Zapalenia uszu u dzieci

lek. Anna Koniewska
lek. Natalia Zięba
dr n. med. Natalia Urbaniec-Domżalska
dr hab. n. med. Wojciech Ścierski

Katedra i Oddział Otorynolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: lek. Natalia Zięba, Oddział Kliniczny Otorynolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej, ul. Marii Curie-Skłodowskiej 10,41-800 Zabrze; e-mail: natalia.lampe@gmail.com

Zapalenia uszu to jedne z najczęstszych infekcji wieku dziecięcego, z jakimi rodzice zgłaszają się z małymi pacjentami do lekarza. Nieleczone lub nieprawidłowo leczone mogą doprowadzić do ciężkich powikłań, w tym do znacznego upośledzenia słuchu u dziecka.

Wprowadzenie

Zapalenia uszu mogą dotyczyć zarówno ucha środkowego, jak i ucha zewnętrznego, czasami współwystępują (tab. 1). Pediatrzy i lekarze rodzinni muszą być niezwykle wyczuleni na właściwe rozpoznawanie konkretnych objawów (zależą one od wieku pacjenta oraz stadium i ciężkości zapalenia) i zaordynowanie właściwego leczenia w odpowiednim momencie, a w przypadku wystąpienia powikłań i wyczerpania możliwości terapeutycznych powinni skierować dziecko do specjalisty.

Ostre zapalenie ucha środkowego

Ostre zapalenie ucha środkowego (OZUŚ) to nagłe wystąpienie objawów wynikających z procesu zapalnego toczącego się w uchu środkowym. Schorzenie to rozpoznaje się u około 62-83% dzieci do 3 r.ż. Szczyt zachorowań przypada na 6-12 m.ż.1 U około 30% pacjentów obserwuje się tendencję do nawracających zapaleń. Zwykle zachorowanie poprzedza infekcja wirusowa górnych dróg oddechowych (zapadalność na nią zwiększa się w okresie zimowym). Zakażenie wirusowe powoduje zmiany w błonie śluzowej nosowej części gardła, doprowadzając do obrzęku trąbek słuchowych, co zaburza jej czynność i sprzyja przedostawaniu się patogenów do ucha środkowego.2 Niedojrzałość układu immunologicznego i odmienności anatomiczne w zakresie nosogardła i jamy ustnej u małych dzieci sprawiają, że ta populacja jest najbardziej narażona na wystąpienie OZUŚ.

Infekcje o etiologii wirusowej stanowią niewielki odsetek przypadków OZUŚ, zdecydowanie dominują zapalenia mieszane: bakteryjno-wirusowe. Wirusy odgrywają rolę kopatogenu – torują drogę dla infekcji bakteryjnej. Streptococcus pneumoniaeHaemophilus influenzae są najczęstszymi patogenami stwierdzanymi u chorych na OZUŚ – wywołują 30-50% zachorowań, rzadziej przyczyną zapalenia jest Moraxella catarrhalis, która odpowiada za kilkanaście procent przypadków. Zakażenie każdym z wymienionych patogenów cechuje się nieco innym obrazem klinicznym. S. pneumoniae powoduje z reguły infekcje o cięższym przebiegu. U chorych zakażonych H. influenzae obserwuje się tendencję do nawrotów, przewlekania się zakażenia i współwystępowania zapalenia spojówek. Z kolei M. catarrhalis stwierdza się częściej u niemowląt. Bakteria ta powoduje zakażenia o łagodniejszym przebiegu.1,3

Ostre zapalenie ucha środkowego ma nagły początek. Do objawów wynikających z infekcji górnych dróg oddechowych dołącza ostry ból ucha, który najczęściej rozpoczyna się w nocy, jest silny, pulsujący, zwykle uniemożliwia zaśnięcie. Ból ucha ma dużą ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego (OMS – otitis media secretoria) charakteryzuje się obecnością nieropnej (surowiczej lub śluzowej) wydzieliny w uchu środkowym bez [...]

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego

Przewlekłe zapalenie ucha środkowego to długo trwający proces zapalny i infekcyjny, który może powodować różne zmiany w uchu środkowym. Wyróżniamy dwie [...]

Ostre zapalenie ucha zewnętrznego

Zapalenie ucha zewnętrznego rozpoznaje się zwykle u dzieci >2 r.ż.18 Szczyt zachorowań przypada na 5-14 r.ż.19 Zapalenie rozwija się w przypadku [...]

Podsumowanie

Niepowikłane ostre zapalenia ucha środkowego i zewnętrznego mogą być skutecznie leczone przez pediatrę i lekarza rodzinnego. W przypadku wystąpienia powikłań należy [...]