału czynnościowego.

Obecnie wiadomo, że w czasie pobudzenia komórki mięśnia sercowego i zmiany potencjału spoczynkowego na czynnościowy bierze udział co najmniej dwadzieścia różnych prądów jonowych. W potencjale czynnościowym wyróżnia się pięć faz:

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Odstęp QT w zapisie EKG u dzieci

Odstęp QT mierzy się w standardowym zapisie EKG od początku załamka Q, natomiast w odprowadzeniach, w których załamka Q nie ma – od początku [...]

Wrodzony zespół wydłużonego QT

Wrodzony zespół wydłużonego QT (congenital long QT syndrome, cLQTS) opisano w latach 50. i 60. ubiegłego wieku jako chorobę, w której występuje ryzyko nagłego [...]

Polekowe wydłużenie odstępu QT

Nabyte wydłużenie odstępu QT może być tak samo groźne jak zespół wrodzony. Występuje ono w różnych sytuacjach klinicznych, np. w wyniku zaburzeń jonowych [...]

Podsumowanie

Wrodzone lub nabyte wydłużenie odstępu QT wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia polimorficznego częstoskurczu komorowego, arytmii groźnej dla życia. W celu zwiększenia [...]