Duszność u dziecka

dr n. med. Anna Zawadzka-Krajewska

Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego WUM

Adres do korespondencji: dr n. med. Anna Zawadzka-Krajewska, Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego WUM, Żwirki i Wigury 63A, 02-091 Warszawa; e-mail: annazawadzkakrajewska@wp.eu

Duszność jest jedynie objawem klinicznym i może wskazywać na występowanie wielu chorób, nie tylko układu oddechowego, ale również układu krążenia, nerwowo-mięśniowego oraz chorób metabolicznych, niedokrwistości, otyłości.

Definicja

Duszność definiowana jest jako subiektywne odczucie trudności w oddychaniu. Jest ona osobniczo zmienna.1 Starsze dzieci określają ją jako skrócenie oddechu, brak tchu, trudności w nabieraniu powietrza, uczucie ściśniętej klatki piersiowej.

W obiektywnej ocenie duszności należy zwrócić uwagę na:

  • częstość, głębokość i rytm oddychania
  • zmiany osłuchowe świadczące o utrudnionym przepływie powietrza przez drogi oddechowe
  • zasinienie skóry i błon śluzowych
  • uruchomienie pomocniczych mięśni oddechowych.

Patofizjologia duszności

Do głównych układów biorących udział w oddychaniu należą: układ aferentny, układ eferentny i centralny ośrodek oddechowy mieszczący się w pniu mózgu, odpowiedzialny za integrację bodźców aferentnych i eferentnych.2-4

Na układ aferentny składają się dośrodkowe bodźce czuciowe z wielu receptorów, do których należą:

  • mechanoreceptory wrażliwe na zaburzenia mechaniki oddychania zlokalizowane w tkance płucnej, ścianie klatki piersiowej, naczyniach tkanki płucnej i w jamie brzusznej
  • chemoreceptory znajdujące się w rdzeniu przedłużonym, w kłębkach szyjnych i aortalnych, pobudzane przez kwasicę, hiperkapnię i hipoksemię
  • metaboreceptory (receptory metaboliczne) w mięśniach szkieletowych reagujące na lokalne zmiany biochemiczne w tkankach biorących udział w wysiłku.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Typy duszności

Duszność może mieć charakter ostry lub przewlekły. Duszność ostra rozwija się nagle, w stanie pełnego zdrowia w ciągu godzin lub dni. [...]

Przyczyny duszności

Duszność może być objawem chorób:

Wywiad i badanie przedmiotowe

Dobrze zebrany wywiad i prawidłowe zbadanie dziecka stanowią podstawę szybkiego ustalenia rozpoznania, a tym samym prawidłowego leczenia. W wywiadzie należy zwrócić [...]

Objawy alarmowe u dzieci z dusznością

Do objawów alarmowych należą:

Badania pomocnicze przy ustalaniu przyczyny duszności

Podstawowe znaczenie w ocenie duszności ma badanie gazometryczne krwi tętniczej, pozwalające na pomiar ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi tętniczej (PaO2). Pomiar [...]

Postępowanie z dzieckiem z objawami duszności

Postępowanie zależy od przyczyny duszności i nasilenia objawów. Schematy postępowania na podstawie brytyjskich wytycznych przedstawiono na rycinach 2, 3 i 4.12,13 [...]

Podsumowanie

Duszność jest jedynie objawem klinicznym i może wskazywać na występowanie wielu chorób, nie tylko układu oddechowego, ale również układu krążenia, nerwowo-mięśniowego [...]