Streszczenie
Aktualne badania obrazowe, histologiczne i genetyczne zmieniły to podejście, zwłaszcza w odniesieniu do zajęcia płytek paznokciowych i stawów. Umożliwiły także szersze spojrzenie na patogenezę łuszczycowego zapalenia stawów i współistniejące zmiany w obrębie płytek paznokciowych. We wczesnych stadiach łuszczycowego zapalenia stawów we wszystkich postaciach choroby często spotykane jest klinicznie nierozpoznane zapalenie przyczepów ścięgnistych. Zapalenie przyczepów ścięgnistych jest związane przede wszystkim z zapaleniem przylegających kości lub maziówki. Nawet w zdrowych stawach, w miejscach przyczepu mięśni dochodzi do mikrourazów i zmian zapalnych, co silnie przemawia za tym, że cechy tkanki lub też to, co było opisywane jako czynniki autozapalne, mogą odpowiadać za ekspresję choroby. Występujące w przebiegu łuszczycy stawowej zajęcie stawów międzypaliczkowych dalszych związane jest z rozsianym stanem zapalnym korzenia paznokcia oraz przylegających kości. W rzeczywistości płytka paznokciowa jest blisko sprzężona z przyczepem ścięgnistym, ponieważ włókna ze ścięgna wyprostnego stawu międzypaliczkowego dalszego splatają się z kością okrywającą korzeń paznokcia. Ponadto część włókien więzadła pobocznego przyczepów ścięgnistych łączy się z bocznymi granicami płytki paznokciowej. Innym elementem zakotwiczającym jest bezpośrednie połączenie płytki paznokciowej, przez włókna, ze znajdującą się pod nią okostną, która sama jest przymocowana do ścięgna wyprostnego. Częste urazy i procesy naprawcze zachodzące w zdrowym stawie, w miejscu prawidłowego przyczepu ścięgnistego, są proponowanym nowym modelem patogenezy łuszczycowego zapalenia stawów. Jego elementem jest koncepcja stanu zapalnego wywołanego procesami autozapalnymi, gdzie tkankowo-swoiste czynniki, w tym mikrourazy, prowadzą do aktywacji wrodzonej, miejscowej odpowiedzi immunologicznej i trwałego zapalenia, jako alternatywy dla pierwotnej immunopatologii, za którą odpowiadają nieprawidłowości związane z limfocytami T i B. W przeciwieństwie do tradycyjnych chorób autoimmunologicznych, w przebiegu których może dojść do zajęcia całkowicie zdrowych narządów, w łuszczycy procesy autoimmunizacyjne dotyczą tkanek z wrodzonymi zaburzeniami regulacyjnymi. Te tkankowo swoiste czynniki związane z przyczepami ścięgnistymi mogą stanowić czynnik przyczynowy fenotypowej ekspresji choroby, uważanej dotąd za autoimmunologiczną. Patogeneza łuszczycowego zapalenia stawów, choroby paznokci i, w mniejszym stopniu, łuszczycy, wydaje się bardziej związana z procesami autozapalnymi (zależnymi od odporności wrodzonej) niż podłożem autoimmunologicznym.
Podsumowując, te wyniki są niezmiernie istotne dla lepszego poznania i zrozumienia łuszczycowego zapalenia stawów, zajęcia płytek paznokciowych i łuszczycy, jak również określenia immunopatologicznych podstaw choroby i dalszych badań mających na celu wyjaśnienie roli przyczepów ścięgnistych w rozwoju choroby.
SŁOWA KLUCZOWE
zapalenie przyczepów ścięgnistych, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów
Wprowadzenie
Tradycyjnie stan zapalny występujący w przebiegu łuszczycy i łuszczycowego zapalenia stawów (psoriatic arthritis, PsA) wiązany był z reakcją autoimmunologiczną skierowaną przeciwko powszechnym autoantygenom występującym w skórze i stawach, przy czym antygeny stawowe ulegają ekspresji w obrębie błony maziowej lub chrząstki. Wyniki najnowszych badań kwestionują ten pogląd i tym samym rzucają nowe światło na patogenezę łuszczycy i łuszczycowego zapalenia stawów. W rzeczywistości, proponowany nowy model patogenezy przyjmuje koncepcję autozapalną (choroba związana z wrodzoną odpornością), która łączy łuszczycę i łuszczycowe zapalenie stawów oraz najprawdopodobniej zajęcie płytek paznokciowych w przebiegu choroby.
W artykule przedstawiono jak badania obrazowe zmieniły podejście do tradycyjnego modelu łuszczycowego zapalenia stawów i łuszczycy, jaką rolę odgrywają przyczepy ścięgniste i jaki jest ich związek z płytkami paznokciowymi oraz w jaki sposób związek między tymi czynnikami może pomóc wyjaśnić alternatywny pogląd na temat patogenezy PsA. Najistotniejsze w modelu anatomicznym i mikroanatomicznym łuszczycowego zapalenia stawów są przyczepy ścięgniste – miejsca przyczepów ścięgien, więzadeł lub torebek stawowych do kości. Przyczep ścięgnisty składa się zarówno z tkanek miękkich (więzadło, ścięgno i ich chrząstki włókniste), jak i twardych (zwapniałe chrząstki włókniste, sąsiadująca kość i sieć beleczkowata kości). W wielu miejscach przyczep ścięgnisty jest więcej niż tylko prostym ogniskowym punktem mocowania i jest blisko związany anatomicznie i czynnościowo z błoną maziową, tworząc ważny narząd, zwany dalej kompleksem maziówka-przyczep ścięgnisty (synovio-entheseal complex, SEC).
Zapalenie przyczepu ścięgnistego można zbadać wykorzystując rezonans magnetyczny (MR) lub ultrasonografię. Obecne badania z zastosowaniem MR wysokiej rozdzielczości wykazały istotną rolę płytek paznokciowych w wyjaśnieniu związku między skórą a stawami w łuszczycowym zapaleniu stawów. Ich wyniki w połączeniu z mikroanatomicznymi badaniami tkankowymi, uwzględniającymi obowiązujący dogmat immunologiczny, mogą stanowić nowe spojrzenie na mechanizm choroby.
Dodaj do ulubionych