Alergologia

Pacjent z obrzękiem i wysypką w wyniku uczulenia kontaktowego

Dr n. med. Krzysztof Wytrychowski

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

Adres do korespondencji:, Dr n. med. Krzysztof Wytrychowski, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Alergologii, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, ul. Skłodowskiej-Curie 66, 50-369 Wrocław, tel. 71 784 25 21, faks 71 327 09 54, e-mail: krzysztof.wytrychowski@umed.wroc.pl

Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (AKZS) jest nabytą reakcją zapalną wywołaną ekspozycją środowiskową na alergeny drobnocząsteczkowe. Obecnie znanych jest ponad 4000 alergenów odpowiedzialnych za AKZS, a najczęstsze to nikiel, chrom, kosmetyki i żywice epoksydowe. Najważniejszym elementem postępowania jest szybka identyfikacja alergenu, kluczowy jest więc szczegółowo zebrany wywiad. Spektrum objawów jest bardzo szerokie: od zmian skórnych aż do uogólnionej reakcji alergicznej i duszności, jak w przypadku pacjentki opisanej w tekście.

Opis przypadku

U 50-letniej kobiety, chorującej od 10 lat na chorobę Leśniowskiego-Crohna, u której ze względu na ciężki przebieg choroby zastosowano w leczeniu adalimumab (rekombinowane ludzkie przeciwciało monoklonalne skierowane przeciw TNF-α), po 6 miesiącach stosowania leku wystąpiła pokrzywka obejmująca całe ciało, z obrzękami głowy i dusznościami o charakterze stridoru. Z powodu podejrzewanej reakcji alergicznej na adalimumab odstawiono lek i włączono do leczenia prednizon, sulfosalazynę oraz desloratadynę. Próby redukcji dawki prednizonu poniżej 20 mg/d. powodowały nawrót objawów skórnych, do których po mniej więcej 3 miesiącach dołączyły zmiany wypryskowe zlokalizowane głównie na twarzy i kończynach górnych. Szczegółowa diagnostyka nie wykazała tła alergicznego zmian, wykluczono przede wszystkim alergię pokarmową.

Po 6 miesiącach leczenia zmiany nie ustępowały, co pozwoliło wykluczyć adalimumab jako przyczynę zmian skórnych. Odstawiono sulfosalazynę, włączono metotreksat i kontynuowano leczenie prednizonem w minimalnej dawce kontrolującej objawy (średnio 10-15 mg/d.). Po roku leczenia uzyskano remisję objawów skórnych, która umożliwiła odstawienie desloratadyny i prednizonu na okres pozwalający na wykonanie testów płatkowych.

Stwierdzono silną alergię na nikiel (ryc. 1-3) i chrom. Chora miała wstawione dwa implanty zębowe wykonane z tytanu. Ponieważ tytan może być zanieczyszczony domieszką niklu w implantach gorszej jakości, pacjentka zdecydowała się na wymianę i wstawienie implantów renomowanej firmy. Po zabiegach zmniejszył się świąd skóry i nasilenie pokrzywki, utrzymywały się zmiany wypryskowe. Pacjentka wyeliminowała ze swojego otoczenia wszystkie przedmioty ze stali nierdzewnej i srebra, stosowała dietę ubogą w nikiel.

Wykonano zdjęcie RTG panoramiczne jamy ustnej i w dolnym trzonowcu uwidoczniono w kanale zębowym niewielki fragment złamanego miazgociągu pozostawiony po leczeniu kanałowym. Po ekstrakcji zęba uzyskano w ciągu miesiąca ustąpienie zmian skórnych. Według relacji pacjentki leczenie kanałowe miało miejsce około 15 lat temu.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Komentarz

Kilkunastoletnia ekspozycja na pozostawiony w jamie ustnej fragment miazgociągu wykonanego ze stopu niklu i tytanu wywołała u chorej objawy systemowego kontaktowego [...]

Mechanizm alergii

Zapalenie powierzchownych warstw skóry (naskórka i warstwy brodawkowatej skóry właściwej) o etiologii nieinfekcyjnej określamy mianem wyprysku. Jedną z form wyprysku jest [...]

Najczęstsze alergeny

Najczęstszymi alergenami kontaktowymi są:

Leczenie

Najważniejszym elementem postępowania jest szybka identyfikacja alergenu. Z powodu braku swoistego leczenia i przewlekłego charakteru uczulenia głównym sposobem postępowania jest unikanie [...]

Diagnostyka różnicowa

W diagnostyce różnicowej bierze się pod uwagę przede wszystkim atopowe zapalenie skóry (AZS), które z reguły występuje znacznie wcześniej niż AKZS, [...]

Diagnostyka

Złotym standardem w diagnostyce AKZS są testy płatkowe, które odzwierciedlają udział w powstawaniu wyprysku limfocytów T (typ IV reakcji alergicznej według [...]