III Kongres Akademii po Dyplomie Okulistyka już w ten piątek! Kup bilet i dołącz do ekspertów podczas Siatkówka Meeting! Sprawdź >
Praktyki prozdrowotne matek długo karmiących piersią – dane z badania ankietowego
Dane pochodzą z unikalnego badania ankietowego przeprowadzonego przez Nehring-Gugulską i wsp.1 w grupie 4168 kobiet karmiących piersią dzieci w wieku 12-36 miesięcy. Większość badanych dzieci była wcześniej karmiona wyłącznie piersią przez 6 miesięcy, a rozszerzanie diety rozpoczęto, zgodnie z zaleceniami WHO, ok. 6 m.ż.
Dieta dzieci w tej grupie cechowała się wysoką jakością – dominowały posiłki przygotowywane w domu, świeże warzywa i owoce. Unikano podawania im słodyczy, słodzonych napojów i soli, co znacznie odróżnia tę grupę matek od przeciętnej populacji polskich rodziców. Mleko modyfikowane i butelka były rzadko stosowane. Okazało się, że tylko połowa matek karmiła dzieci w nocy, co obaliło powszechne przekonanie, że robią to wszystkie. W zakresie higieny jamy ustnej:
- 95% dzieci miało szczotkowane zęby (55,6% co najmniej 2 razy dziennie)
- 39,4% matek stosowało pasty bez fluoru
- tylko 37,9% dzieci miało wizytę u stomatologa.
Badanie pokazało też, jak wysoką świadomość zdrowotną mają matki długo karmiące piersią i jak bardzo niewłaściwe jest krytykowanie tej grupy, co zdarzało się nazbyt często (62,9%), również ze strony personelu medycznego (aż w 75%). Źródłem wiedzy dla większości matek były internet i prasa, rzadziej lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) lub stomatolog. Wskazuje to na potrzebę intensyfikacji edukacji specjalistycznej w tym obszarze.
Rekomendacje dla rodziców dzieci karmionych piersią po 12 m.ż.:
- mleko matki po 12 m.ż. dziecka jest w pełni wartościowe, zawiera mniej węglowodanów, a więcej białka i tłuszczu
- karmienie piersią po 12 m.ż. jest bezpieczne dla zębów dziecka, jeśli przestrzega się zasad profilaktyki
- można podjąć próbę zmniejszenia częstości nocnych karmień (więcej karmień dziennych, ocena kaloryczności posiłków, kaloryczna kolacja, podawanie wody do picia w nocy i in.)
- warto unikać częstych i przedłużanych karmień nocnych bez oczyszczania jamy ustnej
- zęby należy myć od pojawienia się pierwszego zęba, minimum 2 razy dziennie
- warto umówić pierwszą wizytę u dentysty najpóźniej w 12 m.ż.
Podsumowanie
Aktualne dane naukowe nie potwierdzają, aby samo karmienie piersią – nawet długie – stanowiło niezależny czynnik ryzyka próchnicy wczesnodziecięcej. Ryzyko wzrasta w przypadku współistnienia innych predyspozycji, takich jak niewłaściwa higiena jamy ustnej, częste spożycie cukrów prostych bądź częste, nocne, przedłużane karmienia bez oczyszczania zębów w okresie po 12 m.ż. W praktyce klinicznej szczególną uwagę należy zwrócić na edukację rodziców, wczesne włączanie profilaktyki fluorkowej, eliminację nawyków zwiększających czas ekspozycji zębów na cukry oraz zapewnienie regularnych wizyt kontrolnych. Zważając na wartość karmienia naturalnego, informacje dla rodziców należy przekazywać z poszanowaniem ich wyborów dotyczących żywienia ich dziecka. Nie powinno się zalecać zakończenia karmienia piersią z obawy przed wystąpieniem próchnicy wczesnodziecięcej. Takie nagłe odstawienie od piersi jest ogromnym stresem dla matki i wiąże się z ryzykiem zastoju i zapalenia piersi. Jest też dużym stresem dla dziecka i wpływa na zwiększone ryzyko wystąpienia nadwagi, otyłości, cukrzycy typu 1, wad zgryzu, białaczki, infekcji oraz może powodować inne liczne negatywne dla zdrowia matki i dziecka konsekwencje23. Karmienie piersią po 12 m.ż. w połączeniu z profilaktyką stomatologiczną i zdrową dietą może być elementem bezpiecznym dla zdrowia jamy ustnej dziecka, a jednocześnie przynosić liczne korzyści ogólnoustrojowe.