Noworodek w ambulatorium

Redaktor działu: prof. dr hab. n. med. Agnieszka Kordek Klinika Patologii Noworodka Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie

Rozwojowa dysplazja stawów biodrowych – co pediatra wiedzieć powinien

lek. Jacek Kąpiński
lek. Tomasz Rawo

Oddział Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, Szpital Dziecięcy im. prof. J. Bogdanowicza w Warszawie

Adres do korespondencji: lek. Tomasz Rawo, Oddział Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, Szpital Dziecięcy im. prof. J. Bogdanowicza SPZOZ, 03-924 Warszawa, ul. Niekłańska 4/24; trawo@mp.pl

Rozwojowa dysplazja stawu biodrowego to choroba polegająca na nieprawidłowym wykształceniu i dojrzewaniu elementów stawu biodrowego – najczęściej panewki. Rola pediatry czy neonatologa – jako pierwszych lekarzy badających dziecko – jest w profilaktyce tego schorzenia bardzo istotna.

Wprowadzenie

Rozwojowa dysplazja stawu biodrowego (RDSB; DDH – developmental dysplasia of the hip, developing dysplasia of the hip) to zniekształcenie polegające na nieprawidłowym kształtowaniu się i dojrzewaniu elementów stawu biodrowego. W pierwszym etapie zmiany dotyczą jednego lub obu elementów kostnych tworzących staw biodrowy (z reguły jest to panewka), następnie nieprawidłowo rozwijają się jednak tkanki miękkie biorące udział w tworzeniu stawu (torebka stawowa, więzadła oraz mięśnie), zaś w końcowym etapie – w przypadku braku leczenia – zniekształcenie może wpływać na stan całego organizmu.

Lekarze z dłuższym stażem pracy i niemający na co dzień kontaktu z ortopedią dziecięcą znają zapewne inną nazwę – wrodzone zwichnięcie stawu biodrowego (LCC – congenital dislocation of the hip, luxatio coxae congenita), czasami stosowane zamiennie z RDSB. Nazwa ta jednak w świetle współczesnej wiedzy jest niewystarczająca i odnosi się jedynie do najcięższych przypadków RDSB oraz zwichnięcia teratologicznego, czyli sytuacji, kiedy głowa kości udowej ulega częściowemu przemieszczeniu (podwichnięciu) lub jest już przemieszczona zupełnie poza panewkę stawu biodrowego (zwichnięcie). Termin „dysplazja” obejmuje wszelkie przypadki nieprawidłowej budowy stawu biodrowego, niezależnie od podwichnięcia lub zwichnięcia. W nazwie tej brakuje także kluczowego słowa – ,,rozwojowe” – wskazującego na dynamiczny charakter choroby, użytego po raz pierwszy przez Klisica w 1989 roku.1

Objawy zniekształcenia zmieniają się w miarę rozwoju choroby i postępu zmian. Najważniejszym objawem choroby – mimo „popularności” objawów Ortolaniego i Barlowa – jest ograniczenie odwodzenia w chorym stawie.

Każdy noworodek w Polsce powinien być oceniony w poradni preluksacyjnej. Na taką wizytę składa się zarówno badanie przedmiotowe, jak i badanie ultrasonograficzne (USG). Najczęściej wykorzystywaną metodą w badaniu stawów biodrowych jest system zaproponowany przez Grafa.

Leczenie RDSB zależy od stopnia zniekształcenia i wieku dziecka w momencie rozpoczęcia leczenia.

Rola pediatry czy neonatologa – jako pierwszych lekarzy badających dziecko – jest w profilaktyce RDSB bardzo istotna.

Epidemiologia

RDSB należy do najczęstszych wad rozwojowych i jest najczęstszą wadą narządu ruchu.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rozwój stawu biodrowego i patogeneza RDSB

Pierwsze komórki, z których rozwiną się kości tworzące staw biodrowy, pojawiają się w 10 dniu życia płodowego. Około 8 tygodnia życia [...]

Etiologia i czynniki ryzyka

Podstawowym czynnikiem wystąpienia DDH są zaburzenia procesu wzrostu i rozwoju funkcjonalnego stawów biodrowych występujące w końcowym okresie ciąży i w okresie [...]

Objawy i badanie kliniczne

Pierwsze badanie stawów biodrowych powinno być przeprowadzone w ciągu kilku pierwszych dni życia dziecka. Jest to istotne, aby jak najszybciej wdrożyć [...]

Badanie przesiewowe i diagnostyka obrazowa

Wizyta preluksacyjna polega przede wszystkim na badaniu klinicznym i ocenie czynników ryzyka RDSB (tab. 2) przez lekarza ortopedę, dodatkowo u dziecka [...]

Leczenie

Sposoby leczenia RDSB zależą od stopnia zniekształcenia oraz wieku dziecka w momencie rozpoczęcia leczenia. Jako okres optymalny do rozpoczęcia leczenia przyjmuje [...]

Rola lekarza rodzinnego, pediatry, neonatologa

Rola pediatry czy neonatologa w profilaktyce RDSB jest bardzo istotna. To ten lekarz jako pierwszy bada dziecko i to na nim [...]

Podsumowanie

Rozwojowa dysplazja stawu biodrowego polega na nieprawidłowym kształtowaniu się i dojrzewaniu elementów stawu biodrowego. Należy do najczęstszych wad rozwojowych i jest [...]